Hội thảo AIOC 2026 (IC483) đã tổng hợp các bài học lâm sàng mới nhất về xử trí biến chứng trong phẫu thuật khúc xạ và đục thủy tinh thể, nhấn mạnh vào việc quản lý kỳ vọng bệnh nhân và các kỹ thuật phẫu thuật tối ưu. Các diễn giả đã chia sẻ kinh nghiệm thực tế từ các ca lâm sàng phức tạp, bao gồm xử trí sai lệch trung tâm (decentration) trong phẫu thuật khúc xạ, co thắt điều tiết (accommodation spasm) hậu phẫu, và các chiến lược quản lý đục thủy tinh thể mềm.
Xử trí biến chứng trong phẫu thuật khúc xạ
Các biến chứng như sai lệch trung tâm trong quá trình cắt bỏ mô giác mạc (ablation) đòi hỏi sự can thiệp bằng hệ thống điều trị dựa trên bản đồ địa hình giác mạc (topography-guided treatment). Đối với các trường hợp có sự khác biệt giữa giá trị khúc xạ khách quan và chủ quan, cần nghi ngờ co thắt điều tiết. Việc sử dụng thuốc liệt điều tiết (cycloplegic drops) là cần thiết để xác định chính xác sai số khúc xạ. Ngoài ra, các trường hợp phù nề giao diện (interface edema) sau phẫu thuật cần được đánh giá kỹ lưỡng bằng chụp cắt lớp bán phần trước (ASOC) để loại trừ các tình trạng như DLK (diffuse lamellar keratitis) hoặc CTK (central toxic keratopathy) trước khi quyết định can thiệp phẫu thuật lại.
Kỹ thuật Fold and Flip cho đục thủy tinh thể mềm
Đối với đục thủy tinh thể mềm (soft cataracts), việc sử dụng các kỹ thuật chẻ nhân (chopping) truyền thống thường gặp khó khăn do nhân thiếu độ cứng, dễ gây ra hiện tượng "cheesewiring" hoặc tạo hố (crater) dẫn đến rách bao sau (PCR). Tác giả đề xuất kỹ thuật Fold and Flip (còn gọi là taco fold), một kỹ thuật không phân mảnh (non-fragmentation technique). Các bước bao gồm: (1) Dissection, (2) Delineation, và (3) Rotation (DDR). Việc tạo rãnh (trenching) sâu và dài hơn so với kỹ thuật stop-and-chop thông thường là yếu tố then chốt để nhân có thể gập lại và dễ dàng lấy ra khỏi bao mà không cần dùng nhiều năng lượng phaco.
Sử dụng kháng sinh nội nhãn trong phẫu thuật đục thủy tinh thể
Việc sử dụng kháng sinh nội nhãn (intracameral antibiotics) là một chủ đề gây tranh cãi nhưng có bằng chứng ủng hộ mạnh mẽ trong việc giảm tỷ lệ viêm nội nhãn (endophthalmitis). Tác giả khuyến cáo sử dụng Moxifloxacin 0.1% (pha loãng 1ml dung dịch không chất bảo quản với 4ml BSS) tiêm qua cổng phụ ở cuối ca phẫu thuật. Mặc dù chưa có các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) quy mô lớn, các nghiên cứu hồi cứu cho thấy hiệu quả đáng kể trong việc giảm tỷ lệ nhiễm trùng. Các rào cản chính đối với việc áp dụng rộng rãi bao gồm nỗi sợ về độc tính (TASS - Toxic Anterior Segment Syndrome) và kháng kháng sinh.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ viêm nội nhãn (không kháng sinh) | 0.35% |
| Tỷ lệ viêm nội nhãn (có kháng sinh nội nhãn) | 0.07% |
| Nồng độ Moxifloxacin đạt được | 150 - 250 microgram/ml |
| Tỷ lệ sử dụng kháng sinh nội nhãn (theo khảo sát) | 58% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC483; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật phẫu thuật như Fold and Flip cần được thực hiện bởi phẫu thuật viên có kinh nghiệm để đảm bảo an toàn. Việc sử dụng kháng sinh nội nhãn cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình pha loãng để tránh độc tính cho nội mô giác mạc.
- Luôn kiểm tra kỹ các thông số A-scan trước khi đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) để tránh sai số khúc xạ.
- Sử dụng kỹ thuật DDR (Dissection, Delineation, Rotation) cho mọi ca đục thủy tinh thể mềm để tối ưu hóa việc lấy nhân.
- Cân nhắc sử dụng kháng sinh nội nhãn (Moxifloxacin) như một biện pháp dự phòng viêm nội nhãn thường quy.
- Luôn ghi chép đầy đủ hồ sơ bệnh án và không ngần ngại hội chẩn ý kiến thứ hai trong các ca phức tạp.
- Ưu tiên sử dụng các hệ thống tính toán công suất IOL hiện đại (như Oculix) cho các ca phẫu thuật trên mắt đã từng phẫu thuật khúc xạ.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, IC483 New lessons for the new year what changes I made in the year that went by, aioseditorproceedings, Video ID: 6ccNP_anUrc.