Hội thảo AIOC 2026 IC29 với chủ đề "From Blindness to Brightness SLET’s Journey of Hope" đã cung cấp cái nhìn tổng quan về quản lý thiếu hụt tế bào gốc rìa (Limbal Stem Cell Deficiency - LSCD). LSCD là tình trạng suy giảm số lượng tế bào gốc tại vùng rìa giác mạc dưới ngưỡng tới hạn do chấn thương hoặc bệnh lý, dẫn đến mất khả năng tái tạo biểu mô giác mạc, gây tân mạch hóa, viêm mạn tính và giảm thị lực.
Tổng quan về tế bào gốc rìa và LSCD
Tế bào gốc rìa chiếm khoảng 0.5% đến 10% tổng số tế bào tại vùng rìa, đóng vai trò là hàng rào ngăn chặn sự xâm nhập của biểu mô kết mạc vào bề mặt giác mạc. Khi các tế bào này bị phá hủy, biểu mô giác mạc trở nên không ổn định, dẫn đến các triệu chứng như kích ứng, sợ ánh sáng, đau và giảm thị lực. Nguyên nhân gây LSCD rất đa dạng, bao gồm chấn thương hóa chất/nhiệt, phẫu thuật, đeo kính áp tròng lâu ngày, bệnh lý tự miễn như Stevens-Johnson Syndrome (SJS), Ocular Cicatricial Pemphigoid (OCP) và bệnh ghép chống chủ (GVHD).
Chẩn đoán và đánh giá lâm sàng
Chẩn đoán LSCD chủ yếu dựa vào lâm sàng thông qua thăm khám trên đèn khe (slit lamp examination), sử dụng nhuộm fluorescein để đánh giá kiểu bắt màu và sự phẳng đi của các hàng rào rìa (limbal palisades). Các dấu hiệu gợi ý bao gồm tân mạch hóa giác mạc, sự xuất hiện của tế bào đài (goblet cells) trên giác mạc, và các khuyết biểu mô tái phát. Mặc dù các kỹ thuật như OCT phân đoạn trước (anterior segment OCT) và hiển vi đồng tiêu (confocal microscopy) có thể hỗ trợ đánh giá, chúng chủ yếu được coi là công cụ nghiên cứu hơn là thực hành thường quy.
Chiến lược điều trị và kỹ thuật SLET
Điều trị LSCD phụ thuộc vào tính chất đơn phương hay song phương của bệnh. Đối với các trường hợp đơn phương, mắt lành có thể là nguồn cung cấp mô tự thân. Đối với các trường hợp song phương, cần sử dụng mô đồng loại (allogenic) từ người hiến tặng hoặc mô niêm mạc miệng. Kỹ thuật SLET (Simple Limbal Epithelial Transplantation) là một cải tiến quan trọng, cho phép cấy ghép các mảnh mô rìa nhỏ trực tiếp lên bề mặt giác mạc mà không cần nuôi cấy tế bào trong phòng thí nghiệm (x-vivo expansion), giúp giảm chi phí và độ phức tạp so với kỹ thuật CLET (Cultivated Limbal Epithelial Transplantation).
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ thành công giải phẫu SLET | 78% đến 81% |
| Tỷ lệ thành công chức năng SLET | 78% đến 81% |
| Tỷ lệ thành công giải phẫu tự thân (đơn phương) | 69% |
| Tỷ lệ thành công chức năng tự thân (đơn phương) | 60% |
| Tỷ lệ thành công phục hồi biểu mô (CLAU) | 75% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh SLET là kỹ thuật hiệu quả, chi phí thấp, phù hợp với các nước đang phát triển. Cần lưu ý rằng việc kiểm soát viêm trước phẫu thuật là yếu tố tiên quyết cho sự thành công của mọi kỹ thuật ghép tế bào gốc.
Khuyến nghị thực hành
- Ưu tiên kiểm soát viêm bề mặt nhãn cầu trước khi can thiệp phẫu thuật.
- Sử dụng SLET cho các trường hợp LSCD đơn phương hoặc khu trú để đạt hiệu quả kinh tế cao.
- Đối với các trường hợp song phương, cần kết hợp ức chế miễn dịch toàn thân để duy trì sự sống sót của mô ghép.
- Cần theo dõi sát sao sau phẫu thuật, đặc biệt trong 6-8 tuần đầu để phát hiện sớm các dấu hiệu thất bại.
- Cá thể hóa điều trị dựa trên tình trạng bề mặt nhãn cầu, độ ẩm và các bệnh lý kèm theo của bệnh nhân.
Tài liệu tham khảo:
AIOC Editor, 2026, AIOC 2026 IC29 From Blindness to Brightness SLET’s Journey of Hope, YouTube, Video ID: 8ck_Yn5645k.