Tài liệu này tổng hợp từ khóa học AIOC 2026 (IC127) về các thuật toán và mẹo quản lý các rối loạn nhãn khoa bẩm sinh, bao gồm vi nhãn cầu (microphthalmos), anophthalmos, sụp mi bẩm sinh (congenital ptosis) và tắc lệ đạo bẩm sinh (congenital NLDO). Việc quản lý các tình trạng này đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên khoa và can thiệp sớm để đạt kết quả thẩm mỹ và chức năng tối ưu.
Quản lý vi nhãn cầu và Anophthalmos
Vi nhãn cầu và anophthalmos là những thực thể khó điều trị, ảnh hưởng đến sự phát triển của hốc mắt và khuôn mặt. Việc can thiệp sớm là yếu tố then chốt; khoảng 90% sự phát triển của hốc mắt xương diễn ra trong 5 năm đầu đời. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng conformer để kích thích hốc mắt phát triển. Trong trường hợp có nang (cyst), đây có thể là yếu tố thuận lợi giúp hốc mắt giãn nở, nên đợi ít nhất 5 năm trước khi can thiệp hút nang. Đối với các trường hợp cần phẫu thuật, việc đặt implant hốc mắt lớn giúp hỗ trợ giữ prosthesis tốt hơn.
Quản lý sụp mi bẩm sinh
Sụp mi bẩm sinh đòi hỏi đánh giá tiền phẫu kỹ lưỡng, đặc biệt là chức năng cơ nâng mi (levator function) và hiện tượng Marcus Gunn jaw-winking. Phẫu thuật sớm được chỉ định khi có nguy cơ che khuất trục thị giác, gây nhược thị (amblyopia) hoặc vẹo cổ do tư thế đầu bất thường. Nếu không có nguy cơ nhược thị, có thể trì hoãn phẫu thuật đến 3-5 tuổi. Lựa chọn kỹ thuật phẫu thuật dựa trên chức năng cơ nâng mi: nếu chức năng > 4 mm, ưu tiên kỹ thuật dựa trên cơ nâng mi hoặc MMCR (Muller's muscle conjunctival resection); nếu chức năng < 4 mm, ưu tiên các kỹ thuật dựa trên cơ trán (frontalis-based surgery).
Quản lý tắc lệ đạo bẩm sinh (CNLDO)
Tắc lệ đạo bẩm sinh thường tự khỏi, chỉ khoảng 2-4% trường hợp cần can thiệp sau 2-4 tháng. Phương pháp bảo tồn (Crigler method) dựa trên áp lực thủy tĩnh để thông tắc. Nếu thất bại, cần thực hiện thông lệ đạo (probing), ưu tiên có đặt ống thông (intubation) để tránh biến chứng. Tác giả khuyến cáo thực hiện thông qua lệ quản trên để tránh tổn thương lệ quản dưới.
Quản lý u máu nhũ nhi (Infantile Hemangioma)
U máu nhũ nhi là khối u mạch máu lành tính phổ biến nhất. Điều trị cần cá thể hóa dựa trên vị trí, kích thước và giai đoạn của khối u. Propranolol hiện là lựa chọn điều trị đầu tay. Cần thận trọng khi dùng cho trẻ dưới 5 tuần tuổi hoặc có bất thường tim mạch; cần đánh giá tim mạch cơ bản (ECG, X-ray) và chức năng gan (SGOT, SPT) trước khi điều trị. Liều dùng là 2-3 mg/kg/ngày trong 6 tháng.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ tái can thiệp sụp mi | Khoảng 30% |
| Phát triển hốc mắt trong 5 năm đầu | 90% |
| Tỷ lệ tắc lệ đạo bẩm sinh cần can thiệp | 2-4% |
| Liều Propranolol | 2-3 mg/kg/ngày |
| Tỷ lệ biến chứng hematoma | < 10% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC127; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật phẫu thuật sụp mi và quản lý u máu cần được thực hiện bởi phẫu thuật viên có kinh nghiệm. Việc theo dõi sát sao sau phẫu thuật là bắt buộc để phát hiện sớm các biến chứng như tái phát hoặc tổn thương giác mạc.
- Luôn đánh giá chức năng cơ nâng mi bằng cách chặn cơ trán để có kết quả chính xác.
- Can thiệp sớm sụp mi nếu có nguy cơ nhược thị hoặc che khuất trục thị giác.
- Ưu tiên điều trị bảo tồn cho tắc lệ đạo bẩm sinh trong những tháng đầu đời.
- Sử dụng Propranolol cho u máu nhũ nhi cần kiểm soát chặt chẽ chức năng tim và gan.
- Tư vấn kỹ cho phụ huynh về khả năng cần phẫu thuật lại (tái phát) trong sụp mi bẩm sinh.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, IC127 Tips & Algorithms Management of Congenital Ophthalmic Disorders, aioseditorproceedings, Video ID: l5kn_lU9VbU.