Hội thảo AIOC2026 IC107 đã trình bày các chiến lược xử trí biến chứng trong phẫu thuật Phaco, tập trung vào rách bao sau (Posterior Capsule Rupture - PCR) và bong màng Descemet (Descemet Membrane Detachment - DD). Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện sớm và xử trí bình tĩnh để đảm bảo kết quả thị lực tối ưu cho bệnh nhân.
Xử trí rách bao trong quá trình xé bao (Rexis)
Khi xé bao (Rexis) bị lệch tâm hoặc lan ra ngoại vi, phẫu thuật viên cần tránh kéo căng vạt bao. Việc bơm chất nhầy (OVD) để làm phẳng vạt bao là bước đầu tiên. Nếu rách bao xảy ra gần vết mổ chính, nên chuyển sang thao tác qua cổng phụ (side port) để kiểm soát tốt hơn. Không nên nhấc vạt bao quá cao vì sẽ làm vết rách lan rộng thêm. Trong trường hợp có sự chèn ép của dây chằng (anterior insertion of zonules), phẫu thuật viên cần giải phóng vạt bao, làm phẳng lại và sử dụng OVD gắn kết (cohesive OVD) để hoàn tất xé bao. Nếu rách bao lan rộng, có thể áp dụng kỹ thuật xé bao hai giai đoạn hoặc dùng dụng cụ blunt instrument để ấn nhẹ nhãn cầu từ bên ngoài nhằm giảm áp lực nội nhãn, giúp ổn định dây chằng và hoàn tất xé bao.
Quản lý bong màng Descemet (DD)
Bong màng Descemet thường biểu hiện bằng phù giác mạc sau mổ. Phẫu thuật viên cần nghi ngờ DD khi thấy các nếp gấp màng Descemet ở ngoại vi. Việc chẩn đoán xác định dựa vào chụp cắt lớp bán phần trước (ASOC). Nếu DD không tự hồi phục, cần can thiệp bơm hơi (air injection) vào tiền phòng. Thời điểm can thiệp không nên quá 2 tuần sau mổ. Kỹ thuật bơm hơi cần thực hiện qua cổng phụ ở phía đối diện với vùng bong, đảm bảo lấp đầy khí để ép màng Descemet áp sát vào nhu mô giác mạc. Việc sử dụng cấu hình vết mổ hình thang (trapezoidal configuration) với vết mổ trong loe rộng có thể giúp giảm nguy cơ DD.
Xử trí rách bao sau (PCR) và sa dịch kính
Khi phát hiện PCR, mục tiêu hàng đầu là ngăn chặn sự lan rộng của vết rách và bảo tồn sự toàn vẹn của màng hyaloid trước (anterior hyaloid face). Dấu hiệu "flutter sign" (sự rung động của mép rách bao sau) là chỉ báo quan trọng cho thấy màng hyaloid trước còn nguyên vẹn. Nếu mép rách trở nên tĩnh, có hình răng cưa (scalloped), điều đó cho thấy màng hyaloid đã bị tổn thương. Phẫu thuật viên nên thực hiện cắt dịch kính qua pars plana (pars plana vitrectomy) thay vì cắt dịch kính qua đường rìa (limbal vitrectomy) để tránh kéo dịch kính từ phía sau, giúp ổn định tiền phòng và tạo điều kiện đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) an toàn trong bao hoặc trong rãnh (sulcus).
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tuổi bệnh nhân (ca 1) | 67 tuổi |
| Độ cứng nhân (ca 1) | Grade 3+ |
| Độ dày giác mạc trung tâm (ca 1) | 555 micron |
| Độ dày giác mạc ngoại vi (ca 1) | >700 micron |
| Thời gian can thiệp bơm hơi (ca 1) | 2 tuần sau mổ |
| Độ dày giác mạc sau 2 tuần (ca 2) | >600 micron |
Bình luận: Các kỹ thuật được trình bày tập trung vào việc duy trì sự ổn định của tiền phòng và bảo tồn màng hyaloid trước. Việc sử dụng "flutter sign" là một kinh nghiệm lâm sàng hữu ích để đánh giá tình trạng màng hyaloid. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các kỹ thuật cắt dịch kính qua pars plana đòi hỏi kỹ năng chuyên sâu. Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Luôn duy trì sự ổn định của tiền phòng bằng cách sử dụng OVD và tránh rút dụng cụ đột ngột.
- Sử dụng dấu hiệu "flutter sign" để đánh giá tình trạng màng hyaloid trước khi có rách bao sau.
- Ưu tiên cắt dịch kính qua pars plana để giảm thiểu lực kéo dịch kính so với đường rìa.
- Can thiệp sớm (trong vòng 2 tuần) bằng bơm hơi đối với bong màng Descemet không tự hồi phục.
- Luôn kiểm tra kỹ tình trạng màng Descemet và dịch kính trước khi kết thúc phẫu thuật.
Tài liệu tham khảo:
AIOC2026, 2026, AIOC2026 IC107 - A Stitch in Time Saves Nine, YouTube, Video ID: UjQCbCs_c_M.