Kỹ thuật và Đổi mới trong Phẫu thuật Tạo hình Nhãn khoa: Tổng quan từ AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
15.11.26
Last Updated

Hội nghị AIOC 2026, phiên GP12 APSOPRS Symposium, đã trình bày các kỹ thuật kinh điển và đổi mới trong phẫu thuật tạo hình nhãn khoa, tập trung vào quản lý chấn thương hốc mắt và các giải pháp thẩm mỹ vùng quanh mắt. Các chuyên gia đã thảo luận về tiêu chuẩn chăm sóc trong gãy xương sàn hốc mắt ở trẻ em, ứng dụng công nghệ dẫn đường (navigation-guided) trong phẫu thuật phức tạp, và vai trò của các phương pháp tiếp cận khác nhau trong phẫu thuật tạo hình mi mắt.

Quản lý gãy xương sàn hốc mắt ở trẻ em

Gãy xương sàn hốc mắt (orbital floor fracture) thường xảy ra do cơ chế thủy lực (tăng áp lực hốc mắt) hoặc cơ chế uốn cong (truyền lực từ bờ xương dày sang xương mỏng). Ở trẻ em, xương có độ đàn hồi cao, dễ dẫn đến gãy cành tươi (green stick fracture). Các triệu chứng lâm sàng bao gồm kẹt cơ vận nhãn, gây thiếu máu cục bộ, hạn chế vận động nhãn cầu và song thị (diplopia). Chẩn đoán cần dựa vào tiền sử chấn thương, khám lâm sàng (đánh giá độ lệch nhãn cầu, phản xạ đồng tử) và chẩn đoán hình ảnh (CT scan 3D là tiêu chuẩn vàng). Chỉ định phẫu thuật được đặt ra khi có song thị kéo dài hơn 2mm ở vị trí nhìn thẳng, gãy xương ảnh hưởng hơn 50% diện tích sàn hốc mắt, hoặc có triệu chứng tiến triển.

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc can thiệp sớm trong các trường hợp gãy xương dạng "trap-door" ở trẻ em để tránh các biến chứng thần kinh nhãn khoa nghiêm trọng.

Giải pháp thế hệ mới trong phẫu thuật gãy xương hốc mắt

Trong các ca gãy xương phức tạp, việc sử dụng hệ thống dẫn đường (navigation system) giúp phẫu thuật viên lập kế hoạch chính xác thông qua hình ảnh CT/MRI, cho phép đo lường thể tích mất xương và thực hiện kỹ thuật "mirroring" (soi gương) để tái tạo cấu trúc hốc mắt. Vật liệu cấy ghép (implant) như titanium hoặc Osteopore được ưu tiên. Osteopore được đánh giá cao nhờ khả năng thay thế tốt bởi mô xương tự thân. Quy trình phẫu thuật cần tuân thủ nguyên tắc: quản lý các trụ xương (buttresses) trước, sau đó đến thành hốc mắt và cơ trực dưới. Việc sử dụng các tấm titanium (thường dày 1mm, có thể chồng lên nhau để đạt 2mm) giúp đạt được sự ổn định và thể tích cần thiết.

DCR: Tiêu chuẩn vàng trong điều trị tắc lệ đạo

Phẫu thuật nối thông túi lệ - mũi (DCR - dacryocystorhinostomy) vẫn là tiêu chuẩn vàng trong điều trị tắc lệ đạo mắc phải (NLDO - nasolacrimal duct obstruction) với tỷ lệ thành công từ 90% đến 95%. DCR ngoài (external DCR) được ưu tiên trong các cơ sở y tế hạn chế nguồn lực do tính an toàn, chi phí thấp, không yêu cầu thiết bị nội soi chuyên dụng và có thể thực hiện dưới gây tê tại chỗ. Dữ liệu từ Viện Nhãn khoa Tilganga (Nepal) cho thấy trong 1.115 ca phẫu thuật lệ đạo, DCR ngoài chiếm 533 ca. DCR nội soi (endoscopic DCR) dù hiện đại nhưng đòi hỏi gây mê toàn thân (GA - general anesthesia) và chi phí cao hơn.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu DCR (Tilganga)1.115 ca phẫu thuật
Số ca DCR ngoài533 ca
Tỷ lệ thành công DCR90% - 95%
Tuổi trung bình DCR ngoài43,95 tuổi
Tuổi trung bình DCT73 tuổi
Tỷ lệ nữ giới trong DCR nội soi81%

Tiếp cận thẩm mỹ và tái tạo vùng quanh mắt

Lựa chọn phương pháp phẫu thuật mi mắt (blepharoplasty) phụ thuộc vào tình trạng bệnh lý và mong muốn của bệnh nhân. Tiếp cận qua kết mạc (transconjunctival approach) được coi là an toàn hơn, bảo tồn giải phẫu và giảm thiểu sẹo ngoài, đặc biệt phù hợp cho bệnh nhân trẻ. Tiếp cận qua da (transcutaneous approach) thường được chỉ định cho các trường hợp phức tạp hơn, cần kết hợp treo cơ vòng mi (orbicularis suspension) và làm săn chắc mi mắt. Việc đánh giá vector của bệnh nhân (âm tính hay dương tính) là yếu tố then chốt để quyết định phương pháp phẫu thuật, tránh biến chứng co rút mi (lid retraction).

  • Ưu tiên bảo tồn thể tích mỡ thông qua kỹ thuật chuyển vị mỡ (fat transposition) để tránh hốc mắt sâu (hollowing).
  • Sử dụng các chất kích thích sinh học (bio-stimulators) và thiết bị năng lượng để cải thiện chất lượng da.
  • Cá nhân hóa phẫu thuật dựa trên phân loại ABL (Atrophy - Bulge - Laxity).
  • DCR ngoài vẫn là lựa chọn ưu tiên trong môi trường y tế hạn chế nguồn lực.
  • Navigation-guided surgery là công cụ hỗ trợ đắc lực cho các ca gãy xương hốc mắt phức tạp.

Tài liệu tham khảo:

AIOS Editor Proceedings, 2026, AIOC 2026 GP12 APSOPRS Symposium Timeless Techniques & Emerging Innovation in Oculoplastic Sur, YouTube, Video ID: AlHwJrTL3q8.

Xem thêm