Phương pháp giảng dạy nhãn khoa: Tự soi xét và định hướng cho giảng viên

Bs Ngô Hữu Thế
2.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, bài giảng GP149 của Dr. Sanjeev Kumar Mittal đã tập trung vào việc tự soi xét phương pháp giảng dạy trong nhãn khoa, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân bằng giữa đào tạo sau đại học và giảng dạy sinh viên y khoa (MBBS). Giảng viên cần nhận thức rằng vai trò của họ không chỉ giới hạn ở việc đào tạo bác sĩ nội trú mà còn là truyền cảm hứng cho thế hệ bác sĩ tương lai thông qua các phương pháp sư phạm có cấu trúc.

Tự soi xét trong giảng dạy

Giảng viên cần đặt câu hỏi về niềm đam mê giảng dạy của chính mình. Thực tế cho thấy, sự chú trọng vào giảng dạy MBBS đang có xu hướng suy giảm tại một số cơ sở, nơi giảng viên thường bận rộn với công việc lâm sàng hoặc thiếu sự quan tâm đến sinh viên đại học. Việc giảng dạy hiệu quả đòi hỏi giảng viên phải thường xuyên cập nhật kiến thức và duy trì sự kết nối với người học. Một nguyên tắc cốt lõi được nhấn mạnh là "hạ thấp trình độ xuống mức của người nghe", dù đó là sinh viên MBBS hay bác sĩ nội trú (JR1, JR2, JR3), để đảm bảo thông tin được tiếp nhận chính xác.

Triết lý giảng dạy và phương pháp thực hành

Triết lý giảng dạy cốt lõi bao gồm bốn bước: quan sát (see it), hiểu (understand it), thực hiện (do it) và giảng dạy (teach it). Đối với sinh viên MBBS, mục tiêu là khơi dậy niềm đam mê lâm sàng. Trong kỷ nguyên số, việc lạm dụng trình chiếu (PPT presentation) mà thiếu tương tác có thể khiến sinh viên mất tập trung. Giảng viên được khuyến khích kết hợp linh hoạt giữa bảng đen/trắng và các phương tiện trực quan như video hoặc hình ảnh lâm sàng để duy trì sự chú ý của người học. Phương pháp micro teaching (giảng dạy vi mô) đóng vai trò quan trọng, đặc biệt trong các buổi trình bày ca bệnh tại phòng khám (OPD), nơi cần sự cấu trúc chặt chẽ: quan sát, thực hiện và phản hồi (debrief).

Đào tạo bác sĩ nội trú và quản lý môi trường học tập

Việc định hướng cho bác sĩ nội trú khi mới gia nhập là nhiệm vụ của Trưởng khoa (HOD). Cần tạo môi trường học tập liên chuyên khoa (interdepartmental teaching), ví dụ như gửi bác sĩ nội trú đến khoa giải phẫu để học về đường dẫn truyền thị giác hoặc các dây thần kinh sọ. Cần tránh văn hóa "độc hại" trong môi trường đào tạo, thay vào đó là sự tương tác cởi mở. Phương pháp think aloud (tư duy thành tiếng) được đánh giá là có bằng chứng mạnh mẽ nhất trong giáo dục lâm sàng, giúp giảng viên sửa lỗi kịp thời và khuyến khích bác sĩ nội trú lập luận thay vì chỉ đưa ra chẩn đoán cuối cùng. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc tư vấn cho bệnh nhân và phục hồi chức năng, thay vì chỉ tập trung vào bệnh lý đơn thuần.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Đối tượng giảng dạySinh viên MBBS và bác sĩ nội trú (JR1, JR2, JR3)
Triết lý giảng dạy4 trụ cột: See it, Understand it, Do it, Teach it
Phương pháp giáo dụcThink aloud (tư duy thành tiếng)
Vai trò giảng viênGiảng dạy, nghiên cứu, công việc lâm sàng
Đánh giáFormative (định kỳ) cho kiến thức và kỹ năng
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh vào việc thay đổi văn hóa giảng dạy từ thụ động sang chủ động. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp số liệu cụ thể về hiệu quả của các phương pháp được đề xuất, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân và quan sát thực tế.
  • Áp dụng phương pháp think aloud trong các buổi thảo luận ca bệnh để rèn luyện tư duy lâm sàng cho bác sĩ nội trú.
  • Kết hợp linh hoạt giữa trình chiếu PPT và bảng viết để tăng cường sự tương tác với sinh viên.
  • Thực hiện đánh giá định kỳ (formative assessment) thay vì chỉ tập trung vào các kỳ thi cuối khóa.
  • Xây dựng môi trường học tập tích cực, tránh chỉ trích cá nhân trước mặt đồng nghiệp để bảo vệ lòng tự trọng của người học.
  • Tăng cường đào tạo liên chuyên khoa để củng cố kiến thức nền tảng cho bác sĩ nội trú.

Tài liệu tham khảo:

Sanjeev Kumar Mittal, 2026, Introspection of Teaching Training by an Ophthalmic M, AIOS Editor Proceedings 3, Video ID: 4pD7wvL-gQY.

Xem thêm