Nguyên tắc quản lý hội chứng độc tính tiền phòng (TASS) và chẩn đoán phân biệt

Bs Ngô Hữu Thế
5.11.26
Last Updated

Tại hội nghị AIOC 2026, phiên IC301T, Dr. Suvira Jain đã trình bày các nguyên tắc quản lý hội chứng độc tính tiền phòng (Toxic Anterior Segment Syndrome - TASS) và chiến lược phân biệt với viêm nội nhãn (endophthalmitis). TASS là một tình trạng viêm vô khuẩn cấp tính xảy ra sau phẫu thuật nội nhãn, đòi hỏi sự nhận diện nhanh chóng để xử trí kịp thời.

Tiếp cận chẩn đoán và đánh giá lâm sàng

Bệnh nhân TASS thường xuất hiện trong vòng 48 giờ đầu sau phẫu thuật với các triệu chứng như giảm thị lực đột ngột, phù giác mạc từ rìa đến rìa (limbus to limbus), phản ứng tiền phòng (anterior chamber reaction) với flare và tế bào, có thể kèm fibrin hoặc mủ tiền phòng (hypopyon). Việc thăm khám cần bao gồm đo thị lực, thị lực lỗ kim, khám chi tiết trên đèn khe (slit lamp examination) để đánh giá mức độ phù giác mạc, phản ứng tiền phòng, sự hiện diện của fibrin và áp nhãn áp (IOP). Mặc dù IOP thường không tăng ngay lập tức, việc theo dõi là cần thiết. Khám đáy mắt chi tiết là bắt buộc, tuy nhiên, do phù giác mạc lan tỏa ở 8/10 bệnh nhân, siêu âm B-scan thường được chỉ định để loại trừ các dấu hiệu của viêm nội nhãn như echo dịch kính hoặc màng dịch kính.

Phân biệt TASS và viêm nội nhãn

Thời điểm khởi phát là yếu tố then chốt: TASS thường xuất hiện trong 12-48 giờ đầu và trước 4 ngày sau phẫu thuật, trong khi viêm nội nhãn thường xuất hiện sau 48 giờ. Tuy nhiên, chẩn đoán có thể gây nhầm lẫn do bệnh nhân có thể không nhận ra triệu chứng sớm hoặc TASS có thể khởi phát muộn. Nếu B-scan không thấy echo dịch kính, bác sĩ có thể nghiêng về chẩn đoán TASS và theo dõi sát. Ngược lại, nếu có màng dịch kính đáng kể, cần xử trí như viêm nội nhãn. Trong trường hợp nghi ngờ, việc thực hiện chọc dịch kính (vitreous tap) và tiêm kháng sinh nội nhãn (intravitreal antibiotic) được ưu tiên để tránh bỏ sót nhiễm trùng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời điểm khởi phát TASSThường trong 12-48 giờ đầu, trước 4 ngày sau phẫu thuật
Tỷ lệ phù giác mạc lan tỏa8/10 bệnh nhân
Xử trí khi nghi ngờ viêm nội nhãnChọc dịch kính và tiêm kháng sinh nội nhãn
Thuốc tránh dùng khi tăng nhãn ápProstaglandin analogs

Phác đồ điều trị và quản lý biến chứng

Điều trị TASS chủ yếu dựa vào corticosteroid tại chỗ, cụ thể là 1% prednisolone acetate nhỏ mắt hàng giờ trong 12 giờ đầu, sau đó giảm dần tùy theo đáp ứng lâm sàng. Cycloplegia với 1% atropine sulfate 3 lần/ngày giúp giảm co thắt cơ thể mi, ngăn ngừa dính mống mắt sau và ổn định hàng rào máu - thủy dịch. Đối với phù giác mạc, có thể dùng dung dịch sodium chloride 5% và mỡ sodium chloride 6% vào ban đêm. Nếu có tăng nhãn áp, acetazolamide có thể được sử dụng. Trong các trường hợp nặng hoặc kéo dài, có thể cần bổ sung steroid toàn thân hoặc phẫu thuật ghép giác mạc (DMEK hoặc DSAEK) nếu phù giác mạc không hồi phục sau 2-3 tháng. Đối với đồng tử giãn cố định do tổn thương thiếu máu cục bộ, có thể cân nhắc tạo hình đồng tử (pupilloplasty).

Bình luận: Thông tin theo Dr. Suvira Jain, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc phân biệt TASS và viêm nội nhãn dựa trên lâm sàng là thách thức lớn. Tác giả nhấn mạnh chiến lược "thà điều trị quá mức còn hơn bỏ sót nhiễm trùng" trong các trường hợp không rõ ràng, đây là quan điểm an toàn trong thực hành lâm sàng.
  • Luôn thực hiện B-scan khi phù giác mạc cản trở quan sát đáy mắt.
  • Sử dụng steroid liều cao tại chỗ sớm cho TASS và theo dõi đáp ứng nhanh.
  • Tránh dùng prostaglandin analogs khi có viêm tiền phòng do nguy cơ làm nặng thêm hàng rào máu - thủy dịch.
  • Cân nhắc phẫu thuật ghép nội mô (DMEK/DSAEK) cho phù giác mạc không hồi phục sau 2-3 tháng.
  • Ưu tiên chọc dịch kính và tiêm kháng sinh nội nhãn nếu có nghi ngờ viêm nội nhãn.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Suvira Jain, 2026, Principles of Tass Management, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: DyBFWEsn914.

Xem thêm