Quản lý hội chứng Stevens-Johnson trên bệnh nhân nhãn khoa: Từ cấp tính đến mãn tính

Bs Ngô Hữu Thế
2.11.26
Last Updated

Tại hội nghị AIOC 2026, Dr. Ravinder Singh Sangwan đã trình bày về chiến lược quản lý hội chứng Stevens-Johnson (SJS) trên bệnh nhân nhãn khoa, nhấn mạnh tầm quan trọng của can thiệp sớm và các kỹ thuật tái tạo bề mặt nhãn cầu. SJS là một bệnh lý hiếm gặp, trong đó việc quản lý giai đoạn cấp tính và mãn tính đòi hỏi những tiếp cận chuyên biệt để bảo tồn thị lực và chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Quản lý giai đoạn cấp tính

Trong giai đoạn cấp tính của SJS, việc can thiệp trong vòng 2 tuần đầu tiên là yếu tố quyết định kết quả thị lực. Phác đồ điều trị bao gồm sử dụng màng ối (Amniotic Membrane Grafting - AMG) tại giường, tiêm tĩnh mạch methylprednisolone và sử dụng steroid tại chỗ cường độ cao. Việc can thiệp kịp thời giúp giảm thiểu tổn thương bề mặt nhãn cầu và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng. Tác giả nhấn mạnh rằng sự khác biệt về kết quả giữa các bệnh nhân thường liên quan đến thời điểm can thiệp, với những trường hợp đến muộn thường có tiên lượng kém hơn.

Quản lý giai đoạn mãn tính và bệnh lý bờ mi

Vấn đề cốt lõi trong giai đoạn mãn tính của SJS là bệnh lý bờ mi, thường bị các bác sĩ lâm sàng đánh giá thấp. Sự sừng hóa bờ mi là nguyên nhân chính gây tổn thương bề mặt nhãn cầu. Các can thiệp bao gồm sử dụng chất bôi trơn, kính củng mạc (PROSE lens), ghép màng niêm mạc (Mucous Membrane Grafting - MMG) hoặc kết hợp MMG và PROSE lens. Kết quả cho thấy việc kết hợp MMG và PROSE lens mang lại kết quả tốt nhất, giúp bệnh nhân đạt được cuộc sống gần như bình thường. Ngoài ra, kỹ thuật ghép tuyến nước bọt phụ (Minor Salivary Gland Transplantation - MIST) được áp dụng cho các trường hợp keratopathy do khô mắt nặng.

Phẫu thuật phục hồi thị lực

Đối với các trường hợp giai đoạn cuối, các lựa chọn phẫu thuật bao gồm Boston type 2 keratoprosthesis hoặc phẫu thuật MO KP (Modified Osteo-Odonto Keratoprosthesis). Do tính chất phức tạp của MO KP, nhóm nghiên cứu tại LVP đã phát triển kỹ thuật LVP KPro với thiết kế tối ưu hơn. Phẫu thuật đục thủy tinh thể trên bệnh nhân SJS đã được chứng minh là an toàn trong 20 năm qua, với điều kiện kiểm soát tốt tình trạng sẹo và xơ hóa kết mạc bằng cách sử dụng màng ối.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời điểm can thiệp cấp tínhTrong vòng 2 tuần đầu
Kỹ thuật cho khô mắt nặngGhép tuyến nước bọt phụ (MIST)
Phẫu thuật cho giai đoạn cuốiBoston type 2 keratoprosthesis, MO KP, LVP KPro
Theo dõi LVP KProHơn 3 năm
Tỷ lệ bệnh nhân SJS là trẻ em40%
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh vai trò của MMG và các kỹ thuật tái tạo bề mặt mới. Cần lưu ý rằng các kỹ thuật như MO KP hoặc LVP KPro đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật chuyên sâu và cơ sở vật chất đặc thù. Việc sử dụng exosome từ tế bào gốc trung mô đang là hướng nghiên cứu triển vọng nhưng cần thêm dữ liệu lâm sàng quy mô lớn.
  • Ưu tiên can thiệp AMG và steroid toàn thân/tại chỗ trong 2 tuần đầu của SJS cấp tính.
  • Đánh giá kỹ tình trạng sừng hóa bờ mi trong giai đoạn mãn tính để chỉ định MMG kịp thời.
  • Cân nhắc kết hợp MMG và kính củng mạc để tối ưu hóa kết quả bề mặt nhãn cầu.
  • Phẫu thuật đục thủy tinh thể trên bệnh nhân SJS là khả thi và an toàn nếu kiểm soát tốt bề mặt nhãn cầu.
  • Hướng tới chuyên khoa hóa quản lý bề mặt nhãn cầu ở trẻ em do tỷ lệ mắc bệnh cao.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Ravinder Singh Sangwan, 2026, Management of Stevens Johnsons Syndrome for General Op, AIOS Editor Proceedings 3, Video ID: Pvph98zGuJw.

Xem thêm