Bệnh bề mặt nhãn cầu và quản lý Glaucoma: Góc nhìn toàn cầu tại AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
28.10.26
Last Updated

Chương trình AIOC 2026 GP219 "Glaucoma Without Borders Global Perspectives, Unified Vision" đã trình bày các dữ liệu quan trọng về bệnh bề mặt nhãn cầu (Ocular Surface Disease - OSD) ở bệnh nhân Glaucoma và các kỹ thuật phẫu thuật tiên tiến. Nghiên cứu cắt ngang tại University College Hospital Ibadan (n=122 bệnh nhân Glaucoma góc mở nguyên phát, tuổi ≥40, dùng thuốc ≥6 tháng) cho thấy tỷ lệ mắc OSD là 68,9%, với đa số ở mức độ nhẹ đến trung bình.

Bệnh bề mặt nhãn cầu ở bệnh nhân Glaucoma

OSD là một rối loạn đa yếu tố ảnh hưởng đến màng phim nước mắt và bề mặt nhãn cầu, gây khó chịu, rối loạn thị giác và viêm bề mặt nhãn cầu. Bệnh nhân Glaucoma đối mặt với nguy cơ OSD cao do sử dụng thuốc kéo dài, đặc biệt là các thuốc chứa chất bảo quản như benzalkonium chloride (BAK). Việc sử dụng đa trị liệu (polytherapy) làm tăng đáng kể nguy cơ này. OSD không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn làm giảm sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân. Tại các quốc gia đang phát triển, thuốc chứa chất bảo quản chiếm đa số do thuốc không chứa chất bảo quản thường đắt đỏ hoặc không sẵn có.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu122 bệnh nhân Glaucoma góc mở nguyên phát
Tuổi trung bình59 tuổi
Tỷ lệ mắc OSD68,9%
Mối liên hệ giữa số lượng thuốc và OSDTương quan tuyến tính có ý nghĩa thống kê
Mối liên hệ giữa mức độ nặng Glaucoma và OSDGlaucoma càng nặng, nguy cơ mắc OSD càng cao
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Dữ liệu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tối ưu hóa phác đồ điều trị để giảm thiểu tác động lên bề mặt nhãn cầu. Việc chuyển đổi sang thuốc không chứa chất bảo quản hoặc phẫu thuật sớm hơn có thể là chiến lược cần cân nhắc.

Quản lý Glaucoma kháng trị và phẫu thuật

Glaucoma kháng trị (refractory glaucoma) được định nghĩa là tình trạng không đáp ứng với điều trị nội khoa, thất bại với phẫu thuật cắt bè củng mạc (trabeculectomy) hoặc có nguy cơ thất bại cao. Các yếu tố nguy cơ bao gồm phẫu thuật nhiều lần, viêm, chấn thương, tuổi trẻ và Glaucoma thứ phát. Trong các trường hợp này, cấy ghép van (như Ahmed valve) là lựa chọn ưu tiên. Các kỹ thuật như phẫu thuật cấy ghép van cần chú ý đến việc tạo không gian đầy đủ cho đĩa van, khâu van nhẹ nhàng, tránh tổn thương hệ thống van và đảm bảo đường hầm kim (needle track) cho ống dẫn. Đối với các trường hợp Glaucoma trẻ em, sẹo hóa là thách thức chính, việc sử dụng các vật liệu như Tutoplast hoặc donor sclera có thể được cân nhắc.

Kỹ thuật phẫu thuật Gonio với kính hai gương

Phẫu thuật Gonio (Gonio surgery) hiện đại đòi hỏi sự hỗ trợ của các thiết bị hình ảnh tối ưu. Việc sử dụng kính hai gương (double mirror lens) giúp phẫu thuật viên quan sát toàn bộ góc tiền phòng mà không cần nghiêng đầu bệnh nhân hoặc kính hiển vi, khắc phục nhược điểm của kính trực tiếp (direct type). Tuy nhiên, kính hai gương có thể làm giảm độ sáng, đòi hỏi tăng cường ánh sáng từ kính hiển vi. Kỹ thuật này có thể áp dụng cho cả người lớn và trẻ em, tuy nhiên ở trẻ em, việc xác định vùng lưới bè (trabecular meshwork) khó khăn hơn do sắc tố. Phẫu thuật viên cần đánh giá chính xác vị trí ba chiều của ống Schlemm để tránh cắt quá sâu hoặc quá nông.

  • Ưu tiên sử dụng thuốc không chứa chất bảo quản để giảm tỷ lệ OSD.
  • Đánh giá kỹ bề mặt nhãn cầu trước khi chỉ định phẫu thuật Glaucoma.
  • Cân nhắc cấy ghép van cho các trường hợp Glaucoma kháng trị có nguy cơ sẹo hóa cao.
  • Sử dụng kính hai gương trong phẫu thuật Gonio để cải thiện khả năng quan sát và độ chính xác.
  • Đánh giá vị trí ống Schlemm trong phẫu thuật Gonio để tránh biến chứng.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, Glaucoma Without Borders Global Perspectives, Unified Vision, aioseditorproceedings, Video ID: nqHZGT2eLeo.

Xem thêm