Thách thức chẩn đoán và quản lý bệnh lao mắt: Báo cáo ca lâm sàng tại AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
9.11.26
Last Updated

Tại phiên họp chuyên đề về Lao mắt (Ocular Tuberculosis) trong khuôn khổ hội nghị AIOC 2026, các chuyên gia đã trình bày các ca lâm sàng phức tạp, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chẩn đoán chính xác và quản lý điều trị kịp thời để bảo tồn thị lực. Các báo cáo tập trung vào những biểu hiện đa dạng của lao mắt, từ viêm màng bồ đào đến các tổn thương giả u, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa lâm sàng và cận lâm sàng.

Ca lâm sàng 1: Lao mắt giả u và áp xe dưới võng mạc

Bệnh nhân nam, 35 tuổi, tiền sử khỏe mạnh, đến khám với triệu chứng nhìn thấy đốm đen và hình ảnh méo mó ở mắt phải trong 1,5 năm. Thị lực tốt nhất có chỉnh kính (BCVA) là 6/12. Hình ảnh đáy mắt cũ cho thấy sưng gai thị, dịch dưới võng mạc và xuất tiết cứng. Khi đến khám, bệnh nhân có áp xe dưới võng mạc lớn kèm bong võng mạc xuất tiết. Chụp mạch huỳnh quang (FFA) cho thấy tăng huỳnh quang sớm và muộn tương ứng với vùng viêm hắc mạc. Các xét nghiệm hệ thống bao gồm CBC, VDRL, Quantiferon Gold TB và X-quang ngực đều âm tính, ngoại trừ phản ứng Mantoux 15mm. Bệnh nhân được chẩn đoán lao mắt giả định và đáp ứng tốt với thuốc chống lao (AT). Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng corticosteroid đơn thuần mà không có thuốc kháng khuẩn phù hợp có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nhiễm trùng tiềm ẩn.

Ca lâm sàng 2: Nội nhãn viêm nội sinh ở bệnh nhân miễn dịch bình thường

Bệnh nhân nam, 24 tuổi, khỏe mạnh, giảm thị lực và có ruồi bay ở mắt trái trong 2 ngày. Khám mắt trái ghi nhận tế bào tiền phòng 3+, viêm dịch kính và tổn thương màu trắng vàng ở phía trên cung mạch, nghi ngờ viêm võng mạc do Toxoplasma. Tuy nhiên, các xét nghiệm (gram stain, KOH, TBPCR, cấy máu, cấy nước tiểu) đều âm tính. Bệnh nhân được thực hiện phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy) chẩn đoán. Kết quả cho thấy sự cải thiện đáng kể sau phẫu thuật, hỗ trợ giả thuyết về nội nhãn viêm nội sinh (endogenous endophthalmitis). Các chuyên gia thảo luận về "dấu hiệu đám mây mưa" (raincloud sign) trên OCT, đặc trưng bởi sự xuất tiết vào dịch kính và che khuất cấu trúc võng mạc bên dưới.

Ca lâm sàng 3: Viêm giác mạc kẽ và lao mắt ở trẻ em

Bệnh nhân nữ, 14 tuổi, đỏ mắt và xuất hiện các đốm trắng ở cả hai mắt trong 5 ngày. Thị lực BCVA là 20/50. Khám ghi nhận thâm nhiễm tươi ở rìa các vết đục giác mạc kèm tân mạch, phản ứng tiền phòng 1+. Tiền sử bệnh nhân từng được điều trị viêm màng bồ đào và phù hoàng điểm dạng nang (CME) vào năm 2022. Sau khi điều tra kỹ lưỡng, Mantoux là 20mm, Quantiferon TB Gold dương tính và HRCT ngực cho thấy hạch cạnh khí quản phì đại. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm giác mạc kẽ (interstitial keratitis) do lao và điều trị bằng thuốc chống lao kết hợp steroid. Sau 3 tháng, tình trạng viêm cải thiện đáng kể, để lại sẹo giác mạc mờ.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu3 ca lâm sàng
Mantoux (Ca 1)15 mm
Mantoux (Ca 3)20 mm
Thời gian theo dõi (Ca 3)1 năm
Kết quả điều trị (Ca 3)Không tái phát
Bình luận: Các ca lâm sàng minh họa sự thách thức trong chẩn đoán lao mắt khi các xét nghiệm kinh điển có thể âm tính. Việc sử dụng phẫu thuật cắt dịch kính không chỉ là phương pháp điều trị mà còn là công cụ chẩn đoán quan trọng (lấy mẫu PCR). Cần thận trọng khi dùng steroid đơn độc trong các trường hợp viêm màng bồ đào chưa rõ nguyên nhân. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
  • Luôn loại trừ giang mai và các bệnh nhiễm trùng khác trước khi chẩn đoán lao mắt.
  • Cân nhắc cắt dịch kính chẩn đoán nếu các xét nghiệm không xâm lấn không đưa ra kết quả rõ ràng.
  • Nhận diện sớm các dấu hiệu như "raincloud sign" trên OCT để định hướng chẩn đoán.
  • Điều trị lao mắt cần sự phối hợp đa chuyên khoa với bác sĩ lao phổi.
  • Theo dõi sát bệnh nhân khi giảm liều steroid để phát hiện sớm các đợt tái phát.

Tài liệu tham khảo:

Sami Agarwal, Nitan Mania, Nitu, 2026, AIOC 2026 GP86 Uvea subspeciality day Session IV OCULAR TUBERCULOSIS, aioseditorproceedings, Video ID: VWza3lc8d0Q.

Xem thêm