Phiên thảo luận AIOC2026 GP210 về võng mạc (2026) đã trình bày các bằng chứng thực tế (real-world evidence) về việc điều chỉnh chiến lược quản lý phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME) ở bệnh nhân Ấn Độ. Mặc dù các hướng dẫn quốc gia thường ưu tiên anti-VEGF làm liệu pháp đầu tay, dữ liệu thực tế cho thấy cần cân nhắc DEX implant sớm hơn cho các kiểu hình bệnh nhân cụ thể.
Hạn chế của các thử nghiệm anti-VEGF và vai trò của OCT biomarkers
Các thử nghiệm lâm sàng lớn như DRCR cho thấy khoảng 40% trường hợp DME có đáp ứng dưới mức tối ưu và 30% bệnh nhân không đáp ứng với anti-VEGF. Hiện nay, các dấu ấn sinh học trên chụp cắt lớp quang học (OCT biomarkers) giúp nhận diện sớm các trường hợp kém đáp ứng với anti-VEGF. Ba dấu ấn viêm nổi bật bao gồm: nang trong võng mạc nặng (severe intraretinal cyst), bong võng mạc thần kinh dưới hoàng điểm (subfoveal neuroretinal detachment) và các đốm tăng phản xạ trong võng mạc (hyperreflective intraretinal dots). Các nghiên cứu so sánh cho thấy bệnh nhân có các dấu ấn viêm này thường có xu hướng kháng trị với anti-VEGF và có thể đạt kết quả tốt hơn với DEX implant.
Hiệu quả của DEX implant trên các kiểu hình DME đặc biệt
Nghiên cứu trên 20 bệnh nhân DME có kèm đục thủy tinh thể cho thấy việc sử dụng DEX implant kết hợp phẫu thuật phaco giúp cải thiện thị lực đáng kể, với tất cả bệnh nhân đạt mức cải thiện từ 3 dòng trở lên sau 1 năm. Đáng chú ý, 3/4 số bệnh nhân không cần tiêm nhắc lại DEX implant trong vòng 6 tháng đầu. Đối với các trường hợp DME kháng trị, việc sử dụng DEX implant giúp duy trì sự khô ráo của hoàng điểm bền vững hơn so với brolucizumab, từ đó giảm số lần tiêm cần thiết và giảm nhu cầu laser bổ sung. Dữ liệu thực tế cho thấy bệnh nhân điều trị bằng DEX implant có thể đạt mức tăng thị lực khoảng 10 chữ cái, cao hơn so với mức 5 chữ cái ở nhóm anti-VEGF trong điều kiện thực tế tại Ấn Độ.
Đánh giá an toàn và kết luận thực hành
Về khía cạnh an toàn, nghiên cứu trên 102 mắt cho thấy DEX implant có hồ sơ an toàn chấp nhận được. Mặc dù gần một nửa số mắt phakic có tiến triển đục thủy tinh thể, chỉ 1/5 số trường hợp cần phẫu thuật. Về áp lực nội nhãn (IOP), mức tăng trung bình chỉ là 1 mm Hg trong 12 tháng, với 10% trường hợp tăng áp lực thoáng qua (>21 mm Hg) được kiểm soát tốt bằng thuốc hạ nhãn áp. Không có bệnh nhân nào cần phẫu thuật glaucoma. Tác giả khuyến cáo cân nhắc DEX implant như liệu pháp đầu tay cho các trường hợp DME có kèm đục thủy tinh thể, DME sau phẫu thuật cắt dịch kính, hoặc bệnh nhân có tiền sử nhồi máu cơ tim/đột quỵ gần đây.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu (DME + đục thủy tinh thể) | 20 mắt |
| Cỡ mẫu nghiên cứu (đa trung tâm hồi cứu) | 102 mắt |
| Cải thiện thị lực (DEX implant) | Tăng ~10 chữ cái |
| Cải thiện thị lực (anti-VEGF thực tế) | Tăng ~5 chữ cái |
| Tỷ lệ không cần tiêm nhắc lại (6 tháng) | 3/4 bệnh nhân |
| Tăng IOP >21 mm Hg | 10% trường hợp |
| Tăng IOP >30 mm Hg | 0% trường hợp |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị dựa trên OCT biomarkers thay vì tuân thủ cứng nhắc phác đồ anti-VEGF. Cần lưu ý cỡ mẫu nhỏ (n=20) trong nghiên cứu DME kèm đục thủy tinh thể có thể hạn chế tính đại diện. Việc sử dụng DEX implant cần cân nhắc kỹ nguy cơ tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể ở bệnh nhân phakic.
- Ưu tiên sử dụng DEX implant cho bệnh nhân DME có các dấu ấn viêm trên OCT (nang nặng, bong võng mạc thần kinh, đốm tăng phản xạ).
- Cân nhắc DEX implant như liệu pháp đầu tay cho bệnh nhân DME có kèm đục thủy tinh thể hoặc bệnh nhân có nguy cơ tim mạch cao.
- Theo dõi sát IOP sau tiêm steroid nội nhãn, mặc dù tỷ lệ tăng nhãn áp cần can thiệp phẫu thuật thấp.
- Tư vấn cho bệnh nhân về khả năng tiến triển đục thủy tinh thể khi sử dụng steroid nội nhãn kéo dài.
Tài liệu tham khảo:
AIOC2026, 2026, AIOC2026 GP210 - Retina session ( Abbvie ), YouTube, Video ID: rjX_LBy6Yq4.