Nghiên cứu của Jones et al. (1996) trên 600 bệnh nhân đã chứng minh tuổi thọ của kính tiếp xúc cứng (rigid lenses) có liên quan mật thiết đến độ thấm oxy (Dk) của vật liệu. Việc thay thế định kỳ kính tiếp xúc cứng được xem xét như một phương thức tối ưu để duy trì sức khỏe bề mặt nhãn cầu và tính toàn vẹn của kính, tương tự như các quy trình đã được thiết lập cho kính tiếp xúc mềm.
Giới thiệu
Kính tiếp xúc cứng mang lại nhiều ưu điểm như tăng cường cung cấp oxy cho giác mạc (corneal oxygenation), tuổi thọ cao hơn, giảm nguy cơ viêm giác mạc do vi khuẩn (microbial keratitis) và ít biến chứng độc tính/dị ứng hơn so với kính mềm. Tuy nhiên, theo thời gian, kính cứng có thể phát triển các vấn đề như mờ đục do protein (protein haze), trầy xước bề mặt, nứt gãy (splits) và hiện tượng rạn nứt (crazing). Những thay đổi này không chỉ làm giảm sự thoải mái mà còn tạo điều kiện cho các chất lắng đọng thứ phát. Mục tiêu của việc thay thế định kỳ là ngăn ngừa các biến cố bất lợi này.
Tuổi thọ của kính tiếp xúc cứng
Tuổi thọ của kính cứng phụ thuộc vào vật liệu và phương pháp sản xuất. Jones et al. (1996) báo cáo tuổi thọ trung bình là 20±17 tháng cho vật liệu Dk thấp, 16±13 tháng cho vật liệu Dk trung bình và 9±8 tháng cho vật liệu Dk cao. Kính làm từ vật liệu Dk cao thường kém ổn định về mặt cơ học và dễ bị trầy xước hơn. Mặc dù việc đánh bóng lại bề mặt kính (repolishing) từng là một kỹ thuật phổ biến để kéo dài tuổi thọ, nhưng cần thận trọng vì đánh bóng quá mức có thể làm giảm khả năng thấm ướt (wettability) và ảnh hưởng đến thị lực.
Thay thế định kỳ kính tiếp xúc cứng
Khái niệm thay thế định kỳ được Grohe (1992) đề xuất lần đầu tiên. Mặc dù ban đầu có lo ngại về chi phí, nhưng việc thay thế định kỳ kính cứng Dk cao được coi là hợp lý do vật liệu này có tuổi thọ thấp hơn và hiệu suất giảm dần theo thời gian. Dữ liệu từ năm 2006 đến 2015 cho thấy khoảng 40% kính cứng trên toàn cầu được kê đơn theo lịch thay thế định kỳ. Woods và Efron (1996a, b) đã thực hiện các nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng để đánh giá tác động của việc thay thế định kỳ đối với sức khỏe nhãn cầu.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tuổi thọ kính Dk thấp | 20±17 tháng |
| Tuổi thọ kính Dk trung bình | 16±13 tháng |
| Tuổi thọ kính Dk cao | 9±8 tháng |
| Tỷ lệ thay thế định kỳ (2015) | 48% tổng số kính cứng |
| Tỷ lệ thay thế thường xuyên (2-tuần/tháng) | 7% |
Ưu điểm của thay thế định kỳ
Đối với chế độ đeo ban ngày (daily wear), thay thế định kỳ giúp giảm mức độ nhuộm giác mạc (corneal staining) trong vòng 12 tháng, giảm tình trạng tăng sinh mạch rìa (limbal hyperaemia) và thay đổi kết mạc sụn mi. Về tình trạng kính, thay thế định kỳ làm giảm khô bề mặt, trầy xước, lắng đọng chất nhầy và lắng đọng bề mặt trong vòng 9-12 tháng. Đối với chế độ đeo kéo dài (extended wear), thay thế định kỳ giúp giảm nhuộm giác mạc, nhuộm kết mạc và nồng độ immunoglobulin E trong nước mắt. Tuy nhiên, nó không ngăn chặn được sự gia tăng các thay đổi ở kết mạc sụn mi.
Lịch thay thế tối ưu
Dữ liệu lâm sàng từ Guillon et al. (1995) và Woods và Efron (1996a, b) cho thấy các thay đổi bất lợi trên bề mặt kính và mắt thường xuất hiện sau 6 đến 9 tháng. Do đó, khuyến cáo thay thế kính mỗi 6 tháng là hợp lý để đảm bảo sức khỏe nhãn cầu và tuân thủ lịch trình. Mô hình lý thuyết dựa trên tỷ lệ tuổi thọ của kính mềm Dk cao (6 tháng) cho thấy tần suất thay thế lý tưởng cho kính cứng Dk cao nên nằm trong khoảng từ 0,75 đến 4,5 tháng.
Bình luận: Thông tin theo Woods (2018); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các nghiên cứu được trích dẫn chủ yếu từ thập niên 90, do đó cần cân nhắc sự thay đổi trong công nghệ vật liệu kính cứng hiện đại. Việc thay thế định kỳ 6 tháng là một khuyến cáo thực tiễn dựa trên sự cân bằng giữa dữ liệu lâm sàng và khả năng tuân thủ của bệnh nhân.
- Khuyến cáo thay thế kính tiếp xúc cứng mỗi 6 tháng để ngăn ngừa các thay đổi bề mặt kính và mắt.
- Ưu tiên sử dụng vật liệu Dk cao để giảm thiểu tình trạng thiếu oxy giác mạc.
- Đánh giá tình trạng kính định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu trầy xước hoặc lắng đọng protein.
- Cân nhắc thay thế định kỳ như một tiêu chuẩn chăm sóc để cải thiện sự thoải mái và thị lực cho bệnh nhân đeo kính cứng.
Tài liệu tham khảo:
Woods, C. A., 2018, Planned Replacement Rigid Lenses, Contact Lens Practice, 20, 187-192.