Quản lý viêm màng bồ đào ở trẻ em: Thách thức lâm sàng và chiến lược điều trị

Bs Ngô Hữu Thế
4.11.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 IC518 về viêm màng bồ đào ở trẻ em (pediatric uveitis) nhấn mạnh rằng đây là một bệnh lý phức tạp, khác biệt hoàn toàn so với người lớn do khó khăn trong khai thác bệnh sử, trẻ thường không có triệu chứng (asymptomatic) và khó hợp tác khi thăm khám. Tỷ lệ viêm màng bồ đào ở trẻ em chiếm từ 5 đến 16% tổng số ca viêm màng bồ đào, với phân bố tuổi bimodal (đỉnh nhỏ từ 4-7 tuổi và đỉnh lớn từ 11-15 tuổi).

Thách thức trong chẩn đoán và quản lý

Việc chẩn đoán thường bị trì hoãn do trẻ không than phiền về thị lực, dẫn đến tình trạng bệnh nhân đến khám muộn với các biến chứng đã hình thành. Các biến chứng thường gặp bao gồm nhược thị (amblyopia), lác (strabismus), bệnh lý giác mạc dải (band shaped keratopathy), đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp. Khoảng 60% trẻ em khi đến khám đã có ít nhất một thay đổi cấu trúc tại mắt. Tỷ lệ mù lòa ở trẻ em khi đến khám tại các trung tâm chuyên sâu là đáng báo động, với 1/4 trẻ bị mù một mắt và 7,5% bị mù cả hai mắt tại thời điểm chẩn đoán.

Phân loại nguyên nhân và bệnh lý liên quan

Viêm khớp tự phát thiếu niên (JIA) là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm màng bồ đào trước ở trẻ em. Các nguyên nhân nhiễm trùng cần lưu ý bao gồm Toxocara, sốt do mèo cào (cat scratch fever) và Toxoplasmosis. Đối với viêm màng bồ đào trung gian, pars planitis là chẩn đoán phổ biến nhất. Các hội chứng giả viêm (masquerade syndromes) như bệnh bạch cầu (leukemia) cần được loại trừ, đặc biệt ở những trẻ không đáp ứng với liệu pháp kháng viêm thông thường.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ viêm màng bồ đào trẻ em5 đến 16% tổng số ca
Tỷ lệ mù một mắt khi đến khám1/4 trẻ
Tỷ lệ mù hai mắt khi đến khám7,5%
Tỷ lệ ca bệnh vô căn (idiopathic)32 đến 74%
Tỷ lệ trẻ cần điều trị miễn dịch1/3 bệnh nhân

Chiến lược điều trị và vai trò của thuốc sinh học

Mục tiêu điều trị là đạt được sự ức chế viêm hoàn toàn (zero tolerance) để ngăn ngừa tổn thương cấu trúc. Corticosteroid là liệu pháp khởi đầu nhưng cần hạn chế sử dụng kéo dài (không quá 3 tháng) do nguy cơ đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp. Liệu pháp miễn dịch (immunomodulatory therapy) đóng vai trò then chốt trong duy trì dài hạn. Các thuốc sinh học (biologics) như Adalimumab đã tạo ra sự khác biệt lớn trong 10 năm qua, giúp cứu vãn thị lực cho trẻ. Đối với trẻ dưới 30kg, liều Adalimumab là 20mg; trẻ trên 30kg dùng liều 40mg. Methotrexate thường được phối hợp để ngăn ngừa hình thành kháng thể kháng thuốc.

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc chuyển dịch từ sử dụng steroid kéo dài sang các thuốc steroid-sparing sớm. Cần lưu ý rằng việc sử dụng thuốc sinh học đòi hỏi sàng lọc kỹ lưỡng các bệnh nhiễm trùng tiềm ẩn như lao (TB) trước khi bắt đầu.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Thực hiện sàng lọc sớm và phối hợp đa chuyên khoa (bác sĩ nhi khoa, bác sĩ thấp khớp) để quản lý bệnh hệ thống.
  • Hạn chế sử dụng steroid tại chỗ hoặc toàn thân quá 3 tháng để tránh biến chứng đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp.
  • Sử dụng thuốc sinh học sớm như Adalimumab cho các trường hợp viêm màng bồ đào mạn tính hoặc không đáp ứng với DMARDs.
  • Thực hiện chụp mạch huỳnh quang (FFA) định kỳ để theo dõi tình trạng viêm ngoại vi và phát hiện sớm tân mạch.
  • Cần tư vấn kỹ cho phụ huynh về tính chất mạn tính của bệnh và tầm quan trọng của việc tuân thủ điều trị dài hạn.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, IC518 Paediatric uveitis, aioseditorproceedings, 01:09:18.

Xem thêm