Chẩn đoán sớm tân mạch hắc mạc (CNVM) trong viêm màng bồ đào

Bs Ngô Hữu Thế
24.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, Dr. Chekitaan Singh đã trình bày về các dấu hiệu lâm sàng cần nghi ngờ tân mạch hắc mạc (Choroidal Neovascular Membrane - CNVM) ở bệnh nhân viêm màng bồ đào (Uveitis). Việc phát hiện sớm CNVM là mục tiêu điều trị quan trọng vì tiên lượng thị lực phụ thuộc vào khả năng kiểm soát đồng thời cả tình trạng viêm và sự phát triển của tân mạch.

Tầm quan trọng của tân mạch hắc mạc viêm (ICNV)

ICNV (Inflammatory CNVM) là biến chứng ít gặp trong viêm màng bồ đào, chiếm tỷ lệ 2,7% các trường hợp, nhưng lại là nguyên nhân gây suy giảm thị lực nghiêm trọng nhất. Bệnh thường có diễn tiến mạn tính, tái phát và thiếu phác đồ điều trị chuẩn, dẫn đến kết cục thị lực kém nếu chẩn đoán bị trì hoãn. Cơ chế bệnh sinh liên quan đến các yếu tố di truyền, tình trạng viêm không được kiểm soát, tổn thương võng mạc ngoại vi do viêm hắc mạc (Choroiditis) và thiếu máu mao mạch hắc mạc (Choriocapillaris ischemia), từ đó làm tăng sản xuất các yếu tố tăng sinh mạch.

Thách thức trong chẩn đoán và dấu hiệu gợi ý

Chẩn đoán ICNV rất thách thức do thị lực bệnh nhân thường đã bị ảnh hưởng bởi bệnh lý nền, gây khó khăn trong việc phân biệt giữa tái phát viêm hay sự xuất hiện của tân mạch. ICNV có thể xuất hiện trước, đồng thời hoặc sau khi viêm màng bồ đào đã ổn định. Chỉ số nghi ngờ cao (high index of suspicion) là yếu tố nguy cơ duy nhất có thể thay đổi để cải thiện chẩn đoán. Các dấu hiệu tinh tế cần lưu ý bao gồm tổn thương quanh gai thị (peripapillary lesion) không triệu chứng, xuất huyết nhỏ gần tổn thương hoặc gần gai thị, và sự xuất hiện của phù hoàng điểm dạng nang (Cystoid Macular Edema - CME) mới ở bệnh nhân viêm hắc mạc.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ ICNV trong viêm màng bồ đào2,7%
Độ tuổi bệnh nhân trong ca lâm sàng24 tuổi
Liều Methylprednisolone tĩnh mạch (IVMP)1 gram/ngày trong 3 ngày
Thời gian đạt lui bệnh sau tiêm PST8 tuần
Đáp ứng với Anti-VEGFDramatically (rất tốt), đôi khi chỉ cần 1 mũi
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng OCTA (Optical Coherence Tomography Angiography) để quan sát hình ảnh "medusa" hoặc "dead tree" giúp chẩn đoán không xâm lấn thay vì chụp mạch huỳnh quang (FFA) thường xuyên. Cần lưu ý rằng các artifact phân đoạn trên OCTA là phổ biến trong các ca viêm màng bồ đào.

Chiến lược theo dõi và quản lý

Để đảm bảo chẩn đoán sớm, cần khai thác bệnh sử kỹ lưỡng về bất kỳ thay đổi nào trong thị lực, đo thị lực tốt nhất (BCVA) bởi cùng một kỹ thuật viên, và chụp ảnh đáy mắt/tự huỳnh quang (FAF) mỗi lần khám. Nếu có nghi ngờ trên OCT, cần thực hiện thêm FFA hoặc chụp mạch hắc mạc bằng indocyanine xanh (ICGA). ICNV đáp ứng rất tốt với thuốc kháng VEGF (Anti-VEGF), đôi khi chỉ cần một mũi tiêm là đủ kiểm soát trong vài tháng. Tuy nhiên, chúng là những "kẻ tấn công thầm lặng", nếu không phát hiện kịp thời, tổn thương sẽ dẫn đến mất thị lực không hồi phục.

  • Luôn kiểm tra kỹ các tổn thương quanh gai thị, dù là nhỏ nhất, bằng OCT.
  • Sử dụng FAF để phát hiện các hoạt động tân mạch tiềm ẩn ở vùng ngoại vi.
  • Không bỏ qua các xuất huyết nhỏ gần sẹo cũ hoặc gần gai thị.
  • Ưu tiên OCTA để theo dõi diễn tiến tân mạch thay vì chụp FFA lặp lại nhiều lần.
  • Cân nhắc Anti-VEGF sớm khi có bằng chứng tân mạch hoạt động, ngay cả khi đang điều trị viêm.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Chekitaan Singh, 2026, When to Suspect Inflammatory Cnvm, AIOC 2026 IC50, aioseditorproceedings, Video ID: GH0qs4tX6Vk.

Xem thêm