Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC271 với chủ đề "What the heck is EDOF" đã cung cấp cái nhìn tổng quan về các nguyên lý quang học và chiến lược lựa chọn bệnh nhân cho kính nội nhãn (IOL) có độ sâu tiêu cự mở rộng (Extended Depth of Focus - EDOF). Các chuyên gia đã thảo luận về sự khác biệt giữa các loại IOL, vai trò của kích thước đồng tử và tầm quan trọng của việc tư vấn bệnh nhân trong thực hành lâm sàng.
Nguyên lý quang học của EDOF
EDOF được thiết kế để giảm thiểu sự mất mát ánh sáng thường gặp ở các loại kính đa tiêu cự (multifocal) truyền thống. Trong khi các kính đa tiêu cự tạo ra các bước chuyển tiếp sắc nét gây ra hiện tượng tán xạ ánh sáng và quầng sáng (glare/halos), các kính EDOF sử dụng các cấu trúc chuyển tiếp mượt mà hơn. Nguyên lý hoạt động dựa trên việc điều chỉnh các cấu hình quang sai (aberration profiles) hoặc kết hợp các yếu tố khúc xạ để kéo dài tiêu cự thay vì tạo ra các điểm hội tụ rời rạc. Một điểm quan trọng là sự phụ thuộc vào kích thước đồng tử; các kính EDOF có thể thay đổi phân bố ánh sáng tùy thuộc vào đường kính đồng tử của bệnh nhân, điều này giải thích tại sao kết quả thị lực gần có thể khác biệt đáng kể giữa các cá nhân.
Phân loại kính nội nhãn theo ESCRS
Nhóm làm việc về thị giác chức năng của ESCRS đã phân loại các IOL dựa trên phạm vi độ sâu tiêu cự tại mặt phẳng kính đeo (spectacle plane addition). Phân loại này giúp bác sĩ lâm sàng hiểu rõ hơn về khả năng hỗ trợ thị lực của từng loại kính.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Phân loại Partial Range | Độ sâu tiêu cự < 2.3 diopters |
| Phân loại Full Range | Độ sâu tiêu cự > 2.3 diopters |
| Nhóm Narrow (Partial) | < 1.2 diopters |
| Nhóm 1.2 - 1.6 (Partial) | 1.2 đến 1.6 diopters |
| Nhóm 1.6 - 2.3 (Partial) | > 1.6 và < 2.3 diopters |
Đánh giá lâm sàng và quản lý bệnh nhân
Việc đánh giá trước phẫu thuật, bao gồm đo góc alpha (angle alpha) và kích thước đồng tử, là yếu tố then chốt để tránh các vấn đề về chất lượng thị giác sau phẫu thuật. Nếu góc alpha > 0.5 mm, việc sử dụng các kính đa tiêu cự có thể dẫn đến sự không hài lòng của bệnh nhân do ánh sáng đi vào vùng ngoại vi của kính, nơi có nhiều quang sai hơn. Ngoài ra, việc tư vấn kỹ lưỡng về kỳ vọng của bệnh nhân là bắt buộc. Bệnh nhân cần hiểu rằng EDOF không phải là kính điều chỉnh lão thị hoàn hảo và có thể vẫn cần kính đọc sách trong một số điều kiện ánh sáng nhất định. Đối với các bệnh nhân có bệnh lý võng mạc nhẹ hoặc glaucoma, việc lựa chọn kính cần ưu tiên các loại có độ tương phản tốt.
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh rằng không có công nghệ kính nào thay thế hoàn hảo thủy tinh thể tự nhiên. Việc sử dụng các ứng dụng đo góc alpha trên điện thoại thông minh là một phương pháp hỗ trợ thực hành nhanh chóng, tuy nhiên cần kiểm chứng độ chính xác so với các thiết bị đo chuyên dụng trong phòng khám.
- Luôn đo kích thước đồng tử trong điều kiện ánh sáng trung bình (mesopic) để dự đoán hiệu quả của IOL.
- Cân nhắc kỹ lưỡng việc sử dụng IOL đa tiêu cự hoặc EDOF ở bệnh nhân có góc alpha lớn.
- Tư vấn rõ ràng về khả năng cần đeo kính hỗ trợ cho các công việc nhìn gần đòi hỏi độ chính xác cao.
- Ưu tiên phẫu thuật hai mắt để tối ưu hóa khả năng thích nghi thần kinh (neuro adaptation).
- Kiểm soát tình trạng khô mắt trước và sau phẫu thuật để duy trì chất lượng hình ảnh và độ tương phản.
Tài liệu tham khảo:
AIOS Editor Proceedings, 2026, AIOC 2026 IC271 What the heck is EDOF, YouTube Video ID: RReYmVN66qc.