Tóm tắt bệnh án
- Bệnh nhân nam, 19 tuổi, tiền sử chấn thương do súng bắn, đã được khâu vết thương xuyên củng mạc vùng mũi (phân loại OTS vùng II) tại nước ngoài 3 tháng trước.
- Thị lực hiện tại: Chỉ còn nhận thức ánh sáng (LP).
- Cận lâm sàng: Siêu âm xác nhận xuất huyết dịch kính (VH) đậm đặc, không bong võng mạc do rách hoặc bong thần kinh thị giác. CT-scan ổ mắt phát hiện dị vật (đạn chì) nằm trong khoang nội chóp (intraconal) gần thần kinh thị giác.
Chẩn đoán và Can thiệp
- Chẩn đoán: Chấn thương xuyên nhãn cầu gây bệnh lý thần kinh thị giác do chấn thương trực tiếp (direct TON).
- Can thiệp: Phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy) thám sát.
- Kết quả phẫu thuật: Loại bỏ hoàn toàn xuất huyết dịch kính dạng sợi huyết (hyper-fibrinous VH) từ thể mi đến cực sau, bộc lộ tình trạng co kéo võng mạc hướng tâm quanh vùng gai thị đã bị biến đổi cấu trúc.
- Theo dõi: Sau 4 tháng, ghi nhận tình trạng xơ hóa võng mạc (glial tissue) và các nếp gấp võng mạc tồn tại, không xác định được hoàng điểm, thị lực không cải thiện (LP).
Bàn luận & Giá trị rút ra
- Ca lâm sàng minh họa giá trị của phẫu thuật cắt dịch kính thám sát trong việc chẩn đoán xác định cơ chế tổn thương khi bệnh sử không rõ ràng và môi trường trong suốt bị che khuất.
- Cảnh báo lâm sàng: Bệnh lý thần kinh thị giác do chấn thương trực tiếp (direct TON) từ dị vật nội nhãn là biến chứng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, cần được cân nhắc trong các trường hợp chấn thương xuyên nhãn cầu có dị vật nằm gần thần kinh thị giác.
- Phẫu thuật đóng vai trò quan trọng không chỉ trong việc chẩn đoán mà còn ngăn ngừa biến chứng nhãn cầu teo (phthisis).
Tài liệu tham khảo:
Garcin T, Kaspi M, Bouheraoua N, Borderie V. Misdiagnosed ocular perforating injury with direct traumatic optic neuropathy from gun pellet confirmed intraoperatively. Asia-Pac J Ophthalmol (Phila). 2026;15(1):100246. doi: 10.1016/j.apjo.2025.100246.
(Tệp gốc: Misdiagnosed ocular perforating injury with direct traumatic optic neuropathy from gun pellet confirmed intraoperatively)