Hội thảo AIOC 2026 IC149 "The Oculoplastics secrets – ‘Decoded’" đã trình bày các tiếp cận lâm sàng chuyên sâu trong phẫu thuật tạo hình nhãn khoa, bao gồm quản lý u xơ thần kinh (neurofibromatosis), hội chứng Blepharophimosis và các chấn thương hốc mắt phức tạp. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá thể hóa điều trị dựa trên đặc điểm giải phẫu và bệnh lý của từng bệnh nhân.
Quản lý U xơ thần kinh (Neurofibromatosis)
U xơ thần kinh biểu hiện dưới nhiều dạng, từ khu trú đến đám rối (plexiform). Tỷ lệ mắc bệnh khoảng 1/3.500. Phẫu thuật thường tập trung vào việc debulking (giảm thể tích khối u) và bảo tồn dây thần kinh mặt. Đối với sụp mi do u xơ thần kinh, việc đánh giá chức năng cơ nâng mi (LPS - Levator Palpebrae Superioris) là ưu tiên hàng đầu trước khi quyết định phẫu thuật. Nếu cơ nâng mi còn chức năng, phẫu thuật cắt bỏ u và tái tạo cơ nâng mi (LPSR) được ưu tiên hơn so với phẫu thuật treo mi (tarsopontal sling). Trong các trường hợp không thể phẫu thuật, thuốc selumetinib được đề xuất như một lựa chọn quản lý nội khoa.
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc debulking khối u xơ thần kinh đám rối thường đối mặt với nguy cơ chảy máu cao do tính chất tăng sinh mạch máu của khối u.
Hội chứng Blepharophimosis
Hội chứng Blepharophimosis là một bệnh lý di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường, đặc trưng bởi bộ tứ: sụp mi nặng, hẹp khe mi ngang, giãn khoảng cách giữa hai góc trong (telecanthus) và nếp quạt ngược (epicanthus inversus). Tỷ lệ IPD/ICD (khoảng cách giữa hai đồng tử/khoảng cách giữa hai góc trong) thường nhỏ hơn 2. Phẫu thuật hai giai đoạn được khuyến cáo: giai đoạn 1 thực hiện tạo hình góc trong và góc ngoài (medial/lateral canthoplasty), giai đoạn 2 thực hiện treo mi (frontal sling) sau 6 tháng đến 1 năm. Kỹ thuật CU-plasty được ưu tiên để phân bổ lực kéo đồng đều hơn so với YV-plasty.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ mắc Neurofibromatosis | 1 trong 3.500 ca |
| Tỷ lệ di truyền Neurofibromatosis | 50% là đột biến tự phát |
| Thời điểm phẫu thuật giai đoạn 1 (Blepharophimosis) | 3 đến 5 năm tuổi |
| Thời điểm phẫu thuật giai đoạn 2 (Blepharophimosis) | 6 tháng đến 1 năm sau giai đoạn 1 |
| Độ dày dây thép (transnasal wiring) | 26 gauge |
| Hiệu quả giảm lồi mắt (fat excision) | 1 đến 1,5 mm mỗi 1-2 cc mỡ |
Quản lý chấn thương hốc mắt phức tạp
Trong chấn thương hốc mắt, việc đánh giá toàn diện bằng CT scan là bắt buộc để xác định các tổn thương liên quan như gãy xương trần hốc mắt hoặc tổn thương thần kinh thị giác. Đối với bệnh lý mắt do tuyến giáp (Thyroid Eye Disease), giải áp hốc mắt bằng cách lấy mỡ (fat decompression) là phương pháp ít xâm lấn, thời gian thực hiện nhanh và ít biến chứng hơn so với giải áp xương. Đối với các khối u tuyến lệ ác tính như Adenoid Cystic Carcinoma, phẫu thuật đơn thuần thường không đủ để kiểm soát bệnh. Phác đồ đa mô thức bao gồm sinh thiết, hóa trị tân bổ trợ (neoadjuvant chemotherapy), phẫu thuật cắt bỏ khối u (en-bloc excision) và xạ trị lập thể (stereotactic radiation) được chứng minh giúp cải thiện tỷ lệ sống sót và bảo tồn nhãn cầu lên đến 95%.
Bình luận: Việc sử dụng kỹ thuật "en-bloc excision" với biên độ an toàn 10mm là yếu tố then chốt trong quản lý u tuyến lệ ác tính để tránh tái phát tại chỗ.
- Ưu tiên bảo tồn cơ nâng mi (LPS) thay vì treo mi nếu chức năng cơ còn tốt.
- Sử dụng kỹ thuật CU-plasty trong tạo hình góc trong để đạt kết quả thẩm mỹ và chức năng tối ưu.
- Luôn kiểm tra sự thông suốt của lệ đạo bằng que thăm khi thực hiện phẫu thuật transnasal wiring.
- Áp dụng phác đồ đa mô thức cho u tuyến lệ ác tính để tăng tỷ lệ bảo tồn nhãn cầu.
- Sử dụng 3D printing và cấy ghép cá thể hóa trong các ca gãy xương hốc mắt phức tạp.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, IC149 The Oculoplastics secrets –‘Decoded’, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: -zQo3v_w_1A.