Phân tích chi phí dựa trên hoạt động (TDABC) cho các ca khám viêm màng bồ đào mới

Bs Ngô Hữu Thế
16.11.26
Last Updated

Trong chương trình JVRD Authors Forum năm 2026, Dr. Timothy Murray và Dr. Akshay Thomas đã thảo luận về nghiên cứu "A Time-Driven Activity-Based Costing Analysis of New Uveitis Patient Visits". Nghiên cứu này tập trung vào việc định lượng các thách thức tài chính và nhân lực trong quản lý bệnh nhân viêm màng bồ đào (uveitis), một chuyên khoa phụ có cường độ thời gian cao.

Bối cảnh và nhu cầu nghiên cứu

Các chuyên gia y tế dự báo tình trạng thiếu hụt nhân lực trong nhãn khoa (ophthalmology) trong những năm tới, đặc biệt là trong lĩnh vực viêm màng bồ đào. Hiện tại, chỉ có hơn 200 chuyên gia viêm màng bồ đào tại Hoa Kỳ. Việc thiếu hụt này đòi hỏi phải xác định và định lượng các vấn đề tồn tại để có dữ liệu thuyết phục các cơ quan quản lý và bên chi trả (payers) nhằm cải thiện công tác tuyển dụng. Các bác sĩ thường cảm thấy không được chi trả xứng đáng cho nỗ lực chăm sóc bệnh nhân, bao gồm cả các công việc phối hợp chăm sóc (coordination of care) trước và sau khi gặp bệnh nhân.

Phương pháp Time-Driven Activity-Based Costing (TDABC)

Phương pháp Time-Driven Activity-Based Costing (TDABC) là một công cụ được sử dụng để đo lường mọi khía cạnh của một lần khám bệnh, từ trước khi gặp bệnh nhân, trong quá trình khám tại phòng khám, đến thời gian xử lý sau khám. Công cụ này giúp tính toán chi phí thực tế bao gồm chi phí nhân viên và chi phí vận hành, sau đó so sánh với mức hoàn phí (reimbursement) thực tế. Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều dịch vụ như chụp mạch huỳnh quang (fluorescein angiography), quang đông laser võng mạc (PRP) và phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomies) thường không mang lại lợi nhuận tài chính trực tiếp.

Thực trạng nhân lực và tài chính chuyên khoa

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt lớn về hoàn phí giữa cơ sở y tế (facility-based) và phòng khám tư nhân (non-facility-based). Khoảng 30% chuyên gia viêm màng bồ đào thực hiện cả võng mạc (retina) và viêm màng bồ đào. Đa số các chuyên gia viêm màng bồ đào thuần túy làm việc tại các trường đại học vì mô hình này không khả thi về mặt tài chính ở các môi trường khác. Các bác sĩ thường phải bù đắp bằng cách thực hiện phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery) hoặc các dịch vụ võng mạc để duy trì hoạt động phòng khám.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Số lượng chuyên gia viêm màng bồ đào tại Hoa KỳHơn 200 chuyên gia
Tỷ lệ chuyên gia làm cả võng mạc và viêm màng bồ đào30%
Phương pháp phân tích chi phíTime-Driven Activity-Based Costing (TDABC)
Bình luận: Thông tin theo JVRD Authors Forum, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu này nhấn mạnh sự mất cân đối giữa khối lượng công việc thực tế và cơ chế chi trả hiện tại. Hạn chế của nghiên cứu là tập trung vào dữ liệu chi phí tại Hoa Kỳ, do đó việc áp dụng vào các hệ thống y tế khác cần xem xét sự khác biệt về mô hình hoàn phí và chi phí vận hành.
  • Cần nhận diện rõ các công việc không được chi trả trực tiếp nhưng có giá trị trong quản lý bệnh nhân phức tạp.
  • Cân nhắc các lợi ích gián tiếp (secondary benefits) trong đàm phán hợp đồng với các bên chi trả khi là chuyên gia duy nhất trong khu vực.
  • Tăng cường sự phối hợp giữa các chuyên khoa để giải quyết vấn đề thiếu hụt nhân lực thay vì coi đây là vấn đề riêng của một chuyên khoa.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Timothy Murray, Dr. Akshay Thomas, 2026, A Time-Driven Activity-Based Costing Analysis of New Uveitis Patient Visits, ASRS_American Society of Retina Specialists, Video ID: sbqzi4MgUbc.

Xem thêm