Quản lý các tình huống bất thường trong phẫu thuật đặt và lấy bỏ thủy tinh thể nhân tạo

Bs Ngô Hữu Thế
6.11.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 IC227 đã trình bày các chiến lược lâm sàng để xử lý những tình huống phức tạp trong phẫu thuật đặt và lấy bỏ thủy tinh thể nhân tạo (Intraocular Lens - IOL). Các chuyên gia đã thảo luận về việc sử dụng các thiết bị cắt IOL chuyên dụng, kỹ thuật đặt IOL bằng phương pháp thủy động lực học (hydro implantation) và quản lý các biến chứng như IOL bị lật hoặc lệch vị trí.

Đổi mới trong thiết bị cắt và lấy bỏ IOL

Việc sử dụng các đầu cắt chuyên dụng cho phép cắt IOL thành nhiều mảnh nhỏ, giúp lấy bỏ IOL qua các vết mổ nhỏ (ví dụ: 2.2 mm) mà không cần mở rộng vết mổ, từ đó giảm thiểu nguy cơ loạn thị. Các đầu cắt này thường là đầu kim loại rắn (solid metal tip) làm từ titanium, không có cơ chế đóng mở như kéo thông thường mà hoạt động theo cơ chế cắt lát (slicing). Kỹ thuật này yêu cầu bơm chất nhầy (viscoelastic) giữa các bước để bảo vệ nội mô giác mạc. Đối với các IOL rất dày (ví dụ: 32 diopter), việc cắt tại vị trí quang học và mối nối quang học-càng (optic-haptic junction) là cần thiết để lấy bỏ an toàn.

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng đầu cắt rắn thay vì kéo truyền thống giúp giảm sang chấn cho vết mổ, tuy nhiên đòi hỏi phẫu thuật viên phải làm quen với việc không có cơ chế hút (aspiration) và cần duy trì áp lực đối kháng (counter pressure) ổn định.

Kỹ thuật đặt IOL bằng thủy động lực học

Hydro implantation là phương pháp duy trì độ sâu và sự ổn định của tiền phòng bằng cách sử dụng dòng tưới chủ động thay vì chất nhầy. Phương pháp này giúp giảm thời gian phẫu thuật và nguy cơ tăng nhãn áp (IOP) sau mổ do tồn dư chất nhầy. Các lưu ý quan trọng bao gồm: tránh làm biến dạng vết mổ, đảm bảo tiền phòng ổn định và hướng dòng tưới để hỗ trợ IOL. Đối với IOL hydrophobic, cần thận trọng hơn vì tính chất cứng của vật liệu có thể gây sang chấn nếu không được kiểm soát tốt trong quá trình bung IOL.

Quản lý IOL bị lật và lệch vị trí

IOL bị lật (flipped IOL) cần được xử lý kịp thời để tránh các biến chứng như tăng nguy cơ đục bao sau (PCO) hoặc thay đổi khúc xạ do mất tính chất phi cầu (asphericity). Đối với IOL đơn mảnh, việc đưa càng dẫn (leading haptic) vào bao và xoay IOL là cần thiết. Đối với IOL ba mảnh, cần giữ càng đuôi (trailing haptic) ở ngoài bao cho đến khi xoay xong phần quang học để tránh làm tổn thương nội mô. Việc kiểm tra vị trí IOL thông qua các lỗ định vị trên càng là bước quan trọng để đảm bảo IOL không bị lật trước khi hoàn tất phẫu thuật.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Công suất cắt IOL30% power
Vết mổ tối thiểu (cắt IOL)2.2 mm
Tỷ lệ can thiệp thứ phát ICL2% (dữ liệu FDA)
Tỷ lệ lệch trục toric ICL1-2%
Tỷ lệ vault cao ICL0.1%
Bình luận: Việc quản lý IOL bị lật đòi hỏi sự bình tĩnh và kỹ năng thao tác chính xác. Hạn chế của phương pháp hydro implantation là chống chỉ định trong các trường hợp có bong dịch kính trước (anterior vitreous detachment) do nguy cơ gây ra hội chứng lệch hướng thủy dịch (aqueous misdirection syndrome).
  • Luôn kiểm tra kỹ hướng của IOL trước khi bơm vào bao.
  • Sử dụng chất nhầy để bảo vệ nội mô khi thao tác cắt IOL.
  • Ưu tiên sử dụng các thiết bị đo đạc chính xác (như UBM) để đánh giá vault trước khi quyết định thay thế IOL.
  • Duy trì sự ổn định của tiền phòng bằng mọi giá trong quá trình đặt IOL.
  • Thực hành kỹ thuật xoay IOL trên các mô hình trước khi áp dụng trên bệnh nhân.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, IC227 Mastering unusual scenarios of IOL implantation & explantation, aioseditorproceedings, Video ID: dg7THDCWTAg.

Xem thêm