Bài giảng tại AIOC2026 (năm 2026) với chủ đề "Breaking the shell" đã chia sẻ những trải nghiệm thực tế của một chuyên gia nhãn khoa về hành trình vượt qua các rào cản tâm lý và định kiến trong sự nghiệp. Diễn giả nhấn mạnh rằng sự phát triển chuyên môn không chỉ dừng lại ở việc làm chủ kỹ thuật mà còn đòi hỏi sự dũng cảm để bước ra khỏi vùng an toàn, khẳng định vị thế trong các chuyên khoa sâu như tạo hình mắt (oculoplasty).
Vượt qua rào cản cá nhân và định kiến
Trong giai đoạn đầu sự nghiệp, nhiều bác sĩ thường tự giới hạn bản thân trong các ca bệnh an toàn, tránh các tình huống đối đầu hoặc phức tạp. Diễn giả mô tả trạng thái này như việc ẩn mình sau một "vỏ bọc" (professional shell) để tìm kiếm sự an toàn. Tuy nhiên, việc duy trì sự an toàn này vô tình kìm hãm sự phát triển. Khi đối mặt với các ca bệnh phức tạp, việc nhận ra rằng rào cản không đến từ xã hội mà đến từ sự im lặng của chính mình là bước ngoặt quan trọng. Việc chủ động tham gia vào các hội nghị, khẳng định vị thế trong các lĩnh vực còn thiếu hụt nhân sự là cách để phá vỡ vỏ bọc này một cách không hối lỗi (unapologetically).
Thách thức từ hệ thống phân cấp
Hệ thống phân cấp (hierarchy) trong y khoa thường tạo ra áp lực khiến các bác sĩ trẻ ưu tiên sự tuân thủ hơn là phản biện. Diễn giả chỉ ra rằng lãnh đạo không phải là chức danh được ban tặng mà là kết quả của sự đóng góp. Việc đề xuất các thay đổi trong quy trình làm việc, như thành lập các hội đồng quỹ đạo đa chuyên khoa (multidisciplinary orbital boards), thường gặp phải sự nghi ngờ ban đầu. Tuy nhiên, sự kháng cự từ hệ thống là dấu hiệu cho thấy vỏ bọc đang bị phá vỡ. Việc làm việc theo nhóm (working in silos) cần được thay thế bằng sự phối hợp đa chuyên khoa để đạt được sự cân bằng giữa thẩm mỹ và chức năng (aesthetic functional balance).
Định kiến giới và sự tự tin trong lãnh đạo
Phụ nữ trong nhãn khoa thường đối mặt với sự giám sát khắt khe hơn. Các hành vi quyết đoán (assertive) đôi khi bị gán nhãn là "quá mạnh mẽ" hoặc "quá tham vọng". Diễn giả nhấn mạnh rằng sự chính xác trong phẫu thuật (precision in surgery) cần được song hành với niềm tin vào bản thân (self-belief). Lãnh đạo hiệu quả đòi hỏi khả năng thiết lập ranh giới mà không cảm thấy tội lỗi, không cần phải giải thích quá mức hay tìm kiếm sự chấp thuận liên tục. Sự sợ hãi bị phán xét (fear of judgement) là rào cản lớn nhất cần được loại bỏ để đạt được sự trưởng thành trong sự nghiệp.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Đối tượng | Bác sĩ nhãn khoa, đặc biệt là phụ nữ |
| Rào cản chính | Sự tự giới hạn, hệ thống phân cấp, định kiến giới |
| Giải pháp | Phá vỡ vỏ bọc, lãnh đạo không cần sự chấp thuận |
| Mục tiêu | Cân bằng thẩm mỹ và chức năng |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Bài giảng tập trung vào kỹ năng mềm và quản trị trong y khoa, không phải nghiên cứu lâm sàng. Các quan sát về định kiến giới và hệ thống phân cấp là trải nghiệm cá nhân của diễn giả, cần được nhìn nhận như một góc nhìn tham khảo để phát triển kỹ năng lãnh đạo trong môi trường bệnh viện.
- Chủ động tìm kiếm cơ hội trong các lĩnh vực chuyên khoa sâu thay vì chỉ tập trung vào các ca bệnh an toàn.
- Xây dựng mô hình làm việc đa chuyên khoa để tối ưu hóa kết quả điều trị cho bệnh nhân.
- Rèn luyện tư duy lãnh đạo bằng cách tập trung vào đóng góp thực tế thay vì chức danh.
- Dũng cảm đối mặt với sự chỉ trích và không cần tìm kiếm sự chấp thuận từ người khác để thực hiện các thay đổi tích cực.
- Khuyến khích sự minh bạch và trao quyền cho các bác sĩ trẻ trong hệ thống.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Usha R, 2026, Breaking the shell, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: O4zAgyygpMg.