Hội nghị Indo-Nigerian Dry Eye Summit 2026 đã thảo luận về thách thức kép khi quản lý bệnh nhân Glaucoma có kèm theo bệnh bề mặt nhãn cầu (Ocular Surface Disease - OSD). Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc sử dụng thuốc hạ nhãn áp kéo dài, đặc biệt là các loại có chứa chất bảo quản, làm tăng nguy cơ tổn thương bề mặt nhãn cầu, gây viêm và giảm mật độ tế bào hình đài (goblet cells).
Cơ chế và vai trò của Carboxymethylcellulose (CMC)
CMC được xác định là lựa chọn ưu tiên trong quản lý khô mắt tại Ấn Độ nhờ đặc tính phân tử tích điện âm, cho phép tương tác với bề mặt nhãn cầu tích điện dương, từ đó tăng cường khả năng bám dính và lưu giữ trên mắt. So với Hydroxypropyl Methylcellulose (HPMC) vốn chỉ hoạt động dựa trên cơ chế tăng độ nhớt, CMC cung cấp khả năng bảo vệ tế bào (cytoprotection) và hỗ trợ phục hồi bề mặt nhãn cầu tốt hơn. Các nghiên cứu chỉ ra rằng CMC có đặc tính mucoadhesive (bám dính niêm mạc) vượt trội hơn 53% so với HPMC, giúp giảm các triệu chứng như nóng rát, châm chích và ngứa hiệu quả hơn trong các khoảng thời gian theo dõi từ tuần 1 đến tuần 8.
Tác động của chất bảo quản và giải pháp thay thế
Việc sử dụng chất bảo quản trong thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là Benzalkonium Chloride (BAC), gây độc tế bào, kích ứng và viêm bề mặt nhãn cầu. Các chuyên gia khuyến cáo sử dụng các chất bảo quản ít độc hại hơn như Stabilized Oxychloro-complex (SOC), được mô tả là chất bảo quản "biến mất" (transient preservation) do khả năng bị phân hủy thành nước và muối khi tiếp xúc với bề mặt nhãn cầu. Các hình ảnh hiển vi điện tử quét cho thấy bề mặt nhãn cầu sử dụng SOC có độ tổn thương thấp nhất, gần tương đương với nhóm không điều trị, so với các chất bảo quản truyền thống khác.
Chiến lược quản lý bệnh nhân Glaucoma kèm khô mắt
Quản lý bệnh nhân Glaucoma đòi hỏi sự cân bằng giữa kiểm soát nhãn áp và bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Các bước thực hành bao gồm: giảm tải lượng chất bảo quản bằng cách sử dụng thuốc phối hợp liều cố định (Fixed Dose Combination - FDC), chuyển sang thuốc không chứa chất bảo quản hoặc thuốc có chất bảo quản ít độc hại hơn. Đối với bệnh nhân khô mắt nhẹ, liều khởi đầu khuyến cáo cho CMC là 2 lần/ngày. Trong trường hợp khô mắt nặng, gel CMC có thể được cân nhắc sử dụng vào ban đêm, mặc dù cần lưu ý tác dụng phụ gây mờ mắt tạm thời.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Hiệu quả mucoadhesive của CMC so với HPMC | 53% tốt hơn |
| Thị phần của CMC tại thị trường Ấn Độ | Hơn 40% thị phần, gần 50% thị phần đơn vị |
| Tần suất sử dụng CMC khởi đầu cho khô mắt nhẹ | 2 lần/ngày |
| Tác động của SOC so với các chất bảo quản khác | Ít gây tổn thương bề mặt nhãn cầu nhất |
Bình luận: Thông tin theo Indo-Nigerian Dry Eye Summit, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các chuyên gia nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị, ưu tiên các thuốc không chất bảo quản cho bệnh nhân cần dùng thuốc hạ nhãn áp tần suất cao (>4 lần/ngày). Hạn chế của tài liệu là thiếu các số liệu cụ thể về cỡ mẫu (n) và thiết kế chi tiết của các nghiên cứu được trích dẫn, do đó cần thận trọng khi ngoại suy kết quả cho mọi quần thể bệnh nhân.
- Ưu tiên sử dụng thuốc hạ nhãn áp không chứa chất bảo quản hoặc chứa chất bảo quản ít độc hại (như SOC) cho bệnh nhân Glaucoma.
- Sử dụng CMC làm liệu pháp bổ trợ đầu tay để cải thiện độ ổn định màng phim nước mắt và giảm triệu chứng bề mặt nhãn cầu.
- Đánh giá định kỳ bề mặt nhãn cầu bằng các thang điểm như Ocular Surface Disease Index (OSDI) để phát hiện sớm khô mắt ở bệnh nhân Glaucoma.
- Cân nhắc chuyển đổi sang các dạng thuốc phối hợp liều cố định (FDC) để giảm tổng số lần nhỏ thuốc và tải lượng chất bảo quản.
Tài liệu tham khảo:
Indo-Nigerian Dry Eye Summit, 2026, AIOC 2026 GP222, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: RpjI-TZEgo4.