Tổng quan lâm sàng về bệnh lý hốc mắt và tạo hình nhãn khoa tại AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
15.11.26
Last Updated

Hội nghị AIOC 2026 (phiên Orbit & Oculoplasty I) đã trình bày các nghiên cứu và báo cáo ca lâm sàng về quản lý bệnh lý hốc mắt, bao gồm đánh giá tưới máu vạt, nhiễm trùng hốc mắt, nấm mucor và tái tạo hốc mắt. Các báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của chẩn đoán hình ảnh và can thiệp kịp thời trong các tình trạng bệnh lý phức tạp.

Đánh giá tưới máu vạt bằng Doppler flowmetry trong giãn mô

Nghiên cứu tiền cứu tại bệnh viện trên 15 bệnh nhân (mục tiêu 30) đánh giá tưới máu vạt bằng Doppler flowmetry sau khi giãn mô bằng bóng silicon catheter. Quy trình thực hiện giãn mô trong 3 ngày, sau đó xả bóng và đánh giá lại. Các thông số đo lường bao gồm vận tốc tâm thu, vận tốc cuối tâm trương, chỉ số kháng (Resistive Index - RI), chỉ số đập (Pulsatility Index - PI) và vận tốc dòng máu. Kết quả cho thấy sự gia tăng tưới máu vạt giúp đẩy nhanh quá trình lành thương và cho phép thực hiện các vết mổ ngắn hơn so với phẫu thuật truyền thống.

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng Doppler flowmetry để đánh giá tưới máu vạt là một kỹ thuật hứa hẹn, tuy nhiên cỡ mẫu hiện tại còn nhỏ (15 bệnh nhân) và cần thêm dữ liệu để xác lập protocol chuẩn.

Hồ sơ lâm sàng và yếu tố ảnh hưởng đến kết cục thị giác trong nhiễm trùng hốc mắt

Nghiên cứu cắt ngang trên 75 bệnh nhân tại bệnh viện tuyến ba điều tra hồ sơ lâm sàng của nhiễm trùng hốc mắt. Các triệu chứng bao gồm sưng nề, lồi mắt, đau, nhìn đôi, giảm thị lực, đau đầu và nôn. Kết quả cho thấy viêm mô tế bào trước vách (preseptal cellulitis) chiếm 74% các trường hợp. Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm đái tháo đường, tình trạng suy giảm miễn dịch, lupus hệ thống và sử dụng steroid. Quản lý bao gồm kháng sinh tại chỗ, kháng sinh đường uống cho viêm mô tế bào trước vách và kháng sinh đường tĩnh mạch cho viêm mô tế bào hốc mắt (orbital cellulitis), cùng với Amphotericin B cho các trường hợp nhiễm nấm. Phẫu thuật như nội soi xoang chức năng (FESS) và dẫn lưu được thực hiện trong một số trường hợp.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu75 bệnh nhân
Tỷ lệ viêm mô tế bào trước vách74%
Tỷ lệ nhiễm nấm xoang3 bệnh nhân
Số ca phẫu thuật FESS18 bệnh nhân
Số ca dẫn lưu2 bệnh nhân

Nấm Mucor hốc mắt nguyên phát: Thách thức chẩn đoán

Báo cáo loạt ca về nấm Mucor hốc mắt (primary orbital mucormycosis) nhấn mạnh đây là tình trạng nhiễm nấm xâm lấn mạch máu (angio-invasive fungal infection) đe dọa thị lực và tính mạng. Các ca lâm sàng cho thấy sự đa dạng trong biểu hiện lâm sàng, thường bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Chẩn đoán sớm thông qua sinh thiết là yếu tố then chốt, đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch. Các dấu hiệu cảnh báo trên hình ảnh học bao gồm xói mòn xương và viêm quanh dây thần kinh (perinuritis). Steroid nên được trì hoãn ban đầu nếu nghi ngờ nhiễm nấm.

Viêm cơ hốc mắt (Orbital myositis) và Lymphoma

Báo cáo ca lâm sàng về một phụ nữ 33 tuổi bị viêm cơ hốc mắt với biểu hiện lồi mắt một bên, đau khi vận động mắt và nhìn đôi. Hình ảnh MRI cho thấy dày cơ trực dưới và cơ trực trong. Mặc dù đáp ứng tốt với steroid ban đầu, bệnh nhân sau đó tiến triển nặng. Sinh thiết cơ cho thấy lymphoma tế bào NKT (NKT cell lymphoma). Đây là một phân nhóm hiếm gặp của u lympho không Hodgkin (non-Hodgkin lymphoma). Bài học rút ra là cần cảnh giác với các tổn thương dày cơ >1 cm và cân nhắc sinh thiết sớm nếu không đáp ứng điều trị.

Tái tạo hốc mắt (Socket reconstruction)

Nghiên cứu hồi cứu từ 2012 đến 2025 tại Nam Ấn Độ trên 50 bệnh nhân cần tái tạo hốc mắt sau nhiều lần phẫu thuật. Kết quả cho thấy 100% đạt thành công về mặt phẫu thuật, 80% có kết quả thẩm mỹ tốt. Các kỹ thuật bao gồm ghép mỡ trung bì (Dermis Fat Graft - DFG) và đặt implant thể tích thứ phát. Protocol chuẩn cho DFG là quá chỉnh (overcorrect) 20% ở người lớn và 10% ở trẻ em, tuy nhiên tác giả đề xuất cân nhắc thiếu chỉnh (undercorrect) 10% ở trẻ em dựa trên kinh nghiệm lâm sàng.

  • Nghi ngờ nhiễm nấm Mucor ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch có viêm mô tế bào hốc mắt không đáp ứng điều trị, ngay cả khi xoang bình thường trên hình ảnh học.
  • Sinh thiết sớm là bắt buộc trong các trường hợp viêm hốc mắt không điển hình hoặc không đáp ứng với điều trị nội khoa.
  • Trì hoãn sử dụng steroid nếu nghi ngờ nhiễm nấm hoặc bệnh lý ác tính cho đến khi có chẩn đoán xác định.
  • Đối với tái tạo hốc mắt, cần lập kế hoạch đa bước cá thể hóa và tư vấn kỹ cho bệnh nhân về khả năng cần nhiều lần phẫu thuật.
  • Tổn thương cơ hốc mắt dày >1 cm cần loại trừ các tổn thương tăng sinh lympho.

Tài liệu tham khảo:

AIOS Editor, 2026, AIOC 2026 Free Paper Orbit & Oculoplasty I, YouTube, Video ID: vmV5nfYc9eE.

Xem thêm