Các nguyên nhân nhìn mờ tại mắt: Tiếp cận lâm sàng và chẩn đoán phân biệt

Bs Ngô Hữu Thế
11.10.26
Last Updated

Bài giảng nhãn khoa năm 2022 của OptomDang Academy cung cấp khung tiếp cận lâm sàng cho bệnh nhân có triệu chứng nhìn mờ. Việc đánh giá ban đầu tập trung vào xác định thời gian khởi phát (đột ngột hay từ từ), số lượng mắt bị ảnh hưởng (một hay hai mắt) và các triệu chứng đi kèm để phân loại nguyên nhân.

Quy trình sàng lọc ban đầu

Khi tiếp nhận bệnh nhân nhìn mờ, bác sĩ cần khai thác bệnh sử chi tiết về thời gian và tính chất khởi phát. Việc sử dụng kính lỗ (pinhole) là bước quan trọng để xác định xem tình trạng giảm thị lực có liên quan đến các tật khúc xạ hay không. Nếu thị lực không cải thiện với kính lỗ, cần nghi ngờ các bệnh lý thực thể tại mắt. Các câu hỏi về triệu chứng đi kèm như chói mắt, đau nhức, hoặc tiền sử bệnh toàn thân (tăng huyết áp, đái tháo đường) giúp định hướng chẩn đoán giữa các nhóm bệnh lý phần trước, phần sau hoặc thần kinh nhãn khoa.

Các nguyên nhân gây giảm thị lực đột ngột

Giảm thị lực đột ngột ở một mắt thường là tình trạng cấp cứu nhãn khoa. Tắc động mạch trung tâm võng mạc (Central Retinal Artery Occlusion - CRAO) có thể do xơ vữa mạch, viêm mạch hoặc huyết khối. Hình ảnh lâm sàng điển hình là phù võng mạc toàn bộ vùng hoàng điểm. Tương tự, thiếu máu đầu thị thần kinh cũng gây mất thị lực đột ngột. Đối với chấn thương, cần kiểm tra xuất huyết dịch kính hoặc bong võng mạc. Các bệnh lý này đòi hỏi sự can thiệp khẩn cấp để bảo tồn chức năng thị giác.

Bệnh lý phần trước và viêm màng bồ đào

Viêm giác mạc (Keratitis) thường gây đau chói, chảy nước mắt và giảm thị lực do phù hoặc đục giác mạc che lấp trục thị giác. Viêm màng bồ đào (Uveitis) có thể biểu hiện với đau nhức, đỏ mắt và giảm thị lực. Trên lâm sàng, bác sĩ cần quan sát các dấu hiệu như tủa tiền phòng, dính đồng tử. Việc kiểm soát nhãn áp là ưu tiên hàng đầu trong các trường hợp viêm màng bồ đào có tăng nhãn áp để tránh tổn thương thần kinh thị giác vĩnh viễn.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời gian bài giảng00:51:32
Số lượng phân đoạn transcript895
Nhóm nguyên nhân chínhKhúc xạ, bệnh lý phần trước, bệnh lý phần sau, thần kinh nhãn khoa
Triệu chứng điển hình CRAOPhù võng mạc vùng hoàng điểm
Xử trí viêm màng bồ đào tăng nhãn ápĐiều trị nội khoa, kiểm soát nhãn áp
Bình luận: Bài giảng mang tính chất ôn tập tổng quan, không cung cấp số liệu thống kê cụ thể về tỷ lệ mắc bệnh hay kết quả điều trị của một nghiên cứu lâm sàng cụ thể. Hạn chế của tài liệu là thiếu các hướng dẫn điều trị chi tiết (liều lượng thuốc, phác đồ cụ thể). Người học cần lưu ý rằng đây là khung tư duy lâm sàng cơ bản, việc chẩn đoán xác định cần dựa trên thăm khám thực tế và các phương tiện cận lâm sàng như chụp OCT (Optical Coherence Tomography) hoặc siêu âm nhãn cầu.
  • Luôn sử dụng kính lỗ để loại trừ tật khúc xạ trước khi chẩn đoán bệnh lý thực thể.
  • Phân biệt rõ khởi phát đột ngột (cấp cứu) và từ từ (bệnh lý thoái hóa/khúc xạ).
  • Kiểm tra nhãn áp ở mọi bệnh nhân viêm màng bồ đào để tránh biến chứng tăng nhãn áp.
  • Khai thác kỹ tiền sử bệnh toàn thân (huyết áp, tiểu đường) ở bệnh nhân tắc mạch võng mạc.
  • Sử dụng đèn khe (slit lamp) để đánh giá kỹ các tổn thương phần trước và tủa tiền phòng.

Tài liệu tham khảo:

OptomDang Academy, 2022, Bài giảng nhãn khoa: Các nguyên nhân nhìn mờ tại mắt (Trò chuyện ôn tập), YouTube, Video ID: Kp40XRujd7E.

Xem thêm