Tóm tắt bệnh án
- Bệnh nhân nam, 19 tuổi, tiền sử chấn thương do súng bắn, đã được khâu vết thương xuyên củng mạc vùng mũi (phân loại OTS vùng II) tại nước ngoài 3 tháng trước.
- Thị lực hiện tại: Chỉ còn nhận thức ánh sáng (LP).
- Cận lâm sàng: Siêu âm xác nhận xuất huyết dịch kính (VH) đậm đặc, không bong võng mạc do rách hoặc bong thần kinh thị giác. CT-scan ổ mắt phát hiện dị vật (đạn chì) nằm trong khoang nội chóp (intraconal) gần dây thần kinh thị giác.
Chẩn đoán và Can thiệp
- Chẩn đoán: Chấn thương xuyên nhãn cầu gây bệnh lý thần kinh thị giác do chấn thương trực tiếp (direct TON).
- Can thiệp: Phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy) thám sát.
- Kết quả phẫu thuật: Loại bỏ hoàn toàn xuất huyết dịch kính dạng sợi huyết (hyper-fibrinous VH) từ thể mi đến cực sau. Quan sát thấy hiện tượng co kéo võng mạc hướng tâm quanh vùng đầu dây thần kinh thị giác đã được tái cấu trúc.
- Theo dõi: Sau 4 tháng, ghi nhận tình trạng xơ hóa võng mạc (glial tissue) và các nếp gấp võng mạc tồn tại, không xác định được hoàng điểm, thị lực không cải thiện (LP).
Bàn luận & Giá trị rút ra
- Ca lâm sàng minh họa giá trị của phẫu thuật cắt dịch kính thám sát trong việc chẩn đoán xác định cơ chế tổn thương khi tiền sử bệnh không rõ ràng và môi trường trong suốt bị che khuất.
- Cảnh báo: Bệnh lý thần kinh thị giác do chấn thương trực tiếp (direct TON) hiếm gặp hơn so với gián tiếp, nhưng là biến chứng nghiêm trọng trong các chấn thương xuyên thấu do dị vật kim loại.
- Kết luận lâm sàng: Phẫu thuật kịp thời giúp ngăn ngừa nhãn cầu teo (phthisis) và làm rõ cơ chế bệnh sinh: dị vật xuyên qua củng mạc mũi, đi qua vùng cạnh đầu dây thần kinh thị giác trước khi dừng lại ở khoang nội chóp.
Tài liệu tham khảo:
Garcin T, Kaspi M, Bouheraoua N, Borderie V. Misdiagnosed ocular perforating injury with direct traumatic optic neuropathy from gun pellet confirmed intraoperatively. Asia-Pac J Ophthalmol (Phila). 2026;15(1):100246. doi: 10.1016/j.apjo.2025.100246.
(Tệp gốc: Misdiagnosed ocular perforating injury with direct traumatic optic neuropathy from gun pellet confirmed intraoperatively)