Tổng quan các ca lâm sàng nhãn khoa: U nguyên bào võng mạc, Ung thư biểu mô tuyến bã và U xơ đơn độc

Bs Ngô Hữu Thế
3.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên PG Capsule Ocular Oncology đã trình bày các ca lâm sàng phức tạp trong nhãn khoa, nhấn mạnh tầm quan trọng của chẩn đoán hình ảnh và tiếp cận đa chuyên khoa. Các báo cáo bao gồm u nguyên bào võng mạc ba bên (trilateral retinoblastoma), ung thư biểu mô tuyến bã (sebaceous carcinoma) và u xơ đơn độc (solitary fibrous tumor) tại hốc mắt.

U nguyên bào võng mạc ba bên

Báo cáo về một bệnh nhi nam 3 tuổi có u nguyên bào võng mạc ba bên (trilateral retinoblastoma). Bệnh nhân biểu hiện phản xạ đồng tử bất thường ở cả hai mắt và lệch trục nhãn cầu ra ngoài từ lúc sinh. Chẩn đoán xác định dựa trên siêu âm (USGB) và MRI não, phát hiện khối u nội nhãn hai bên và khối u tuyến tùng (pineal mass) kích thước 4 cm. Bệnh nhân được điều trị bằng hóa trị hệ thống (vincristine, etoposide, carboplatin), xạ trị toàn bộ não và tủy sống, cùng với liệu pháp tại chỗ. Sau 12 tháng theo dõi, khối u đã thoái triển thành các nốt vôi hóa, không ghi nhận tái phát hệ thống hoặc thần kinh trung ương. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chụp MRI não và cột sống mỗi 2 tháng trong năm đầu tiên sau chẩn đoán.

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. U nguyên bào võng mạc ba bên là một biến thể hiếm gặp và tiên lượng xấu, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ nhãn khoa, ung bướu và xạ trị.

Ung thư biểu mô tuyến bã ở mi mắt

Trình bày ca lâm sàng nam 54 tuổi với khối u mi dưới trái tồn tại 3 năm, đã qua hai lần phẫu thuật sinh thiết trước đó. Khối u có kích thước 12 mm x 6 mm. Giải phẫu bệnh cho thấy các tế bào đa không bào (multivaculated cells) với sự pleomorphism (đa hình thái) và phân bào rải rác, phù hợp với ung thư biểu mô tuyến bã (sebaceous carcinoma) biệt hóa tốt. Tác giả nhấn mạnh bất kỳ tổn thương mi mắt tái phát hoặc không đáp ứng điều trị ở người cao tuổi cần được sinh thiết sớm để tránh chậm trễ chẩn đoán và di căn. Trong trường hợp tái phát, sinh thiết hạch cửa (sentinel lymph node biopsy) là bắt buộc để loại trừ di căn hạch dưới hàm và hạch trước tai.

U xơ đơn độc tại hốc mắt

Ca lâm sàng nam 65 tuổi với tiền sử phẫu thuật u hốc mắt 2 năm trước, nay tái phát với lồi mắt tiến triển và sưng nề hốc mắt 3 tháng. MRI cho thấy khối u nội chóp (intraconal mass) kích thước 5,4 cm x 3,3 cm x 2,8 cm. Giải phẫu bệnh xác nhận u xơ đơn độc (solitary fibrous tumor - SFT) với các dấu ấn CD34 dương tính mạnh, STAT6 dương tính nhân và chỉ số tăng sinh Ki67 là 5%. Bệnh nhân được phẫu thuật mở hốc mắt (orbitotomy) và xạ trị hậu phẫu. Tác giả lưu ý SFT là khối u hiếm gặp (<1% u hốc mắt), có thể tái phát sau nhiều năm, do đó việc theo dõi lâu dài là không thể thương lượng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu u nguyên bào võng mạc1 bệnh nhi 3 tuổi
Tỷ lệ tái phát u biểu mô tuyến bã9 đến 36%
Tỷ lệ di căn hạch u biểu mô tuyến bã14 đến 25%
Chỉ số Ki67 u xơ đơn độc5%
Tỷ lệ u xơ đơn độc trong u hốc mắt<1%
  • Luôn thực hiện sinh thiết sớm đối với các tổn thương mi mắt tái phát hoặc không đáp ứng điều trị ở người cao tuổi.
  • Chụp MRI não và cột sống định kỳ mỗi 2 tháng trong năm đầu cho các trường hợp u nguyên bào võng mạc hai bên để tầm soát u tuyến tùng.
  • Sử dụng các dấu ấn hóa mô miễn dịch (CD34, STAT6) để chẩn đoán xác định u xơ đơn độc.
  • Phối hợp đa chuyên khoa (MDT) là bắt buộc trong quản lý các khối u hốc mắt phức tạp.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, PG Capsule Ocular Oncology, aioseditorproceedings, Video ID: K0gvsJfOAM8.

Xem thêm