Bệnh viêm thị thần kinh: Phân loại, chẩn đoán và tiếp cận điều trị

Bs Ngô Hữu Thế
12.10.26
Last Updated

Bệnh viêm thị thần kinh (Optic Neuritis - ON) là một bệnh lý thị thần kinh quan trọng, được phân loại thành nhóm điển hình và không điển hình. Nghiên cứu ONTT (Optic Neuritis Treatment Trial) đa quốc gia, đa trung tâm đã cung cấp dữ liệu quan trọng về diễn tiến tự nhiên và đáp ứng điều trị của bệnh nhân viêm thị thần kinh cấp.

Phân loại bệnh lý thị thần kinh

Bệnh lý thị thần kinh được chia thành hai nhóm chính: viêm thị thần kinh và các bệnh lý thị thần kinh không do viêm. Nhóm viêm thị thần kinh lại được chia thành viêm thị thần kinh điển hình (thường liên quan đến bệnh đa xơ cứng - Multiple Sclerosis, viết tắt là MS) và viêm thị thần kinh không điển hình (bao gồm các bệnh lý như NMO - Neuromyelitis Optica và bệnh liên quan đến kháng thể MOG - Myelin Oligodendrocyte Glycoprotein). Cơ chế bệnh sinh liên quan đến quá trình viêm gây thoái hóa mất myelin, ảnh hưởng đến khả năng dẫn truyền thần kinh của sợi trục.

Đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán

Bệnh nhân viêm thị thần kinh điển hình (MS) thường có biểu hiện đau quanh mắt, đặc biệt khi liếc mắt, thị lực trung tâm giảm, rối loạn sắc giác và có thể có chớp sáng. Khám lâm sàng cần chú ý phản xạ đồng tử hướng tâm (Relative Afferent Pupillary Defect - RAPD). Trong 2/3 số trường hợp, khám đáy mắt có thể bình thường. Đối với viêm thị thần kinh không điển hình, bệnh thường tái phát, ảnh hưởng cả hai mắt và có thể kèm theo các bệnh lý tự miễn khác.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu ONTT457 bệnh nhân
Tỷ lệ thị lực < 20/40 sau 12 tháng10%
Tỷ lệ tổn hại thị trường sau 1 nămtài liệu không nêu
Tỷ lệ tổn hại thị trường sau 10 năm73%
Nguy cơ mắc MS sau 15 năm (nếu có vết trắng trên não)72%
Bình luận: Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân biệt viêm thị thần kinh điển hình và không điển hình để tránh chỉ định xét nghiệm không cần thiết (như giải mã gen tốn kém) và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp. Hạn chế của bài giảng là dữ liệu về tỷ lệ tổn hại thị trường sau 1 năm không được nêu cụ thể.

Điều trị và theo dõi

Phác đồ điều trị viêm thị thần kinh cấp theo nghiên cứu ONTT bao gồm truyền tĩnh mạch corticosteroid liều cao (1g/ngày) trong 3 ngày, sau đó hạ liều dần bằng đường uống. Việc truyền tĩnh mạch giúp hồi phục thị lực nhanh hơn so với đường uống, tuy nhiên không làm giảm nguy cơ mắc MS trong tương lai. Đối với bệnh NMO, cần thận trọng vì một số thuốc điều trị MS có thể làm bệnh nặng hơn. Việc theo dõi bằng OCT (Optical Coherence Tomography) giúp đánh giá độ dày lớp sợi thần kinh và tế bào hạch, hỗ trợ theo dõi diễn tiến bệnh tương tự như trong bệnh Glaucoma.

  • Luôn kiểm tra RAPD và sắc giác ở bệnh nhân nghi ngờ viêm thị thần kinh.
  • Chụp MRI não và hốc mắt có tiêm thuốc cản quang để đánh giá tổn thương và loại trừ các bệnh lý khác.
  • Cân nhắc kỹ trước khi chỉ định các xét nghiệm gen đắt tiền nếu không có chỉ định lâm sàng rõ ràng.
  • Sử dụng corticosteroid liều cao đường tĩnh mạch trong giai đoạn cấp để đạt hiệu quả hồi phục nhanh.
  • Theo dõi sát bệnh nhân, đặc biệt là các trường hợp tái phát hoặc không đáp ứng với điều trị ban đầu.

Tài liệu tham khảo:

COLORFUL PRISM, 2024, BỆNH VIÊM THỊ THẦN KINH, YouTube Video ID: ZT-5wMo-r80, 01:25:48.

Xem thêm