Webinar WSPOS 2023 về quản lý cận thị (Myopia Management) đã tổng hợp các câu hỏi từ chương trình tháng 11/2022, tập trung vào chiến lược can thiệp cho trẻ em. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá thể hóa điều trị dựa trên lối sống và sự tiến triển của bệnh.
Di truyền và Môi trường trong Cận thị
Các chuyên gia thống nhất rằng cận thị là kết quả của sự tương tác giữa di truyền và môi trường. Mặc dù tiền sử gia đình là yếu tố nguy cơ quan trọng, nhưng lối sống, đặc biệt là cường độ học tập và thời gian hoạt động ngoài trời, đóng vai trò quyết định. Chỉ khoảng 1-2% trẻ em bị cận thị thuần túy do di truyền với các đột biến có kích thước hiệu ứng lớn. Trẻ em ở các khu vực đô thị có tỷ lệ cận thị cao hơn đáng kể so với khu vực nông thôn, phản ánh tác động của môi trường sống và áp lực học tập.
Thời điểm bắt đầu can thiệp
Việc bắt đầu can thiệp không nên chờ đợi sự tiến triển rõ rệt qua nhiều lần khám. Nếu trẻ có dấu hiệu cận thị mới phát triển, cần xem xét can thiệp ngay vì 95-99% trẻ sẽ tiến triển, với tốc độ nhanh nhất thường xảy ra trong năm đầu tiên. Can thiệp không chỉ giới hạn ở điều trị dược lý mà còn bao gồm thay đổi lối sống và quản lý quang học. Việc giáo dục phụ huynh về các yếu tố nguy cơ là bước khởi đầu quan trọng.
Hoạt động ngoài trời và Thời gian sử dụng màn hình
Khuyến cáo chung là trẻ nên dành ít nhất 2 giờ mỗi ngày cho các hoạt động ngoài trời. Epidemiological evidence (bằng chứng dịch tễ học) cho thấy tăng thời gian ngoài trời lên 3-4 giờ có thể ngăn chặn sự xuất hiện của cận thị. Đối với thời gian sử dụng màn hình, không có bằng chứng cho thấy bản thân màn hình gây hại hơn sách, nhưng sự nghiện thiết bị điện tử làm giảm thời gian hoạt động ngoài trời của trẻ. Việc nghỉ giải lao sau 20 phút đọc gần là cần thiết để tránh pseudomyopia (cận thị giả).
Quản lý bằng Orthokeratology và Atropine
Ortho-K (Orthokeratology) giúp làm chậm sự dài ra của trục nhãn cầu khoảng 0.25 mm trong 2 năm, tương đương với việc giảm khoảng 0.6 diopters. Ortho-K hiệu quả hơn ở các trường hợp cận thị trung bình so với cận thị nhẹ. Việc kết hợp Atropine liều thấp (0.01% - 0.05%) với các phương pháp quang học có thể tăng hiệu quả kiểm soát cận thị, đặc biệt ở những trẻ không đáp ứng tốt với đơn trị liệu. Cần thận trọng khi sử dụng Atropine ở trẻ có bệnh lý võng mạc hoặc glaucoma.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Hiệu quả làm chậm dài trục nhãn cầu (Ortho-K) | 0.25 mm trong 2 năm |
| Tương đương giảm độ cận | 0.6 diopters |
| Thời gian hoạt động ngoài trời khuyến cáo | 2 giờ/ngày |
| Tỷ lệ cận thị do di truyền thuần túy | 1-2% |
| Tỷ lệ trẻ vẫn tiến triển ở tuổi 18 | 25% |
Bình luận: Các chuyên gia nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị dựa trên lối sống và sự tiến triển của từng trẻ. Hạn chế của tài liệu là thiếu các con số cụ thể về p-value hoặc khoảng tin cậy (CI) cho các kết luận về hiệu quả điều trị, do đây là một buổi thảo luận chuyên gia (webinar) thay vì một báo cáo nghiên cứu lâm sàng RCT. Cần lưu ý rằng việc sử dụng Atropine nồng độ cao (1%) hiện nay ít được ưu tiên hơn so với nồng độ thấp do tác dụng phụ.
- Khuyến khích trẻ dành ít nhất 2 giờ mỗi ngày cho các hoạt động ngoài trời.
- Không trì hoãn can thiệp khi đã chẩn đoán cận thị ở trẻ em.
- Cá thể hóa việc kết hợp Atropine và các phương pháp quang học dựa trên mức độ tiến triển và đáp ứng của trẻ.
- Theo dõi sát trục nhãn cầu (axial length) mỗi 4-6 tháng để đánh giá hiệu quả kiểm soát.
Tài liệu tham khảo:
WSPOS, 2023, Myopia Management IME Programme Question & Answers Webinar, WSPOS Official, Video ID: JFZ_pq8-SeQ.