Hội nghị AIOC 2026 (AIOC 2026 Free Paper Squint, 2026) đã trình bày các nghiên cứu lâm sàng về kỹ thuật phẫu thuật lác và ứng dụng công nghệ mới trong chẩn đoán. Các báo cáo tập trung vào hiệu quả của chuyển vị cơ trực ngoài (Lateral Rectus Transposition - LRT) trong hội chứng thiếu hụt độ cao đơn nhãn (Monocular Elevation Deficit - MED), đánh giá huyết động võng mạc sau phẫu thuật lác bằng OCTA (Optical Coherence Tomography Angiography), và kỹ thuật khâu cơ trực (slanted muscle insertion) trong điều trị lác có sự khác biệt độ lác xa-gần.
Phẫu thuật chuyển vị cơ trực ngoài trong hội chứng thiếu hụt độ cao đơn nhãn
Nghiên cứu hồi cứu can thiệp năm 2024 trên 7 bệnh nhân (tuổi trung bình 12,85 năm, 5 nam và 2 nữ) đánh giá hiệu quả của LRT kết hợp lùi cơ trực dưới (Inferior Rectus Recession - IR) cho MED. Bệnh nhân có độ lác trước phẫu thuật từ 30 PD đến 60 PD và hạn chế độ cao mức -4. Kỹ thuật phẫu thuật sử dụng 6-0 polyester sutures, chuyển vị cơ trực ngoài vào cơ trực trên, kết hợp lùi cơ trực dưới 5,5 mm đến 6 mm. Kết quả cho thấy độ lác trung bình giảm từ 39 PD xuống 2,71 PD (p < 0,05), hạn chế độ cao cải thiện từ -4 xuống -1. Không ghi nhận tình trạng xoắn nhãn cầu (torsion) trên đánh giá đáy mắt.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 7 bệnh nhân, hồi cứu can thiệp |
| Độ lác trước phẫu thuật | 30 PD đến 60 PD |
| Độ lác sau phẫu thuật | 2,71 PD |
| Cải thiện hạn chế độ cao | Từ -4 xuống -1 |
| Thời gian theo dõi | 10 tuần đến 28 tuần |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 Free Paper Squint, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu có cỡ mẫu nhỏ (n=7), hạn chế khả năng suy rộng kết quả. Việc không đánh giá xoắn nhãn cầu chủ quan bằng nghiệm pháp Double Maddox Rod do bệnh nhân là trẻ em là một hạn chế cần lưu ý.
Đánh giá huyết động võng mạc sau phẫu thuật lác bằng OCTA
Nghiên cứu tiến cứu can thiệp trên 58 mắt của 53 trẻ (6-18 tuổi) trong 15 tháng đánh giá thay đổi mật độ mạch máu võng mạc sau phẫu thuật lác. Kết quả cho thấy mật độ mạch máu tại đám rối mao mạch sâu (Deep Capillary Plexus) giảm có ý nghĩa thống kê vào ngày hậu phẫu thứ nhất và phục hồi sau 2-4 tuần. Các lớp khác (đám rối mao mạch nông, mao mạch hắc mạc) không có thay đổi đáng kể. Không có sự khác biệt về thay đổi mật độ mạch máu giữa nhóm phẫu thuật 2 cơ và 3 cơ.
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 Free Paper Squint, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc đánh giá OCTA ngay ngày hậu phẫu thứ nhất có thể bị nhiễu do chất lượng hình ảnh kém (do bệnh nhân khó mở mắt), dù tác giả đã sử dụng thuốc tê tại chỗ và chọn hình ảnh có tín hiệu tốt nhất.
Kỹ thuật khâu cơ trực (Slanted Muscle Insertion) trong lác có sự khác biệt độ lác xa-gần
Nghiên cứu hồi cứu trên 47 bệnh nhân (65 mắt) có sự khác biệt độ lác xa-gần ≥ 10 PD. Kỹ thuật sử dụng khâu cơ trực theo đường chéo (slanting) với cực trên đặt theo độ lác xa và cực dưới theo độ lác gần. Độ lác trung bình trước phẫu thuật là 10,43 ± 5,88 PD. Kết quả cho thấy độ lác xa-gần giảm từ 10 PD xuống 3 PD. Tỷ lệ thành công đạt 35/47 bệnh nhân. Kỹ thuật này được đánh giá là an toàn và hiệu quả để giải quyết sự khác biệt độ lác xa-gần.
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 Free Paper Squint, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu hồi cứu có hạn chế về việc thiếu hình ảnh trước phẫu thuật để đối chiếu trực quan.
Thay đổi thực hành lâm sàng
- Sử dụng LRT kết hợp lùi cơ trực dưới là lựa chọn an toàn cho MED, không gây xoắn nhãn cầu đáng kể.
- OCTA là công cụ theo dõi không xâm lấn hữu ích, cho thấy phẫu thuật lác không gây ảnh hưởng mạch máu võng mạc lâu dài.
- Kỹ thuật khâu cơ trực (slanting) giúp giải quyết hiệu quả sự khác biệt độ lác xa-gần trong phẫu thuật lác ngang.
- Phẫu thuật lác có thể thực hiện an toàn với chi phí thấp thông qua các mô hình mô phỏng phẫu thuật tự chế (dưới 70 rupees).
Tài liệu tham khảo:
AIOS Editor Proceedings, 2026, AIOC 2026 Free Paper Squint, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: dj6nUU1PHcQ.