Quản lý Glaucoma và Mục tiêu Nhãn áp trên bệnh nhân trẻ tuổi: Ca lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
15.11.26
Last Updated

Phiên thảo luận AIOC 2026 GP103 của Glaucoma Society of India (GSI) tập trung vào các ca lâm sàng thực tế về quản lý nhãn áp (IOP) và chẩn đoán glaucoma ở bệnh nhân trẻ tuổi. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá toàn diện, bao gồm tiền sử gia đình, hình thái đĩa thị và các yếu tố nguy cơ cá nhân thay vì chỉ dựa vào các con số nhãn áp đơn thuần.

Ca lâm sàng 1: Bệnh nhân nam 38 tuổi sau phẫu thuật LASIK

Bệnh nhân nam 38 tuổi, tiền sử phẫu thuật LASIK 15 năm trước, cận thị -6 diopter (chi tiết hồ sơ không nêu). Nhãn áp hiện tại đo bằng tonometry là 16 mmHg (mắt phải) và 18 mmHg (mắt trái). Độ dày giác mạc trung tâm (CCT) là 480 µm (mắt phải) và 476 µm (mắt trái). Hình ảnh đáy mắt cho thấy đĩa thị cận thị với teo quanh gai, tỷ lệ C/D khoảng 0.6, mỏng phía dưới và khuyết lớp sợi thần kinh võng mạc (RNFL) phía dưới. OCT cho thấy khuyết RNFL phía dưới, bất đối xứng bán cầu và mỏng lớp tế bào hạch (GCL) phía dưới. Mắt trái có mỏng tối thiểu MRW và RNFL, GCL gần như bình thường. ERG cho thấy bất thường ở cả hai mắt, PHNR có độ lệch nhẹ. Thị trường không thực hiện được do bệnh nhân không hợp tác.

Chiến lược quản lý và mục tiêu nhãn áp

Các chuyên gia khuyến cáo mục tiêu giảm nhãn áp ban đầu khoảng 20% so với mức nền. Với nhãn áp 18 mmHg, mục tiêu hướng tới là 14-15 mmHg. Đối với bệnh nhân trẻ, prostaglandin analog thường là lựa chọn đầu tay, tuy nhiên cần cân nhắc tác dụng phụ thẩm mỹ (sắc tố, rậm lông mi) khi điều trị đơn nhãn. Thử nghiệm monotherapy với timolol được đề xuất, nếu không đạt mục tiêu sẽ phối hợp với dorzolamide hoặc brinzolamide. Cần lưu ý rằng việc đo nhãn áp sau phẫu thuật khúc xạ rất khó khăn, cần xem xét CCT để đánh giá nguy cơ glaucoma nhãn áp bình thường (normal tension glaucoma).

Ca lâm sàng 2: Bệnh nhân nữ 24 tuổi

Bệnh nhân nữ 24 tuổi, chẩn đoán glaucoma (JAG) 2 năm, đang điều trị 3 loại thuốc (latanoprost, brimonidine, brinzolamide) ở cả hai mắt. Nhãn áp hiện tại 13 mmHg (phải) và 14 mmHg (trái). CCT 540 µm (phải) và 542 µm (trái). Tiền sử gia đình có mẹ và chị gái mắc glaucoma. Khám đáy mắt cho thấy khuyết RNFL phía dưới, thị trường có ám điểm hình cung phía trên. OCT xác nhận mất RNFL và GCL phía trên và dưới. Các chuyên gia nhấn mạnh việc sàng lọc người thân trong gia đình là rất quan trọng đối với các trường hợp đĩa thị bất thường ở người trẻ.

Bình luận:

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc chẩn đoán glaucoma ở người trẻ cần thận trọng, tránh nhầm lẫn với các bất thường đĩa thị bẩm sinh hoặc tổn thương do chấn thương cũ. Việc theo dõi sát sao bằng OCT (RNFL, GCL) và thị trường (visual fields) trong 2-3 năm đầu là chìa khóa để xác định tốc độ tiến triển. Cần lưu ý rằng nhãn áp chỉ là một phần của bức tranh lâm sàng; lối sống và sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân trẻ đóng vai trò quyết định trong quản lý dài hạn.
Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu3 ca lâm sàng
Mục tiêu giảm IOP20% từ mức nền
Tần suất theo dõi OCT/Thị trường7-8 lần trong 2-3 năm đầu
Tỷ lệ tuân thủ điều trị20-30% (theo kinh nghiệm tác giả)
  • Ưu tiên đánh giá RNFL và GCL trên OCT thay vì chỉ dựa vào tỷ lệ C/D ở bệnh nhân trẻ.
  • Sàng lọc người thân bậc một (first degree relatives) khi phát hiện đĩa thị bất thường.
  • Cá nhân hóa thời điểm dùng thuốc dựa trên lối sống của bệnh nhân để đảm bảo tuân thủ.
  • Thực hiện Water Drinking Test (WDT) nếu cần đánh giá khả năng dao động nhãn áp.
  • Tránh chỉ định SLT cho bệnh nhân dưới 50 tuổi do nguy cơ tăng nhãn áp kịch phát.

Tài liệu tham khảo:

Glaucoma Society of India, 2026, AIOC 2026 GP103 Glaucoma Society of India GSI Target IOP case scenario based, YouTube, Video ID: mN4Y40FzD_c

Xem thêm