Hội thảo quốc gia AIOC 2026 (GP152) về quản lý biến chứng trong phẫu thuật khúc xạ đã cung cấp cái nhìn chuyên sâu về các thách thức lâm sàng trong SMILE, ICL và RLE. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện sớm và xử trí kịp thời các biến chứng để tối ưu hóa kết quả thị giác cho bệnh nhân.
Biến chứng trong phẫu thuật SMILE
Biến chứng trong phẫu thuật SMILE bao gồm mất lực hút (suction loss) và sót mô lenticule. Tỷ lệ mất lực hút trong SMILE được báo cáo là dưới 2%. Khi xảy ra mất lực hút trong quá trình cắt lớp lenticule (refractive cut), phẫu thuật viên không thể tiếp tục và cần chuyển đổi phương pháp. Nếu mất lực hút xảy ra trong quá trình cắt nắp (cap cut), việc tái định tâm và thực hiện lại là cần thiết. Sử dụng phần mềm Circle để tạo nắp hoặc thực hiện phẫu thuật bề mặt là các giải pháp được đề xuất. Việc sử dụng các chất nhuộm như triamcinolone (TR) pha loãng 1:10 có thể hỗ trợ xác định các mảnh lenticule còn sót lại. Ngoài ra, cần thận trọng để tránh tạo ra các vết rách nhỏ tại vị trí rạch, vốn có thể tự lành trong 3-6 tháng.
Quản lý giãn lồi giác mạc sau phẫu thuật (Post-LASIK Ectasia)
Giãn lồi giác mạc sau phẫu thuật khúc xạ là một biến chứng nghiêm trọng, liên quan đến độ dày nền giác mạc còn lại (residual bed) và tỷ lệ mô bị thay đổi (PTA - Percentage Tissue Altered). PTA trên 40% được xem là yếu tố nguy cơ cao. Quản lý bao gồm việc ngăn chặn tiến triển bằng phẫu thuật liên kết chéo collagen giác mạc (CXL) và phục hồi thị giác bằng đặt vòng trong giác mạc (intracorneal ring segments) hoặc PRK tùy chỉnh. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tư vấn bệnh nhân về tư thế ngủ và thói quen dụi mắt, vì đây là các yếu tố nguy cơ quan trọng đối với sự tiến triển của ectasia.
Biến chứng phẫu thuật ICL
Phẫu thuật đặt thấu kính nội nhãn (ICL) mang lại kết quả thị giác tốt cho độ cận cao nhưng tiềm ẩn các biến chứng như vault thấp (gây đục thủy tinh thể) hoặc vault cao (gây tăng nhãn áp, tán xạ sắc tố). Việc đo đạc chính xác và lựa chọn kích thước thấu kính phù hợp là yếu tố then chốt. Đối với các trường hợp ICL bị đảo ngược hoặc kẹt, cần sử dụng dụng cụ hỗ trợ để xoay hoặc lấy ra và đặt lại. Việc duy trì độ sâu tiền phòng ổn định bằng cách sử dụng visco-elastic và kỹ thuật bơm rửa cẩn thận là cần thiết để tránh các biến chứng trong và sau phẫu thuật.
Phẫu thuật thay thế thủy tinh thể khúc xạ (RLE)
RLE là lựa chọn cho bệnh nhân trên 40 tuổi có độ khúc xạ cao không phù hợp với laser hoặc ICL. Các tiến bộ trong công thức tính công suất IOL và công nghệ IOL đa tiêu cự (tri-focal), EDOF đã cải thiện đáng kể kết quả. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ lưỡng bề mặt nhãn cầu và loại trừ các bệnh lý võng mạc như thoái hóa hoàng điểm tuổi già (ARMD). Tỷ lệ bong võng mạc ở bệnh nhân trẻ tuổi sau RLE được báo cáo khoảng 10%, do đó cần thận trọng khi chỉ định cho nhóm đối tượng này.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ mất lực hút SMILE | dưới 2% |
| PTA nguy cơ cao | trên 40% |
| Độ dày nền giác mạc baseline | 300 micron |
| Tỷ lệ bong võng mạc sau RLE (trẻ tuổi) | 10% |
| Tỷ lệ bong võng mạc sau RLE (lớn tuổi) | 1.5% đến 2% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, GP152; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật xử trí biến chứng như sử dụng phần mềm Circle hay kỹ thuật đặt ICL đòi hỏi kinh nghiệm phẫu thuật viên cao. Việc quản lý ectasia cần cá thể hóa dựa trên bản đồ giác mạc và biomechanics.
- Luôn kiểm tra kỹ centration và docking trước khi thực hiện lại laser sau mất lực hút.
- Tư vấn bệnh nhân về tư thế ngủ và tránh dụi mắt để giảm nguy cơ ectasia.
- Đo đạc vault cẩn thận và sử dụng visco-elastic đúng cách trong phẫu thuật ICL.
- Đánh giá kỹ bề mặt nhãn cầu và võng mạc trước khi chỉ định RLE.
Tài liệu tham khảo:
AIOS Editor Proceedings, 2026, National Symposium Complication Management in Refractive Surgery Prevention, AIOC 2026 GP152, Video ID: 6j7T4sYvskQ.