Khóa học hướng dẫn (Instruction Course - IC) tại AIOC 2026 với chủ đề "A to Z in toric IOLs" đã cung cấp cái nhìn toàn diện về việc tích hợp thủy tinh thể nhân tạo (IOL) Toric vào thực hành lâm sàng. Khoảng 35-40% bệnh nhân đục thủy tinh thể có loạn thị từ 1.0 diopter trở lên, và việc điều chỉnh loạn thị trong phẫu thuật đục thủy tinh thể giúp bệnh nhân có cơ hội không phụ thuộc vào kính gọng.
Khái niệm và đánh giá loạn thị
Loạn thị được chia thành loạn thị xuôi (with-the-rule) và loạn thị ngược (against-the-rule). Loạn thị xuôi thường gặp ở người trẻ, trong khi loạn thị ngược có xu hướng tăng khi bệnh nhân trên 50 tuổi. Việc tính toán IOL Toric hiện đại cần kết hợp cả loạn thị giác mạc trước và sau (total corneal astigmatism) để tránh sai số khúc xạ. Các thiết bị đo lường bao gồm IOLMaster, Lenstar, Pentacam và iTrace. Phẫu thuật viên cần đảm bảo sự đồng nhất giữa các lần đo trước khi quyết định phẫu thuật.
Kỹ thuật đánh dấu và căn chỉnh
Đánh dấu trục là bước then chốt. Sai lệch 1 độ có thể gây mất 3.3% hiệu quả điều chỉnh loạn thị. Cần thực hiện đánh dấu tham chiếu (reference marking) khi bệnh nhân ở tư thế ngồi thẳng để tránh sai số do xoay nhãn cầu (cyclotorsion) khi nằm. Sử dụng kim 30G để tạo vết chấm nhỏ giúp dấu không bị nhòe. Ngoài ra, các ứng dụng hỗ trợ như iToric app giúp tăng độ chính xác mà không cần thiết bị đắt tiền.
Hệ thống kỹ thuật số và so sánh
Các hệ thống như CALLISTO eye (Zeiss) hỗ trợ căn chỉnh không cần đánh dấu (markerless) bằng cách theo dõi mạch máu kết mạc. Nghiên cứu cho thấy hệ thống kỹ thuật số giúp giảm đáng kể độ lệch trục so với phương pháp thủ công, dù cả hai đều cho kết quả lâm sàng tương đương. Hệ thống kỹ thuật số đặc biệt hữu ích trong các ca phẫu thuật khối lượng lớn hoặc bệnh nhân không hợp tác.
Quản lý biến chứng trong phẫu thuật Toric
Khi xảy ra rách bao sau (Posterior Capsule Rupture - PCR), phẫu thuật viên không nên hoảng loạn. Cần thực hiện cắt dịch kính qua pars plana (pars plana vitrectomy) để làm sạch dịch kính, tránh kéo căng gây rách rộng thêm. Nếu bao sau không còn nguyên vẹn, việc đặt IOL Toric cần thận trọng; có thể cân nhắc đặt IOL vào túi bao nếu có đủ hỗ trợ hoặc thực hiện kẹp optic (optic capture) qua bao trước nếu cần thiết.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ bệnh nhân loạn thị ≥ 1D | 35-40% |
| Ảnh hưởng của 3° xoay IOL | Giảm 10% hiệu quả điều chỉnh |
| Ảnh hưởng của 10° xoay IOL | Giảm 30% hiệu quả điều chỉnh |
| Thời điểm xoay IOL thường xảy ra | 90% trong 1 giờ đầu sau mổ |
| Tỷ lệ cần phẫu thuật xoay lại | 1-2% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát loạn thị giác mạc và kỹ thuật đánh dấu trục. Việc sử dụng hệ thống kỹ thuật số (như CALLISTO) là xu hướng giúp giảm sai số con người, tuy nhiên phương pháp thủ công với sự hỗ trợ của ứng dụng vẫn là giải pháp kinh tế và hiệu quả cho các cơ sở chưa có điều kiện đầu tư thiết bị cao cấp.
- Luôn đánh dấu trục tham chiếu khi bệnh nhân ngồi thẳng.
- Sử dụng kim 30G để đánh dấu thay vì bút để tránh nhòe.
- Kiểm tra kỹ dữ liệu đo đạc (K-readings) trước khi tính toán IOL.
- Trong trường hợp rách bao sau, ưu tiên cắt dịch kính pars plana để bảo vệ cấu trúc túi bao.
- Theo dõi sát bệnh nhân trong 1 giờ đầu sau mổ để phát hiện sớm xoay IOL.
Tài liệu tham khảo:
Barti Meur et al., 2026, AIOC 2026 IC183 A to Z in toric IOLs A beginners guide to toric IOL implantation, aioseditorproceedings, Video ID: NmCgPLsBqJg.