Hội thảo AIOC 2026 IC399 Surgical X Files in Retina (2026) đã thảo luận về các thách thức trong phẫu thuật bong võng mạc do bong hắc mạc (Retinal Detachment with Choroidal Detachment - RRD with CD) và các ca lâm sàng võng mạc phức tạp. Bong hắc mạc làm tăng nguy cơ tăng sinh dịch kính võng mạc (Proliferative Vitreoretinopathy - PVR) và tái phát bong võng mạc, đòi hỏi các kỹ thuật phẫu thuật cải tiến như phẫu thuật hai thì (two-stage surgery) với chất thay thế dịch kính tạm thời là Perfluorocarbon liquid (PFCL).
Quản lý bong võng mạc do bong hắc mạc
Bong hắc mạc tạo ra thách thức đáng kể cho phẫu thuật viên do làm tăng tỷ lệ PVR và nguy cơ tái phát. Trong phẫu thuật cắt dịch kính (Pars Plana Vitrectomy - PPV), các kỹ thuật thường được điều chỉnh như thêm đai củng mạc (buckle) hoặc sử dụng PFCL với ngưỡng thấp hơn. Một phương pháp được đề xuất là phẫu thuật hai thì với PFCL lưu lại trong thời gian ngắn (tối đa 7-11 ngày) để làm phẳng võng mạc, ngăn ngừa PVR phía trước và tránh các biến chứng liên quan đến đai củng mạc như nhiễm trùng, đùn (extrusion) hoặc cận thị hóa. Sau đó, phẫu thuật viên thực hiện thì hai để loại bỏ PFCL, laser bổ sung và thay thế bằng dầu silicon hoặc khí tùy theo tình trạng võng mạc.
Các ca lâm sàng và kỹ thuật phẫu thuật
Các ca lâm sàng được trình bày bao gồm bệnh nhân nam 45 tuổi bị bong võng mạc do bong hắc mạc, được xử trí bằng dẫn lưu dịch hắc mạc, cắt dịch kính, sử dụng PFCL và dầu silicon. Một ca khác là bệnh nhân 65 tuổi có bong võng mạc do bong hắc mạc với PBRC1 tiền phẫu, được xử trí tương tự. Đối với các trường hợp bong võng mạc do bong hắc mạc, việc dẫn lưu dịch hắc mạc nội nhãn (ab-internal drainage) có thể được thực hiện bằng cách đốt (cauterize) và mở võng mạc nhỏ (retinotomy) để đạt được bề mặt hắc mạc khô, tuy nhiên cần lưu ý nguy cơ xuất huyết. Kỹ thuật cắt màng hai tay (bimanual shearing) được đề xuất như một phương pháp ít sang chấn hơn so với bóc màng vuông góc truyền thống, giúp phá vỡ các lực vòng (annular forces) và giảm nhu cầu mở võng mạc.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Thời gian lưu PFCL tối đa | 7-11 ngày |
| Cỡ mẫu nghiên cứu tham chiếu (Dr. Narisa) | 33 mắt |
| Tỷ lệ biến chứng thần kinh thị giác (theo thảo luận) | 10-20% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 IC399 Surgical X Files in Retina, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng PFCL lưu lại trong thời gian ngắn là một kỹ thuật đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng về nguy cơ viêm và độc tính thần kinh thị giác. Các phẫu thuật viên cần theo dõi sát nhãn áp và tình trạng viêm hậu phẫu. Kỹ thuật cắt màng hai tay là một thủ thuật nâng cao, đòi hỏi kinh nghiệm phẫu thuật viên để tránh gây tổn thương võng mạc.
- Cân nhắc phẫu thuật hai thì cho các trường hợp bong võng mạc do bong hắc mạc phức tạp.
- Sử dụng PFCL như một công cụ hỗ trợ làm phẳng võng mạc nhưng cần giới hạn thời gian lưu để tránh độc tính.
- Áp dụng kỹ thuật cắt màng hai tay để giảm sang chấn võng mạc trong các ca PVR.
- Theo dõi sát nhãn áp và tình trạng viêm sau khi sử dụng PFCL.
- Cá thể hóa việc lựa chọn chất thay thế dịch kính (dầu silicon, khí) dựa trên tình trạng võng mạc và khả năng tuân thủ tư thế của bệnh nhân.
Tài liệu tham khảo:
Chhatranjan Misha, 2026, AIOC 2026 IC399 Surgical X Files in Retina, aioseditorproceedings, Video ID: yiYk6O9ZMes.