Đánh giá hệ thống và phân tích gộp về độ bão hòa oxy mạch máu võng mạc trong Glaucoma góc mở nguyên phát

Bs Ngô Hữu Thế
26.10.26
Last Updated

Nghiên cứu hệ thống và phân tích gộp (meta-analysis) năm 2026 trên 883 người tham gia (488 bệnh nhân Glaucoma góc mở nguyên phát [POAG] với 511 mắt và 395 người khỏe mạnh với 399 mắt) đã đánh giá sự thay đổi của độ bão hòa oxy mạch máu võng mạc. Kết quả cho thấy sự gia tăng đáng kể độ bão hòa oxy động mạch võng mạc (AO₂S) và tĩnh mạch võng mạc (VO₂S) ở mắt POAG so với nhóm chứng.

Phương pháp nghiên cứu

Các tác giả đã thực hiện tìm kiếm hệ thống trên PubMed, Scopus và EMBASE đến ngày 11 tháng 6 năm 2025 (PROSPERO: CRD42025633571). Tiêu chí lựa chọn bao gồm các nghiên cứu quan sát gốc đánh giá định lượng độ bão hòa oxy mạch máu võng mạc quanh gai thị ở bệnh nhân POAG có nhóm chứng khỏe mạnh. Các nghiên cứu không có nhóm chứng, báo cáo ca lâm sàng, hoặc đánh giá vùng peri/parafoveal thay vì quanh gai thị đều bị loại trừ. Chất lượng nghiên cứu được đánh giá bằng thang điểm Newcastle–Ottawa Scale (NOS) và mức độ tin cậy bằng khung GRADE.

Kết quả phân tích độ bão hòa oxy

Phân tích gộp cho thấy sự gia tăng có ý nghĩa thống kê của AO₂S (SMD = 0.37; 95% CI: 0.06 đến 0.68; P = 0.019) và VO₂S (SMD = 0.58; 95% CI: 0.29 đến 0.88; P < 0.001) ở mắt POAG. Ngược lại, sự khác biệt động-tĩnh mạch (A–V difference) không cho thấy sự thay đổi có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm (SMD = −0.26; 95% CI: −0.58 đến 0.06; P = 0.116). Phân tích dưới nhóm cho thấy kết quả phụ thuộc vào thiết bị đo: đo bằng oximetry bước sóng kép (dual-wavelength oximetry) cho thấy sự gia tăng AO₂S, trong khi hình ảnh siêu phổ (hyperspectral imaging) không ghi nhận sự khác biệt đáng kể về AO₂S.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu883 người tham gia (488 bệnh nhân POAG [511 mắt], 395 người khỏe mạnh [399 mắt])
AO₂S (SMD)0.37 (95% CI: 0.06 đến 0.68; P = 0.019)
VO₂S (SMD)0.58 (95% CI: 0.29 đến 0.88; P < 0.001)
A–V difference (SMD)-0.26 (95% CI: -0.58 đến 0.06; P = 0.116)
Độ tin cậy GRADEThấp đến rất thấp
Bình luận: Thông tin theo Ziafati et al., 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Kết quả cho thấy độ bão hòa oxy tĩnh mạch võng mạc tăng cao có thể phản ánh sự giảm tiêu thụ oxy tại mô võng mạc do tổn thương tế bào hạch (RGCs). Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các nghiên cứu trong phân tích này có độ không đồng nhất cao (I² > 70%), do đó việc áp dụng kết quả cần thận trọng. Sự khác biệt giữa các phương pháp đo (oximetry bước sóng kép so với hình ảnh siêu phổ) cho thấy công nghệ đo lường đóng vai trò quan trọng trong việc diễn giải dữ liệu lâm sàng.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Cân nhắc sử dụng oximetry võng mạc như một dấu ấn sinh học (biomarker) không xâm lấn để đánh giá tình trạng chuyển hóa và mạch máu trong POAG.
  • Nhận thức rằng sự gia tăng độ bão hòa oxy mạch máu võng mạc có thể là dấu hiệu của sự suy giảm khả năng chiết xuất oxy tại mô võng mạc.
  • Cần thận trọng khi so sánh kết quả giữa các nghiên cứu sử dụng các công nghệ đo lường khác nhau (ví dụ: oximetry bước sóng kép so với hình ảnh siêu phổ).
  • Theo dõi sát các bệnh nhân có sự thay đổi độ bão hòa oxy, vì đây có thể là dấu hiệu của sự rối loạn điều hòa mạch máu và chuyển hóa trong bệnh lý Glaucoma.

Tài liệu tham khảo:

Ziafati M, Mahmoudinezhad G, Giuffrè C, et al., 2026, Retinal Vascular Oxygen Saturation in Primary Open-Angle Glaucoma: A Systematic Review and Meta-Analysis, Ophthalmology Glaucoma, doi: 10.1016/j.ogla.2026.09.009

Xem thêm