Chương trình giáo dục y khoa độc lập (Independent Medical Education - IME) năm 2023 của WSPOS đã thu hút 326 người tham gia từ 64 quốc gia, phản ánh mối quan tâm toàn cầu về quản lý cận thị. Khảo sát cho thấy trung bình mỗi bác sĩ nhãn khoa nhi tiếp nhận khoảng 29 bệnh nhân cận thị mỗi tháng, với gần 85% người tham gia bày tỏ sự lo ngại về tác động của cận thị đối với bệnh nhân.
Dịch tễ học và các yếu tố nguy cơ
Giáo sư Ian Morgan nhấn mạnh sự gia tăng đáng kể tỷ lệ cận thị tại Đông và Đông Nam Á, nơi tỷ lệ cận thị ở học sinh tốt nghiệp trung học đạt khoảng 80%. Cận thị cao (High Myopia) được định nghĩa là từ -6 diopters trở lên, thường liên quan đến khởi phát sớm. Hai yếu tố môi trường chính được xác định là áp lực giáo dục (bài tập về nhà, trường học thêm) và thời gian hạn chế ở ngoài trời. Mặc dù di truyền đóng vai trò trong các đột biến hiếm gặp (1-2% dân số), các nghiên cứu về Snips (Single Nucleotide Polymorphisms) chỉ giải thích khoảng 20% phương sai cận thị học đường. Sự gia tăng nhanh chóng trong những thập kỷ gần đây cho thấy yếu tố môi trường là nguyên nhân chủ đạo.
Tác động lâm sàng và gánh nặng bệnh tật
Tiến sĩ Jay Chablani chỉ ra rằng cận thị cao làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý thứ phát như glaucoma (nguy cơ cao gấp 1,5 lần), đục thủy tinh thể khởi phát sớm và bệnh lý hoàng điểm cận thị (myopic maculopathy). Một nghiên cứu cho thấy 39% bệnh nhân cận thị cao phát triển suy giảm thị lực không thể phục hồi ở tuổi 75, con số này lên tới 90% nếu chiều dài trục nhãn cầu (axial length) vượt quá 30 mm. Việc quản lý cận thị không chỉ là điều chỉnh khúc xạ mà còn là ngăn ngừa các biến chứng đe dọa thị lực.
Chiến lược can thiệp và quản lý
Các phương pháp hiện nay bao gồm thay đổi hành vi (tăng thời gian ngoài trời, giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử) và can thiệp lâm sàng (Ortho-K, kính tiếp xúc đa tiêu cự). Nghiên cứu cho thấy thời gian ngoài trời tối thiểu 2 giờ mỗi ngày là nền tảng quan trọng. Đối với Ortho-K, dữ liệu cho thấy hiệu quả giảm tiến triển cận thị khoảng 0,25 mm trong 2 năm. Các nghiên cứu về an toàn cho thấy tỷ lệ viêm giác mạc do vi khuẩn (microbial keratitis) ở trẻ em sử dụng Ortho-K là khoảng 5-8 trên 10.000 năm đeo kính, thấp hơn so với người trưởng thành trẻ tuổi.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu khảo sát | 326 người từ 64 quốc gia |
| Tỷ lệ cận thị học sinh (Đông Á) | 80% |
| Nguy cơ glaucoma ở cận thị cao | 1,5 lần so với cận thị thấp |
| Suy giảm thị lực ở tuổi 75 (cận thị cao) | 39% |
| Tỷ lệ viêm giác mạc (Ortho-K) | 5-8 trên 10.000 năm đeo kính |
Bình luận: Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi chiều dài trục nhãn cầu thay vì chỉ dựa vào khúc xạ chủ quan. Hạn chế lớn nhất hiện nay là sự thiếu đồng thuận về "liều lượng" chính xác của thời gian ngoài trời và sự khác biệt về hiệu quả giữa các quần thể bệnh nhân khác nhau. Cần lưu ý rằng việc can thiệp sớm ở giai đoạn tiền cận thị (pre-myopia) có thể mang lại lợi ích lớn nhất trong việc ngăn chặn tiến triển thành cận thị cao.
- Ưu tiên đo chiều dài trục nhãn cầu định kỳ để đánh giá tiến triển cận thị.
- Khuyến khích trẻ dành ít nhất 2 giờ mỗi ngày cho các hoạt động ngoài trời.
- Giáo dục phụ huynh về việc giảm áp lực học tập và thời gian sử dụng thiết bị điện tử.
- Cân nhắc các lựa chọn can thiệp như Ortho-K hoặc kính tiếp xúc đa tiêu cự cho trẻ có nguy cơ cao.
- Theo dõi sát sao các dấu hiệu viêm nhiễm khi sử dụng kính tiếp xúc.
Tài liệu tham khảo:
WSPOS, 2023, WSPOS Day 1 - Myopia Management IME Programme Webinar, WSPOS Official, Video ID: gAXxvJqu3h8