Quản lý phù hoàng điểm do đái tháo đường: Từ Anti-VEGF đến các liệu pháp mới

Bs Ngô Hữu Thế
16.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, Dr. Rupak Kanti Biswas đã trình bày tổng quan về quản lý phù hoàng điểm do đái tháo đường (Diabetic Macular Edema - DME) và vai trò của các thuốc kháng yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu (anti-VEGF) cùng các phương pháp điều trị mới. DME là một bệnh lý mạn tính, đòi hỏi sự theo dõi và can thiệp kéo dài, tương tự như việc kiểm soát một bệnh lý hệ thống phức tạp.

Các thuốc Anti-VEGF trong điều trị DME

Ranibizumab đã được chứng minh hiệu quả qua thử nghiệm RISE và RIDE, cho thấy khoảng 39-45% bệnh nhân sử dụng liều 0.5 mg đạt mức cải thiện thị lực hơn 15 chữ cái. Việc sử dụng thuốc này cũng giúp giảm nhu cầu điều trị bằng laser xuống còn 1/4 so với nhóm giả dược. Tiếp theo, aflibercept đã trở thành một bước ngoặt với phác đồ tiêm Q4 (mỗi 4 tuần) và Q8 (mỗi 8 tuần), cho thấy hiệu quả tương đương và hồ sơ an toàn tốt trong hơn 14 năm qua. Các nghiên cứu như VIVID, VISTA và nghiên cứu đời thực APOLON đều khẳng định hiệu quả duy trì thị lực ổn định, với mức cải thiện trung bình 7.8-10.7 chữ cái.

Brolucizumab và Dexamethasone Implant

Brolucizumab được ghi nhận trong các nghiên cứu KESTREL và KYTE với khả năng duy trì khoảng cách tiêm Q12 (mỗi 3 tháng) hoặc Q16 (mỗi 4 tháng) ở khoảng 47.5-50% bệnh nhân. Tuy nhiên, thuốc này thường được giữ như một lựa chọn dự phòng do lo ngại về tác dụng phụ. Đối với các trường hợp DME kháng trị (recalcitrant DME), dexamethasone implant cho thấy hiệu quả vượt trội so với việc tiếp tục tiêm anti-VEGF đơn thuần, với mức cải thiện trung bình 5-6 chữ cái mỗi lần tiêm và thời gian tác dụng kéo dài khoảng 3 tháng.

Faricimab và các liệu pháp tương lai

Faricimab là một thuốc tác động kép, ức chế cả VEGF-A và angiopoietin-2 (Ang2). Ang2 đóng vai trò quan trọng trong việc sửa chữa tổn thương mạch máu do bệnh võng mạc đái tháo đường. Các thử nghiệm Yosemite và Rhine cho thấy khoảng 78% bệnh nhân đạt được sự kiểm soát DME ổn định sau 2 năm, với hơn 90% bệnh nhân đạt được sự thoái triển của DME hoặc bệnh võng mạc đái tháo đường. Trong tương lai, các chất ức chế tyrosine kinase (Tyrosine Kinase Inhibitors - TKI) như vorolanib (đang thử nghiệm pha 3) hứa hẹn mang lại các đường dùng mới như thuốc nhỏ mắt hoặc đường uống, thay thế cho tiêm nội nhãn truyền thống.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cải thiện thị lực >15 chữ cái (Ranibizumab 0.5mg)39-45% bệnh nhân
Cải thiện thị lực trung bình (Aflibercept - APOLON/VIVID)7.8-10.7 chữ cái
Bệnh nhân duy trì khoảng cách tiêm Q12/Q16 (Brolucizumab)47.5-50% bệnh nhân
Cải thiện thị lực trung bình (Dexamethasone implant)5-6 chữ cái mỗi lần tiêm
Kiểm soát DME sau 2 năm (Faricimab - Yosemite/Rhine)78% bệnh nhân
Tỷ lệ thoái triển DME/Bệnh võng mạc (Faricimab)>90% bệnh nhân
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các dữ liệu về hiệu quả của thuốc anti-VEGF và các liệu pháp mới như faricimab cho thấy xu hướng cá thể hóa điều trị và kéo dài khoảng cách tiêm. Cần lưu ý rằng việc sử dụng laser focal vẫn có vai trò trong các trường hợp có phình mạch lớn (Large Retinal Capillary Aneurysms - LRCA) được xác định qua OCT, ngay cả khi đã có các thuốc kháng VEGF mạnh.
  • Ưu tiên sử dụng anti-VEGF thế hệ mới để kéo dài khoảng cách tiêm và giảm gánh nặng điều trị.
  • Cân nhắc dexamethasone implant cho các trường hợp DME kháng trị với anti-VEGF.
  • Sử dụng OCT để phát hiện các phình mạch lớn (LRCA) và cân nhắc laser focal bổ trợ khi cần thiết.
  • Theo dõi sát các thử nghiệm lâm sàng về TKI đường uống hoặc tại chỗ để cập nhật xu hướng điều trị không xâm lấn.

Tài liệu tham khảo:

Rupak Kanti Biswas, 2026, DME Management Anti Vegfs and Beyond, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: CCOvOBY_Vzg.

Xem thêm