Chẩn đoán hình ảnh đa phương thức trong loạn dưỡng hoàng điểm

Bs Ngô Hữu Thế
25.10.26
Last Updated

Bài giảng tại Annual Conference 2023 của Prof. Dalia Ghalwash về chẩn đoán hình ảnh đa phương thức (multimodal imaging) trong loạn dưỡng hoàng điểm (macular dystrophy) đã tổng hợp các đặc điểm hình thái học quan trọng. Việc sử dụng kết hợp các kỹ thuật hình ảnh giúp phân biệt các tổn thương thông qua sự thay đổi tín hiệu tự phát huỳnh quang (autofluorescence) và phản xạ trên các lớp võng mạc.

Đặc điểm hình ảnh đa phương thức

Trong chẩn đoán loạn dưỡng hoàng điểm, việc so sánh giữa chụp ảnh sóng ngắn (short-wave autofluorescence) và chụp ảnh hồng ngoại gần (near-infrared autofluorescence) là thiết yếu. Các tổn thương thường biểu hiện sự khác biệt về hình thái và cường độ tín hiệu. Trên ảnh sóng ngắn, các vùng tổn thương có thể biểu hiện tăng tự phát huỳnh quang (hyper-autofluorescence) hoặc giảm tự phát huỳnh quang (hypo-autofluorescence). Ngược lại, trên ảnh hồng ngoại gần, các tổn thương này thường cho thấy tín hiệu giảm (hypo-autofluorescence). Sự khác biệt này được giải thích bởi quá trình lắng đọng các hạt melanin (melanin granules) và sự thay đổi cấu trúc của biểu mô sắc tố võng mạc (RPE - Retinal Pigment Epithelium).

Cơ chế bệnh sinh và biến đổi cấu trúc

Cơ chế chính dẫn đến sự thay đổi tín hiệu hình ảnh liên quan đến quá trình thoái hóa và lắng đọng các sản phẩm chuyển hóa tại RPE. Các nghiên cứu, bao gồm một báo cáo năm 2019, đã chỉ ra rằng sự lắng đọng melanin và các hạt sắc tố đóng vai trò quan trọng trong việc thay đổi phản xạ ánh sáng. Khi các hạt này bị thoái hóa, cấu trúc của RPE bị biến đổi, dẫn đến sự thay đổi hình thái trên ảnh chụp. Một nghiên cứu khác tại Baggio (tài liệu không nêu cỡ mẫu) đã phân loại các kiểu hình tổn thương và ghi nhận rằng khoảng 30% trường hợp có sự thay đổi đặc trưng liên quan đến quá trình xơ hóa (fibrosis) và thoái hóa RPE. Quá trình này diễn ra theo thời gian, với sự theo dõi lâm sàng kéo dài khoảng 2 năm trong hầu hết các trường hợp được báo cáo.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời gian theo dõi trung bình2 năm
Tỷ lệ tổn thương đặc trưng30%
Kỹ thuật hình ảnh chínhMultimodal imaging (Sóng ngắn và Hồng ngoại gần)
Cơ chế thay đổi tín hiệuLắng đọng và thoái hóa hạt melanin
Bình luận: Thông tin theo Annual Conference 2023; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các dữ liệu về tỷ lệ 30% và cơ chế lắng đọng melanin cần được xem xét trong bối cảnh các nghiên cứu quan sát đơn trung tâm, vốn có thể bị nhiễu bởi cỡ mẫu nhỏ và thiếu nhóm chứng đối chiếu. Việc sử dụng thuật ngữ "multimodal imaging" là tiêu chuẩn vàng hiện nay, tuy nhiên, cần thận trọng khi ngoại suy kết quả từ các ca lâm sàng đơn lẻ sang thực hành đại trà.
  • Sử dụng kết hợp chụp ảnh sóng ngắn và hồng ngoại gần để đánh giá toàn diện tổn thương RPE.
  • Theo dõi sát các thay đổi về tín hiệu tự phát huỳnh quang để dự đoán tiến triển của loạn dưỡng hoàng điểm.
  • Lưu ý sự khác biệt về tín hiệu giữa các bước sóng khác nhau do sự phân bố của melanin.
  • Cần thực hiện theo dõi định kỳ ít nhất 2 năm để đánh giá sự thay đổi cấu trúc võng mạc.

Tài liệu tham khảo:

Prof. Dalia Ghalwash, 2024, Annual Conference 2023 - Multimodal Imaging Macular Dystrophy, Ophthalmology Department Cairo University, Video ID: O9ZxR0WW7AA.

Xem thêm