Hội thảo AIOC 2026 với chủ đề "One Point @ a time" đã trình bày các kinh nghiệm lâm sàng thực tế trong quản lý biến chứng phẫu thuật nhãn khoa, bao gồm các tình huống từ phẫu thuật đục thủy tinh thể, phẫu thuật dịch kính võng mạc đến các bệnh lý bề mặt nhãn cầu. Các báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện sớm và xử trí kịp thời các biến chứng trong quá trình phẫu thuật để bảo tồn thị lực cho bệnh nhân.
Quản lý biến chứng trong phẫu thuật đục thủy tinh thể
Các báo cáo nhấn mạnh việc kiểm soát chất lượng vật liệu nội nhãn (parent biomaterial) và kỹ thuật nạp kính (lens loading) để tránh kẹt haptic trong injector. Trong trường hợp haptic bị kẹt, cần lấy kính ra, cắt bỏ và thay thế bằng kính mới. Ngoài ra, việc bơm quá mức dịch vào tiền phòng (AC) có thể gây mất ổn định hoặc đẩy kính ra ngoài, do đó cần tránh bơm quá mức, đặc biệt khi sử dụng canula. Đối với các trường hợp rách bao sau (PCR) hoặc rơi nhân vào khoang dịch kính, việc thích nghi với tình huống bằng các kỹ thuật như "u-needle technique" để nâng nhân và lấy qua đường hầm củng mạc (SS tunnel) là cần thiết. Đối với phẫu thuật MIGS (Minimally Invasive Glaucoma Surgery), việc tạo góc 60° từ đầu bệnh nhân đến mắt phẫu thuật viên có thể thay thế cho kính hiển vi có đầu nghiêng (tiltable head microscope) trong điều kiện nguồn lực hạn chế.
Xử trí biến chứng dịch kính võng mạc và chấn thương
Các báo cáo ca lâm sàng nhấn mạnh việc nhận diện dị vật nội nhãn (IOFB) bị bỏ sót, ngay cả khi bệnh nhân có tiền sử chấn thương cũ. Việc sử dụng kim 25 gauge trong bóc tách hai tay (bimanual dissection) là công cụ hiệu quả trong các ca bệnh võng mạc đái tháo đường tăng sinh (PDR) kèm bong võng mạc. Đối với các trường hợp nghi ngờ viêm võng mạc hoại tử cấp tính (ARN), việc lấy mẫu dịch kính (vitreous biopsy) để làm PCR là bước quan trọng. Ngoài ra, kỹ thuật "stitch in time" (khâu cố định kết mạc vào củng mạc) giúp ngăn ngừa biến chứng bong hắc mạc (CD) do rò rỉ dịch từ mép vạt phẫu thuật.
Chẩn đoán và quản lý bệnh lý nhãn khoa khác
Các báo cáo cũng đề cập đến các tình huống chẩn đoán phân biệt, như trường hợp bệnh nhân 11 tuổi được chẩn đoán nhầm là OSSN (Ocular Surface Squamous Neoplasia) nhưng thực tế là viêm kết mạc mùa xuân (VKC) đáp ứng tốt với steroid. Một trường hợp khác là bệnh nhân 14 tuổi bị giãn đồng tử sau vết cắn của rắn, được chẩn đoán là đồng tử Adie (Aries durotonic pupil) dựa trên test pilocarpine 0.125% dương tính, giúp tránh các can thiệp không cần thiết. Cuối cùng, hội chứng móng-bánh chè (nail-patella syndrome) cần được lưu ý ở bệnh nhân trẻ bị glaucoma.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu | Tài liệu không nêu |
| Tỷ lệ thành công kỹ thuật | Tài liệu không nêu |
| Nồng độ pilocarpine test | 0.125% |
| Thời gian theo dõi VKC | 2 tháng |
| Số hàng laser trong ARN | 4-5 hàng |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các báo cáo tập trung vào kinh nghiệm cá nhân (anecdotal evidence) và kỹ thuật xử lý tình huống (surgical tips), không phải là các nghiên cứu RCT quy mô lớn. Cần thận trọng khi áp dụng các kỹ thuật "cứu nguy" trong phẫu thuật nếu chưa được đào tạo bài bản.
- Luôn kiểm tra kỹ dụng cụ phẫu thuật trước khi bắt đầu để tránh gãy dụng cụ trong quá trình thực hiện.
- Tránh bơm quá mức dịch vào tiền phòng để ngăn ngừa biến chứng đẩy kính hoặc rách vết mổ.
- Luôn cân nhắc chẩn đoán phân biệt ở các bệnh nhân trẻ tuổi có biểu hiện bệnh lý bề mặt nhãn cầu hoặc đồng tử bất thường.
- Sử dụng kỹ thuật khâu cố định vạt phẫu thuật để ngăn ngừa rò rỉ dịch và bong hắc mạc.
- Cá nhân hóa kỹ thuật phẫu thuật dựa trên tình trạng thực tế của bệnh nhân thay vì áp dụng cứng nhắc một quy trình.
Tài liệu tham khảo:
AIOS Editor, 2026, AIOC 2026 One Point @ a time, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: LsHGiQGWdfU.