Quản lý rách bao sau trong phẫu thuật Phaco: Chiến lược và kỹ thuật xử trí

Bs Ngô Hữu Thế
6.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC176, Dr. Tushya Om Parkash đã trình bày các ca lâm sàng về xử trí rách bao sau (Posterior Capsular Rupture - PCR) trong phẫu thuật Phacoemulsification. Việc nhận diện sớm và áp dụng các kỹ thuật bảo tồn màng hyaloid trước (anterior hyaloid face) là chìa khóa để hoàn thành phẫu thuật mà không cần chuyển đổi phương pháp.

Xử trí rách bao sau trong phẫu thuật Phaco

Khi phát hiện rách bao sau trong quá trình điêu khắc nhân (sculpting), phẫu thuật viên cần dừng lại ngay lập tức. Nếu màng hyaloid trước vẫn còn nguyên vẹn ở các vùng xung quanh, phẫu thuật viên có thể tiếp tục phacoemulsification bằng cách giảm các thông số máy. Cụ thể, cần giảm áp lực nội nhãn (IOP) xuống mức 20-28 mmHg, sử dụng vacuum thấp và tốc độ dòng hút (aspiration flow rate) thấp để giảm thiểu sự xáo trộn dịch thể. Việc tiêm chất nhầy (viscoelastic) vào vị trí rách giúp tạo nút chặn (tamponade) khu vực tổn thương. Trong các trường hợp này, không nên thực hiện xoay nhân để tránh làm rộng vết rách. Việc sử dụng Femtosecond Laser-Assisted Cataract Surgery (FLACS) có thể mang lại lợi thế thông qua kỹ thuật femto-delineation, giúp nhân được chia nhỏ sẵn và đóng vai trò như một tấm khiên bảo vệ bao sau.

Vai trò của OCT phân đoạn trước trong chẩn đoán

Việc sử dụng OCT phân đoạn trước (anterior segment OCT) là công cụ hỗ trợ quan trọng trong các trường hợp đục thủy tinh thể phức tạp như đục cực sau (posterior polar cataract), đục trắng hoặc các trường hợp đã có tiền sử phẫu thuật dịch kính võng mạc (VR surgery). OCT giúp xác định tình trạng bao sau, phát hiện các vết rách hoặc bao sau mỏng trước khi bắt đầu phẫu thuật. Dựa trên hình ảnh OCT, phẫu thuật viên có thể thay đổi kế hoạch phẫu thuật, ví dụ như thực hiện xé bao (rhexis) hình oval để thuận lợi cho việc kẹp quang học (optic capture) của thủy tinh thể nhân tạo (IOL) sau này.

Kỹ thuật hoàn thiện phẫu thuật

Sau khi hoàn tất quá trình nhũ tương hóa nhân, việc hút vỏ (cortex aspiration) nên được thực hiện bằng kỹ thuật hút khô (dry aspiration) với kim 25G. Việc nhuộm bao bằng Trypan Blue giúp cải thiện khả năng quan sát trong các trường hợp khó. Để xác nhận sự vắng mặt của dịch kính trong tiền phòng, việc sử dụng triamcinolone acetonide là bước cần thiết. IOL nên được đặt vào túi hoặc rãnh (sulcus) tùy theo tình trạng bao, sau đó thực hiện kẹp quang học nếu có thể. Việc duy trì sự ổn định của tiền phòng thông qua các cổng phụ (side ports) được hiệu chuẩn là yếu tố sống còn để tránh thảm họa nhãn khoa.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
IOP trong phẫu thuật20-28 mmHg
Kích thước xé bao (rhexis)4.5 mm
Dụng cụ hút vỏKim 25G
Chất nhuộm baoTrypan Blue
Xác nhận dịch kínhTriamcinolone acetonide
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC176; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật được trình bày nhấn mạnh vào việc bảo tồn màng hyaloid trước để tránh thoát dịch kính. Hạn chế của phương pháp này là đòi hỏi phẫu thuật viên có kỹ năng cao trong việc kiểm soát thông số máy và thao tác tay tinh tế. Việc sử dụng OCT phân đoạn trước là một xu hướng tốt nhưng cần được cá nhân hóa tùy theo điều kiện trang thiết bị tại cơ sở.
  • Luôn kiểm tra bao sau bằng OCT phân đoạn trước trong các ca đục thủy tinh thể nguy cơ cao.
  • Giảm thông số máy (IOP, vacuum, flow rate) ngay khi phát hiện rách bao sau.
  • Sử dụng triamcinolone acetonide để kiểm tra sự hiện diện của dịch kính trong tiền phòng.
  • Ưu tiên kỹ thuật hút vỏ khô (dry aspiration) để bảo vệ màng hyaloid trước.
  • Tránh xoay nhân khi đã phát hiện rách bao sau để ngăn ngừa vết rách lan rộng.

Tài liệu tham khảo:

Tushya Om Parkash, 2026, AIOC 2026 IC176 T Dr Tushya Om Parkash Case presentation, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: P4R2iJOUmpU.

Xem thêm