Vòng nội mô giác mạc (Intrastromal Corneal Ring): Cơ chế, Chỉ định và Kết quả lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
20.11.26
Last Updated

Nghiên cứu lâm sàng giai đoạn II bắt đầu từ tháng 5 năm 1995 với 150 mắt và giai đoạn III từ tháng 12 năm 1996 với 361 mắt đã đánh giá hiệu quả của vòng nội mô giác mạc (Intrastromal Corneal Ring - ICRS) trong điều trị cận thị. Các kỹ thuật thay đổi độ cong giác mạc bằng cách đặt thiết bị vào nhu mô đã được nghiên cứu hơn 50 năm, với các cải tiến từ vòng 360 độ ban đầu sang thiết kế phân đoạn (segment design) nhằm tối ưu hóa quá trình lành thương và đơn giản hóa kỹ thuật phẫu thuật.

Cơ sở lý thuyết và thiết kế

Ý tưởng về thiết bị hình vòng đặt trong nhu mô giác mạc được Reynolds khởi xướng, ban đầu sử dụng polymethylmethacrylate trong suốt. Các nghiên cứu trên mắt tử thi xác nhận mối quan hệ gần như tuyến tính giữa độ dày vòng và mức độ làm phẳng giác mạc, được dự đoán bởi mô hình phần tử hữu hạn (finite element modeling). Thiết kế phân đoạn hiện đại giúp giảm thiểu các vấn đề lành thương tại vị trí rạch, vì không còn yêu cầu tạo đường hầm nhu mô liên tục. Việc đặt thiết bị ở độ sâu 2/3 độ dày giác mạc ngoại vi giúp làm phẳng giác mạc mà không cần cắt bỏ mô, với mức độ điều chỉnh cận thị được chuẩn độ theo độ dày của các phân đoạn được cấy ghép.

Kết quả thử nghiệm lâm sàng

Trong các thử nghiệm lâm sàng, 99% bệnh nhân đạt thị lực trong vòng hai dòng so với thị lực chỉnh kính tốt nhất trước phẫu thuật tại thời điểm 3 tháng. Phân tích theo dõi 2 năm trên 449 mắt cho thấy 97% đạt thị lực không kính (UCVA) 20/40 hoặc tốt hơn, và 76% đạt 20/20 hoặc tốt hơn. Độ dự đoán tốt với 93% mắt nằm trong khoảng ±1.00 D so với dự đoán. Các biến chứng trong phẫu thuật bao gồm thủng giác mạc (một mắt thủng sau, ba mắt thủng trước), trong khi biến chứng sau phẫu thuật bao gồm viêm giác mạc nhiễm trùng và đặt phân đoạn nông. Tỷ lệ tháo vòng là 8% do không hài lòng với kết quả thị giác hoặc các vấn đề liên quan đến lành thương.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu thử nghiệm giai đoạn II150 mắt
Cỡ mẫu thử nghiệm giai đoạn III361 mắt
Tỷ lệ UCVA 20/40 hoặc tốt hơn (2 năm)97%
Tỷ lệ UCVA 20/20 hoặc tốt hơn (2 năm)76%
Tỷ lệ tháo vòng do không hài lòng8%
Tỷ lệ lắng đọng trong kênh nhu mô (1 năm)68%
Bình luận: Thông tin theo Verity & Schanzlin (2009); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các dữ liệu về độ an toàn và hiệu quả cho thấy ICRS là một lựa chọn có thể đảo ngược, tuy nhiên cần lưu ý đến đường cong học tập (learning curve) của phẫu thuật viên và khả năng xảy ra các tác dụng phụ thị giác như chói (glare) hoặc quầng (halos), đặc biệt ở bệnh nhân có kích thước đồng tử trung bình lớn.

Chỉ định điều trị: Keratoconus và Pellucid Marginal Degeneration

Ứng dụng điều trị của ICRS đã mở rộng sang các bệnh lý giác mạc chóp (keratoconus) và thoái hóa rìa pellucid (Pellucid Marginal Degeneration - PMD). Trong keratoconus, mục tiêu là giảm loạn thị không đều bằng cách đặt phân đoạn dày hơn ở phía dưới để nâng chóp và phân đoạn mỏng hơn ở phía trên để làm phẳng giác mạc. Các nghiên cứu cho thấy cải thiện đáng kể thị lực không kính, ví dụ từ trung bình 20/200 lên 20/50 sau 12 tháng. Đối với PMD, các báo cáo cho thấy cải thiện thị lực không kính và thị lực chỉnh kính tốt nhất, với sự ổn định khúc xạ đạt được sau 3 tháng hậu phẫu.

Ứng dụng sau phẫu thuật LASIK

ICRS được sử dụng để điều trị cận thị tồn dư hoặc giãn giác mạc thứ phát sau phẫu thuật LASIK (iatrogenic ectasia). Các báo cáo cho thấy cải thiện thị lực không kính và hồ sơ địa hình giác mạc (topographic profile) trở nên prolate hơn. Kỹ thuật này giúp mở rộng vùng quang học hiệu quả và hỗ trợ điều chỉnh các trường hợp cắt gọt lệch tâm. Mặc dù công nghệ laser excimer hiện đại đã làm giảm sự quan tâm ban đầu đối với ICRS trong điều trị cận thị nhẹ, nhưng các chỉ định điều trị cho bệnh lý giác mạc vẫn là một nguồn lực quan trọng.

  • Đánh giá kỹ kích thước đồng tử trung bình trước phẫu thuật để dự đoán nguy cơ tác dụng phụ thị giác.
  • Ưu tiên sử dụng các phân đoạn có độ dày thấp hơn trong giai đoạn đầu để tránh tình trạng quá chỉnh.
  • Theo dõi sát các dấu hiệu viêm giác mạc nhiễm trùng, đặc biệt ở bệnh nhân có tiền sử đeo kính áp tròng.
  • Tư vấn rõ ràng về tính chất có thể đảo ngược của thủ thuật nếu bệnh nhân không hài lòng với kết quả thị giác.
  • Sử dụng bản đồ địa hình giác mạc để lập kế hoạch vị trí đặt phân đoạn nhằm tối ưu hóa hiệu quả làm phẳng.

Tài liệu tham khảo:

Steven M. Verity, David J. Schanzlin, 2009, Chapter 87: The intrastromal corneal ring, Corneal Surgery, 771-776.

Xem thêm