Xây dựng thực hành phẫu thuật đặt thấu kính nội nhãn Phakic: Kinh nghiệm lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
4.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, Dr. Kamal Bandhu Kapur đã chia sẻ kinh nghiệm thực tế trong việc xây dựng và phát triển thực hành phẫu thuật đặt thấu kính nội nhãn (Phakic Intraocular Lens - Phakic IOL) dựa trên kinh nghiệm tích lũy qua 20 năm. Phẫu thuật viên nhấn mạnh rằng nền tảng của một thực hành thành công không chỉ nằm ở kỹ thuật phẫu thuật Phaco (Phacoemulsification) mà quan trọng nhất là quy trình thăm khám và đánh giá trước phẫu thuật (workup) kỹ lưỡng.

Quy trình thăm khám và đánh giá trước phẫu thuật

Theo tác giả, 80% sự thành công của ca phẫu thuật phụ thuộc vào quy trình đánh giá trước mổ. Các thiết bị cần thiết bao gồm máy đo khúc xạ tự động (Auto Refractometer - ARK) có tích hợp đo đường kính đồng tử (pupillometer), máy đo chiều dài trục nhãn cầu (biometer) và máy chụp cắt lớp bán phần trước (Anterior Segment Optical Coherence Tomography - ASOCT). Đối với người mới bắt đầu, việc sử dụng máy đo chiều dài trục nhãn cầu dạng nhúng (immersion biometer) là một lựa chọn đơn giản và hiệu quả. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đo kích thước đồng tử ở trạng thái nghỉ và trạng thái giãn tối đa để tránh tình trạng chói sáng sau phẫu thuật do kích thước đồng tử trung tâm (mesopic pupil) lớn hơn đường kính quang học của thấu kính.

Các yếu tố kỹ thuật và xử lý biến chứng

Một trong những sai lầm phổ biến là bỏ sót các bệnh lý như đục thủy tinh thể dạng xơ hóa (sclerotic cataract) ở bệnh nhân trẻ tuổi do không giãn đồng tử khi khám. Việc đánh giá độ sâu tiền phòng (Anterior Chamber Depth - ACD) là bắt buộc, với giá trị lý tưởng là 2.8 mm, tuy nhiên 3 mm là ngưỡng an toàn hơn cho người mới bắt đầu. Đối với bệnh nhân mắc bệnh giác mạc hình chóp (keratoconus), việc lập kế hoạch kích thước thấu kính trở nên khó dự đoán do sự thay đổi độ sâu tiền phòng giữa trung tâm và ngoại vi. Tác giả khuyến cáo cần đo đường kính dọc (vertical diameter) và góc tiền phòng (angle measurement) để đảm bảo thấu kính được đặt đúng vị trí, tránh tình trạng thấu kính xoay hoặc gây chèn ép góc.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Kinh nghiệm thực hành20 năm
Tổng số ca phẫu thuật5,000 ca
Độ sâu tiền phòng lý tưởng2.8 mm
Độ sâu tiền phòng cho người mới3 mm
Ngưỡng góc tiền phòng an toàn35 độ trở lên
Ngưỡng Lens Rise (LR) cần thận trọng100 microns hoặc thấp hơn
Số ca keratoconus trong nghiên cứu150 ca
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá thể hóa kích thước thấu kính dựa trên các thông số giải phẫu bán phần trước là chìa khóa để giảm thiểu biến chứng. Hạn chế của bài giảng là thiếu các số liệu thống kê về tỷ lệ biến chứng cụ thể, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân của phẫu thuật viên.

Các điểm cần lưu ý để thay đổi thực hành:

  • Luôn thực hiện đo đường kính đồng tử ở cả trạng thái nghỉ và giãn để lập kế hoạch kích thước thấu kính chính xác.
  • Thực hiện đo góc tiền phòng và đánh giá độ sâu tiền phòng bằng ASOCT cho mọi bệnh nhân trước phẫu thuật.
  • Đối với bệnh nhân có Lens Rise dưới 100 microns, cần cân nhắc chọn thấu kính có kích thước lớn hơn một size.
  • Luôn thảo luận với bệnh nhân về khả năng không đạt thị lực tối ưu (6/6) nếu bệnh nhân có kèm theo nhược thị (amblyopia).
  • Ghi chép đầy đủ các thông số giải phẫu và tư vấn kỹ cho bệnh nhân về tình trạng lác (squint) tiềm ẩn có thể lộ rõ hơn sau khi bỏ kính.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Kamal Bandhu Kapur, 2026, Setting up Phakic Lense Practise How to Build up, AIOC 2026 IC43, Video ID: uoxtjDWa-UE.

Xem thêm