Bệnh nhân nam 21 tuổi, thị lực mắt phải 1/10, được chẩn đoán u mạch hắc mạc (choroidal hemangioma) dựa trên các đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học. Khối u có màu đỏ hồng, giống da cam, nằm ở phía cung mạch thái dương trên, gây bong võng mạc thanh dịch (serous retinal detachment) và giảm thị lực.
Đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh
Trên lâm sàng, khối u mạch hắc mạc thường biểu hiện dưới dạng tổn thương lồi, màu vàng cam. Siêu âm (ultrasonography) cho thấy khối tăng âm, đồng đều, kích thước cao nhất 5 mm. Chụp mạch huỳnh quang (fluorescein angiography) là công cụ quan trọng nhất để xác định chẩn đoán, cho thấy sự tăng huỳnh quang mạnh ở vùng khối u, phản ánh bản chất giàu mạch máu của tổn thương. Trong thì muộn, thuốc thoát ra khỏi lòng mạch, chứng tỏ tình trạng tăng tính thấm thành mạch. Cần chẩn đoán phân biệt với u hắc mạc thể không sắc tố (amelanotic melanoma) và u di căn (metastatic tumor).
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tuổi bệnh nhân | 21 tuổi |
| Thị lực mắt phải | 1/10 |
| Kích thước khối u (siêu âm) | 5 mm |
| Đặc điểm siêu âm | Khối tăng âm, đồng đều |
Bình luận: Việc chẩn đoán phân biệt giữa u mạch hắc mạc và u hắc mạc ác tính (melanoma) là thách thức lâm sàng lớn. Tác giả nhấn mạnh vai trò của chụp mạch huỳnh quang và siêu âm. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp dữ liệu theo dõi dài hạn sau điều trị cho tất cả các ca bệnh.
Chiến lược điều trị
Các phương pháp điều trị bao gồm laser quang đông (laser photocoagulation), liệu pháp quang động (photodynamic therapy - PDT) và sử dụng thuốc uống spironolactone. Tại Việt Nam, do hạn chế về phương pháp PDT, các bác sĩ thường cân nhắc các lựa chọn thay thế. Spironolactone được sử dụng dựa trên giả thuyết về rối loạn chức năng mạch máu võng mạc, giúp giảm tiết dịch trong ngắn hạn. Đối với các trường hợp u di căn, việc tìm kiếm vị trí ung thư nguyên phát thông qua khám sàng lọc toàn thân là bắt buộc.
| Phương pháp điều trị | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| PDT | Hiệu quả nhất, tài liệu không nêu sẵn có tại Việt Nam |
| Laser quang đông | Hiệu quả kém, khối u dễ tái phát |
| Spironolactone | Giảm tiết dịch trong ngắn hạn |
Bình luận: Điều trị u mạch hắc mạc cần cá thể hóa. Việc sử dụng spironolactone là một kinh nghiệm lâm sàng đáng chú ý nhưng cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn để khẳng định hiệu quả.
- Luôn khám kỹ đáy mắt cả hai bên, kể cả mắt không triệu chứng.
- Sử dụng siêu âm và chụp mạch huỳnh quang để chẩn đoán xác định u mạch hắc mạc.
- Loại trừ ung thư di căn bằng cách khám sàng lọc toàn thân ở bệnh nhân có khối u hắc mạc nghi ngờ.
- Cân nhắc spironolactone như một biện pháp hỗ trợ giảm tiết dịch trong trường hợp không có sẵn PDT.
Tài liệu tham khảo:
COLORFUL PRISM, 2022, CA LÂM SÀNG : U HẮC MẠC, YouTube, Video ID: vMaj5AGt8Fo