Chỉ định và kỹ thuật rạch giác mạc cung bằng laser femtosecond trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Bs Ngô Hữu Thế
13.10.26
Last Updated

Trong phẫu thuật đục thủy tinh thể, 74% bệnh nhân có độ loạn thị lớn hơn 0,5 diopter, trong khi 55% bệnh nhân có độ loạn thị nằm trong khoảng từ 0,5 đến 1,0 diopter. Việc sử dụng các đường rạch giác mạc cung bằng laser (Femtosecond Arcuate Incisions - FAI) đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh loạn thị, đặc biệt khi các bác sĩ nhãn khoa mới đào tạo thiếu kinh nghiệm thực hiện rạch giác mạc bằng tay (Manual Limbal Relaxing Incisions - LRI).

Ưu điểm của đường rạch bằng laser femtosecond

So với phương pháp rạch bằng tay, đường rạch bằng laser femtosecond có tính dự đoán cao hơn, chính xác hơn và giảm thiểu rủi ro đáng kể. Quá trình quang phân hủy (photodisruption) bằng laser khu trú trong phạm vi 100 micron so với mục tiêu, được giám sát trực quan qua OCT (Optical Coherence Tomography), giúp kiểm soát độ sâu chính xác hơn so với dao kim cương. Đường rạch bằng laser có thể tùy chỉnh, điều chỉnh được và không còn là một hình thức nghệ thuật chủ quan. Một ưu điểm then chốt là đường rạch không hoàn toàn hiệu quả cho đến khi được mở thủ công, cho phép bác sĩ chuẩn độ các thông số laser và đạt được hiệu quả tối ưu ngay cả trong hoặc sau phẫu thuật.

Phát triển nomogram và kỹ thuật thực hiện

Việc phát triển nomogram cá nhân hóa là cần thiết do sự khác biệt về góc rạch giữa các loại laser. Tác giả sử dụng hệ thống "Goldilocks" để phát triển nomogram, với mục tiêu tạo ra đường rạch có độ bền vừa phải để có thể mở dễ dàng trên bàn mổ hoặc sau 1-2 tuần tại phòng khám bằng móc Oksinski. Đối với đường rạch nội mô (Intrastromal incisions), tác giả áp dụng độ sâu 20-26% dưới biểu mô và trên nội mô. Tác giả nhấn mạnh việc luôn định tâm đường rạch theo đồng tử thay vì rìa giác mạc để tránh xâm lấn vào vùng quang học (optical zone). Đối với bệnh nhân cần phẫu thuật bổ sung như LASIK hoặc PRK, việc tạo vạt dày hơn (ví dụ 120 micron thay vì 110 micron) được khuyến cáo để tránh biến chứng khi nâng vạt.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ bệnh nhân loạn thị > 0,5 D74%
Tỷ lệ bệnh nhân loạn thị 0,5 - 1,0 D55%
Độ sâu rạch nội mô20-26% dưới biểu mô
Độ dày vạt LASIK khi có rạch nội mô120 micron
Giới hạn độ loạn thị điều trị bằng FAI1,5 diopter hoặc thấp hơn
Bình luận: Tác giả nhấn mạnh FAI là công cụ hữu hiệu cho loạn thị thấp (dưới 1,0 D). Hạn chế của tài liệu là thiếu dữ liệu so sánh trực tiếp về thị lực sau phẫu thuật giữa FAI và thủy tinh thể nhân tạo Toric. Việc sử dụng nomogram cá nhân hóa là bắt buộc vì mỗi nền tảng laser có cơ chế cắt và áp lực nhãn cầu khác nhau.
  • Ưu tiên sử dụng FAI cho loạn thị từ 0,5 đến 1,0 diopter.
  • Luôn định tâm đường rạch theo đồng tử để tránh ảnh hưởng vùng quang học.
  • Chuẩn độ đường rạch bằng cách mở thủ công để đạt hiệu quả tối ưu.
  • Tăng độ dày vạt lên 120 micron nếu dự kiến có phẫu thuật khúc xạ bổ sung.
  • Cân nhắc sử dụng thủy tinh thể nhân tạo Toric cho các trường hợp loạn thị cao hơn.

Tài liệu tham khảo:

Đoàn Lương Hiền, 2019, My Indications for Femto Arcuate Incisions, YouTube, Video ID: V47CUgjm7KU.

Xem thêm