Ca lâm sàng 1: Sụp mi bẩm sinh
Một bệnh nhân nữ 14 tuổi đến khám với triệu chứng sụp mi phải từ lúc mới sinh, không tiến triển, không kèm biến đổi theo ngày, không đau và không nhìn đôi. Bệnh nhân có biểu hiện cử động bất thường của mi mắt khi cử động hàm. Khám lâm sàng ghi nhận sụp mi nặng, không có hiện tượng Bell (Bell's phenomenon) ở mắt phải, nghiệm pháp chườm đá (ice test) không cải thiện. Chẩn đoán sơ bộ là sụp mi bẩm sinh nặng kèm hiện tượng Marcus Gunn jaw-winking. Cơ chế bệnh sinh của sụp mi bẩm sinh đơn thuần liên quan đến sự loạn dưỡng của cơ nâng mi (Levator Palpebrae Superioris - LPS), trong đó cơ bị thay thế bởi mô mỡ và mô xơ, dẫn đến mất khả năng thư giãn khi nhìn xuống.
Ca lâm sàng 2: Glaucoma góc mở nguyên phát
Một bệnh nhân nữ 61 tuổi đến khám với triệu chứng giảm thị lực mắt trái trong 6 tháng, diễn tiến âm thầm và tiến triển. Khám lâm sàng ghi nhận thị lực mắt phải 6/36 (cải thiện 6/9 với kính), mắt trái 6/60 (cải thiện 6/18 với kính). Nhãn áp (Intraocular Pressure - IOP) đo được là 24 mmHg ở mắt phải và 32 mmHg ở mắt trái. Soi đáy mắt ghi nhận tỷ lệ lõm đĩa/đĩa (Cup-to-Disc Ratio - CDR) là 0.6 ở mắt phải và 0.9 ở mắt trái, kèm khuyết lõm đĩa thị (notching) và tổn hại lớp sợi thần kinh võng mạc (Retinal Nerve Fiber Layer - RNFL). Góc tiền phòng mở trên cả 4 góc qua soi góc (gonioscopy). Chẩn đoán xác định là Glaucoma góc mở nguyên phát (Primary Open-Angle Glaucoma - POAG) hai mắt.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tuổi bệnh nhân (Ca 1) | 14 tuổi |
| Tuổi bệnh nhân (Ca 2) | 61 tuổi |
| IOP mắt phải (Ca 2) | 24 mmHg |
| IOP mắt trái (Ca 2) | 32 mmHg |
| CDR mắt phải (Ca 2) | 0.6 |
| CDR mắt trái (Ca 2) | 0.9 |
| Độ dày trung tâm giác mạc (Ca 2) | 520 microns |
Bình luận: Việc đánh giá bệnh nhân Glaucoma cần chú trọng vào việc ghi chép đầy đủ các thông số lâm sàng như thời điểm đo nhãn áp và sơ đồ đĩa thị. Hạn chế của ca lâm sàng này là thiếu dữ liệu về thị trường (visual field) và hình ảnh OCT (Optical Coherence Tomography) để đánh giá tổn thương chức năng và cấu trúc một cách toàn diện. Việc sử dụng lỗ pin (pinhole) chỉ có giá trị khi tật khúc xạ không vượt quá 3 diopters.
- Luôn ghi chép thời điểm đo nhãn áp trong hồ sơ bệnh án.
- Sử dụng sơ đồ đĩa thị có mã màu khi có thay đổi bệnh lý ở đĩa thị.
- Đánh giá kỹ lưỡng thị trường bằng nghiệm pháp đối chiếu (confrontation test) khi thị lực quá thấp.
- Cân nhắc phẫu thuật sớm nếu bệnh nhân không tuân thủ điều trị nội khoa hoặc có tổn thương thị trường tiến triển.
- Luôn làm sạch các thiết bị nhãn khoa (như đầu đo tonometer) bằng dung dịch phù hợp để tránh tổn thương biểu mô giác mạc.
Tài liệu tham khảo:
Tamil Nadu Ophthalmic Association, 2026, Namma Paadasaalai #9 An Online Platform for Post Graduate Training, YouTube Video ID: Q1pETEq8ENw.