Hội nghị AIOC 2026, phiên GP71, đã thảo luận về các chiến lược đạt độ chính xác trong phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery) và các giải pháp điều chỉnh lão thị (presbyopia). Các chuyên gia đã trình bày kinh nghiệm quản lý đồng tử nhỏ, kỹ thuật phẫu thuật an toàn trong đục thủy tinh thể cực sau (posterior polar cataract - PPC) và tối ưu hóa kết quả khúc xạ với thủy tinh thể nhân tạo (IOL) toric.
Quản lý đồng tử nhỏ trong phẫu thuật
Đồng tử không giãn (non-dilating pupil) là một thách thức lớn, thường do sử dụng thuốc (như pilocarpine), bệnh lý toàn thân (Parkinson, bệnh tuyến tiền liệt), hoặc tại mắt (teo cơ vòng do glaucoma, hội chứng giả bong bao - pseudoexfoliation, hoặc co đồng tử do tuổi già). Việc kiểm tra độ giãn đồng tử trong quá trình thăm khám tiền phẫu là bắt buộc. Phẫu thuật trên đồng tử nhỏ dễ dẫn đến các biến chứng như rách bao sau (posterior capsule rupture - PCR), tổn thương nội mô hoặc viêm nặng. Các chiến lược quản lý bao gồm sử dụng thuốc (phenylephrine), chất nhầy (viscoelastics như Healon G5, GV hoặc Healon 5), hoặc các thiết bị cơ học như móc mống mắt (iris hooks), vòng giãn đồng tử (pupil expanders). Vòng Gupta hoặc các thiết bị tương tự giúp tạo cấu hình đồng tử vuông 6 mm, ổn định, giảm thiểu biến dạng đồng tử hậu phẫu và không gây chói (glare). Việc sử dụng vòng giãn đồng tử được đánh giá là an toàn, hiệu quả và có chi phí hợp lý.
Phẫu thuật an toàn trong đục thủy tinh thể cực sau
Tỷ lệ rách bao sau (PCR) trong đục thủy tinh thể cực sau được ghi nhận ở mức 25-30% trong các nghiên cứu. Tiếp cận an toàn nhất là quan sát dấu hiệu "nổi" (floating sign) của mảng đục. Nghiên cứu trên 136 ca trong 25 năm cho thấy không nên cố gắng chạm vào mảng đục bằng đầu phaco vì mảng này dính chặt vào bao sau. Kỹ thuật thủy phân (hydrodelineation) được chỉ định để xác định giới hạn nhân. Không nên xoay nhân trong các trường hợp này để tránh làm rách bao. Kỹ thuật thủy phân thụ động (passive hydration) giúp tách mảng đục khỏi bao sau, tạo dấu hiệu "nổi" an toàn trước khi tiếp tục các bước phẫu thuật tiếp theo.
Tối ưu hóa kết quả với thủy tinh thể Toric và điều chỉnh lão thị
Phẫu thuật đục thủy tinh thể hiện nay đã chuyển dịch thành phẫu thuật khúc xạ. Với bệnh nhân có loạn thị trên 1 diopter, IOL toric là lựa chọn tối ưu. Các yếu tố quan trọng bao gồm tính toán chính xác trục loạn thị, sử dụng các công cụ hỗ trợ như ứng dụng "Precision Everywhere" để xác nhận trục. Độ ổn định xoay là yếu tố then chốt; mỗi độ xoay có thể làm mất 3,3% hiệu quả điều chỉnh loạn thị, và mất hoàn toàn nếu xoay quá 30 độ. Đối với lão thị, các phương pháp bao gồm monovision, IOL đa tiêu cự (multifocal), hoặc các kỹ thuật laser như SupraCor. Việc tư vấn kỹ lưỡng và kiểm tra mắt ưu thế (dominant eye) là bắt buộc trước khi thực hiện các thủ thuật điều chỉnh lão thị.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ PCR trong đục thủy tinh thể cực sau | 25-30% |
| Cỡ mẫu nghiên cứu đục thủy tinh thể cực sau | 136 ca |
| Tỷ lệ loạn thị 0.5D | 13% |
| Tỷ lệ loạn thị 1.5D | 64% |
| Tỷ lệ bệnh nhân đục thủy tinh thể có loạn thị đáng kể | 87% |
| Tỷ lệ bệnh nhân tiềm năng cho IOL toric | 50% |
| Độ xoay IOL toric đáng kể | >30 độ |
| Cỡ mẫu nghiên cứu IOL toric | 13 bệnh nhân |
| Tuổi trung bình bệnh nhân nghiên cứu IOL toric | 55.69 tuổi (48-68 tuổi) |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật quản lý đồng tử nhỏ và phẫu thuật PPC được trình bày dựa trên kinh nghiệm lâm sàng của diễn giả. Việc sử dụng các ứng dụng hỗ trợ đánh dấu trục cần được kiểm chứng độ chính xác so với các thiết bị hướng dẫn bằng hình ảnh (image-guided systems) tiêu chuẩn vàng hiện nay.
- Kiểm tra độ giãn đồng tử thường quy trong mọi ca đục thủy tinh thể.
- Sử dụng kỹ thuật thủy phân thụ động trong đục thủy tinh thể cực sau để tránh rách bao.
- Luôn xác định mắt ưu thế trước khi thực hiện các thủ thuật điều chỉnh lão thị.
- Đảm bảo tính nhất quán trong đo đạc khúc xạ, thực hiện ít nhất 2-3 lần vào các thời điểm khác nhau.
- Thực hiện căn chỉnh lại IOL toric trong vòng 2 tuần nếu phát hiện sai lệch trục đáng kể.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, GP71 How to achieve Precision in Cataract Surgery, All India Ophthalmological Society, Video ID: 9XCvVa0Jn_I.