Kỹ thuật phẫu thuật và quản lý bệnh lý phân đoạn sau: Báo cáo từ AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
3.11.26
Last Updated

Hội nghị AIOC 2026 (n=12 báo cáo viên, 10 người hiện diện) đã trình bày các kỹ thuật phẫu thuật phức tạp trong quản lý bệnh lý phân đoạn sau, bao gồm bong võng mạc (retinal detachment - RD), xuất huyết dưới hoàng điểm (submacular hemorrhage), hoại tử võng mạc cấp tính (acute retinal necrosis - ARN) và chấn thương nhãn cầu. Các báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc loại bỏ hoàn toàn vỏ dịch kính (vitreous cortex) để ngăn ngừa tăng sinh dịch kính võng mạc (proliferative vitreoretinopathy - PVR) và tái bong võng mạc.

Quản lý bong võng mạc và PVR

Trong các trường hợp bong võng mạc, việc cắt dịch kính (vitrectomy) cần được thực hiện triệt để. Tác giả nhấn mạnh việc nhuộm dịch kính để phát hiện và loại bỏ các tàn dư vỏ dịch kính, vốn là yếu tố thúc đẩy PVR và gây tái bong võng mạc. Đối với các trường hợp bong võng mạc kết hợp, việc sử dụng kỹ thuật ép củng mạc (buckle) vẫn đóng vai trò quan trọng. Trong một ca lâm sàng, sau 10 ngày hậu phẫu, một vết rách võng mạc mũi đã mở lại, yêu cầu kỹ thuật đùn dịch dưới võng mạc chủ động (active extrusion) và laser nội nhãn (endo laser) để cố định vết rách.

Quản lý xuất huyết dưới hoàng điểm

Đối với xuất huyết dưới hoàng điểm, việc sử dụng chất hoạt hóa plasminogen mô (tissue plasminogen activator - TPA) nội nhãn kết hợp với thay thế khí (pneumatic displacement) được xem xét cho các trường hợp cấp tính. Trong trường hợp xuất huyết cũ, firm, kỹ thuật cắt võng mạc (retinectomy) để sơ tán máu được ưu tiên. Việc tạo vết cắt võng mạc lớn cần thận trọng do nguy cơ tăng sinh PVR.

Quản lý hoại tử võng mạc cấp tính (ARN)

ARN là tình trạng viêm võng mạc ngoại vi do virus ở người có miễn dịch bình thường, với 50-75% trường hợp không điều trị sẽ dẫn đến bong võng mạc. Phác đồ điều trị bao gồm thuốc kháng virus đường tĩnh mạch (IVA) trong 7 ngày, sau đó chuyển sang đường uống (valacyclovir 2g, 2 lần/ngày) kết hợp corticosteroid. Nếu phương pháp nội khoa không hiệu quả hoặc có bong võng mạc, phẫu thuật cắt dịch kính dự phòng hoặc điều trị là cần thiết.

Đổi mới trong chẩn đoán hình ảnh: Time-lapse Tomography (TLT)

Công nghệ TLT sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để nội suy khung hình (neural frame interpolation) từ các lần chụp OCT định kỳ, tạo ra video động giúp đánh giá tiến triển bệnh lý như tân mạch hắc mạc (CNVM) hoặc phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME). Công cụ này hỗ trợ bác sĩ trong việc theo dõi đáp ứng điều trị và tư vấn bệnh nhân.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ bong võng mạc ARN không điều trị50-75%
Áp lực nội nhãn (IOP) khi làm khô vết rách30 mmHg
Áp lực nội nhãn (IOP) khi dẫn lưu dịch dưới võng mạc60 mmHg
Tỷ lệ mắc u hắc mạc (coloboma)0.14%
Tỷ lệ bong võng mạc liên quan u hắc mạc40%
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật được trình bày mang tính chất báo cáo ca lâm sàng, đòi hỏi sự thận trọng khi áp dụng đại trà. Việc sử dụng TPA nội nhãn và cắt võng mạc cần cân nhắc kỹ giữa lợi ích và nguy cơ biến chứng như xuất huyết hoặc tăng sinh PVR.
  • Luôn nhuộm dịch kính để đảm bảo loại bỏ hoàn toàn vỏ dịch kính trong phẫu thuật bong võng mạc.
  • Cân nhắc phẫu thuật cắt dịch kính sớm cho các trường hợp ARN có bong võng mạc hoặc môi trường trong suốt kém.
  • Sử dụng công nghệ TLT để tối ưu hóa việc theo dõi tiến triển bệnh lý võng mạc qua các lần khám.
  • Trong chấn thương nhãn cầu, cần chụp CT để xác định chính xác vị trí dị vật nội nhãn trước khi can thiệp.
  • Luôn dự phòng các biến chứng như PVR bằng cách loại bỏ triệt để các nguồn gây tăng sinh.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, AIOC 2026 Videos Posterior Segment, aioseditorproceedings, Video ID: 28lvvbw9FPA.

Xem thêm