Kỹ thuật Phacoemulsification và Quản lý biến chứng trên mắt có bệnh lý giác mạc

Bs Ngô Hữu Thế
13.11.26
Last Updated

Hội nghị Global Summit for Eye Health 2026 (AIOC 2026, GP141) đã trình bày các chiến lược phẫu thuật Phacoemulsification (Phaco) phức tạp trên các bệnh nhân có bệnh lý giác mạc kèm theo. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá tiền phẫu kỹ lưỡng, lựa chọn kỹ thuật phù hợp và quản lý biến chứng như rách bao sau (Posterior Capsular Rent - PCR) để đạt kết quả thị giác tối ưu.

Kỹ thuật quản lý nhân thủy tinh thể

Đối với các trường hợp đục thủy tinh thể mềm, kỹ thuật một tay (single-handed technique) giúp rút ngắn đường cong học tập. Việc sử dụng thông số dòng chảy cao (high flow) và chân không cao (high vacuum) cho phép nhân thủy tinh thể di chuyển về phía đầu dò, giảm thiểu thao tác đuổi theo nhân, từ đó giảm nguy cơ gây rách bao sau. Trong kỹ thuật này, đầu dò Phaco được giữ ở mức tiền phòng, tránh xa bao sau và nội mô giác mạc. Một kỹ thuật khác là "B and Snail", trong đó nhân trung tâm được loại bỏ trước, sau đó là phần ngoại vi, cuối cùng là hút toàn bộ phần còn lại của nhân. Đối với các trường hợp nhân có đĩa cứng (posterior plate), việc sử dụng dụng cụ thứ hai để nâng nhân ra khỏi túi bao và đưa vào đầu dò là cần thiết.

Quản lý đục thủy tinh thể trên mắt có bệnh lý giác mạc

Đánh giá tiền phẫu là bước then chốt, bao gồm xác định nguyên nhân giảm thị lực (giác mạc, võng mạc hay thủy tinh thể), đo thị lực BCVA, sử dụng thiết bị đo tiềm năng thị giác (potential acuity meter), ERG, VEP hoặc siêu âm B-scan nếu giác mạc quá đục. Cần đánh giá vị trí, độ sâu, mật độ và tính ổn định của sẹo giác mạc. Bệnh bề mặt nhãn cầu (Ocular Surface Disease - OSD) cần được điều trị ổn định trong 1 tháng trước khi tiến hành đo sinh trắc học (biometry). Trong phẫu thuật, vị trí đặt vết mổ cần tránh vùng sẹo giác mạc để đảm bảo tầm nhìn. Đối với thủy tinh thể cứng, cần cân nhắc kỹ thuật Phaco chop để giảm năng lượng Phaco truyền vào mắt, bảo vệ nội mô. Lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo (IOL) nên ưu tiên loại đơn tiêu cự (monofocal) 3 mảnh, thận trọng với IOL đa tiêu cự hoặc EDOF do nguy cơ cao về kết quả khúc xạ không dự đoán được.

Quản lý đồng tử nhỏ và biến chứng rách bao sau

Đồng tử nhỏ thường gặp trong các trường hợp viêm màng bồ đào, hội chứng giả bong bao (PXF) hoặc sử dụng thuốc kéo dài. Các chiến lược bao gồm sử dụng thuốc giãn đồng tử nội nhãn (intracameral mydriatics), giãn đồng tử bằng chất nhầy (visco-dilation), hoặc sử dụng các thiết bị giãn đồng tử cơ học (iris hooks, rings). Khi gặp biến chứng rách bao sau, việc nhận diện sớm là yếu tố sống còn. "Snap sign" (dấu hiệu bật đồng tử) là một dấu hiệu sớm, đặc trưng bởi sự tách rời của bao sau kèm theo sự sâu đột ngột của tiền phòng và co đồng tử, báo hiệu sự di chuyển của dịch từ khoang dịch kính ra tiền phòng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Kích thước bao tối ưu4 mm đến 4.5 mm - 5 mm
Thời gian ổn định OSD1 tháng
Độ cứng nhân (ca lâm sàng)Grade 3
Tuổi bệnh nhân (ca lâm sàng)4 tuổi
Bình luận: Các kỹ thuật được trình bày tập trung vào việc tối ưu hóa tầm nhìn trong điều kiện khó khăn. Việc sử dụng endo-illuminator để hỗ trợ quan sát khi làm xé bao (capsulorhexis) trên mắt có sẹo giác mạc là một kinh nghiệm lâm sàng hữu ích. Thông tin theo [AIOC 2026, 2026]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
  • Luôn nhuộm bao (capsular staining) để đảm bảo xé bao an toàn trong điều kiện tầm nhìn hạn chế.
  • Điều trị ổn định bệnh bề mặt nhãn cầu trước khi đo sinh trắc học để tránh sai số khúc xạ.
  • Sử dụng các thiết bị giãn đồng tử cơ học sớm nếu đồng tử không giãn tốt bằng thuốc.
  • Nhận diện sớm "snap sign" để xử trí kịp thời rách bao sau, tránh làm tổn thương thêm cấu trúc nội nhãn.

Tài liệu tham khảo:

T Rohit Chandramohan Khanna, 2026, AIOC 2026 GP141 T Rohit Chandramohan Khanna Global Summit for Eye Health 2026, AIOS Editor Proceedings 3, Video ID: hg7aXo4gj8k.

Xem thêm