Phiên họp AIOC 2026 GP228 EIZOC Session (2026) đã trình bày các chiến lược xử trí biến chứng trong phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery) và kỹ thuật đo nhãn áp (IOP) dưới gây mê toàn thân (general anesthesia). Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn bị kỹ lưỡng, sử dụng các kỹ thuật hỗ trợ như IOL scaffold và quản lý bong hắc mạc (choroidal detachment) để tối ưu hóa kết quả thị lực cho bệnh nhân.
Kỹ thuật IOL scaffold trong đục thủy tinh thể phức tạp
Trong các trường hợp đục thủy tinh thể Morgagnian hoặc các ca có tổn thương bao sau (posterior capsular rent), việc duy trì sự ổn định của túi bao là thách thức lớn. Kỹ thuật IOL scaffold được sử dụng để ngăn chặn nhân rơi vào khoang dịch kính. Tác giả khuyến cáo sử dụng iris hooks để kiểm soát đồng tử nhỏ và duy trì sự ổn định của bao. Khi xảy ra rách bao sau, việc sử dụng viscoelastics là yếu tố thay đổi cuộc chơi (game changer) để ổn định nhân trước khi đặt IOL. Đối với các ca rách bao lớn, việc đặt IOL nhiều mảnh (multi-piece lens) vào rãnh (sulcus) và khóa haptic vào vị trí an toàn là cần thiết để tránh biến chứng.
Quản lý bong hắc mạc sau phẫu thuật
Bong hắc mạc (choroidal detachment) có thể xảy ra sau phẫu thuật đục thủy tinh thể hoặc phẫu thuật lọc glaucoma. Các dấu hiệu lâm sàng bao gồm giảm thị lực đột ngột, đau nhức và nhãn áp thấp. Chẩn đoán xác định dựa trên siêu âm B-scan với hình ảnh tổn thương hình vòm, không bám vào đĩa thị. Điều trị nội khoa bao gồm sử dụng steroid đường uống và thuốc nhỏ mắt để giảm viêm. Chỉ định can thiệp phẫu thuật cấp cứu khi có chạm nội mô thủy tinh thể (lenticular endothelial touch), phù hắc mạc tiến triển hoặc rò rỉ vết mổ với tiền phòng xẹp kéo dài trên 48 giờ. Kỹ thuật dẫn lưu bao gồm tạo đường rạch 2-3 mm tại vị trí củng mạc để giải phóng dịch dưới hắc mạc.
Đo nhãn áp dưới gây mê toàn thân
Đo nhãn áp (IOP) dưới gây mê toàn thân là cần thiết cho bệnh nhi hoặc bệnh nhân không hợp tác, đặc biệt trong quản lý glaucoma. Các yếu tố như tư thế nằm ngửa, thuốc gây mê và kỹ thuật đặt nội khí quản có thể ảnh hưởng đến kết quả đo. Tác giả lưu ý rằng nhãn áp thường giảm từ 4-6 mmHg dưới gây mê toàn thân so với trạng thái tỉnh. Do đó, cần cộng thêm giá trị này vào kết quả đo thực tế để có con số chính xác. Việc sử dụng các thiết bị như Perkins tonometer hoặc Tonopen được ưu tiên hơn GAT trong điều kiện này. Cần tránh sử dụng vành mi (eye speculum) nếu có thể để giảm thiểu sai số do áp lực ngoại lai lên nhãn cầu.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Giảm tỷ lệ rách bao sau (PCR) với pneumo-dissection | Từ 36% xuống 3.8% |
| Thời gian chờ đợi dẫn lưu bong hắc mạc | Khoảng 14 ngày |
| Độ lệch nhãn áp dưới gây mê toàn thân | Giảm 4-6 mmHg |
| Tỷ lệ bệnh nhân phẫu thuật FLACS | 30-40% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 GP228 EIZOC Session, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như IOL scaffold và dẫn lưu bong hắc mạc đòi hỏi kinh nghiệm phẫu thuật viên cao. Việc đo nhãn áp dưới gây mê cần sự phối hợp chặt chẽ với bác sĩ gây mê để kiểm soát các yếu tố nhiễu như thuốc giãn cơ và thông khí.
- Luôn kiểm tra kỹ tình trạng bao sau trước khi rút đầu dò phaco.
- Sử dụng viscoelastics để ổn định tiền phòng ngay khi phát hiện rách bao.
- Thực hiện đo nhãn áp dưới gây mê ngay sau khi khởi mê và trước khi đặt nội khí quản để có kết quả tin cậy nhất.
- Cá nhân hóa tư vấn cho bệnh nhân dựa trên nhu cầu thị giác thực tế và tình trạng bệnh lý nền.
- Sử dụng siêu âm B-scan để chẩn đoán phân biệt bong hắc mạc với bong võng mạc.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, GP228 EIZOC Session, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: sBalkwinD1Y, 01:07:32.