Tại hội thảo AIOC 2026, chủ đề kiểm soát cận thị (myopia control) đã được thảo luận với trọng tâm là dữ liệu thực tế trên trẻ em Ấn Độ và các chiến lược can thiệp hiện đại. Tỷ lệ cận thị đang gia tăng đáng kể ở trẻ em học đường tại Ấn Độ, đặc biệt trong giai đoạn hậu COVID do thời gian tiếp xúc với màn hình tăng cao, dẫn đến nguy cơ cận thị nặng (high myopia) và các bệnh lý võng mạc trong tương lai.
Cơ chế và đánh giá nguy cơ
Sự kéo dài trục nhãn cầu (axial elongation) được xác định là yếu tố cấu trúc chính gây cận thị. Lý thuyết về mất tiêu điểm ngoại vi (peripheral defocus) là nền tảng cho nhiều can thiệp quang học hiện nay. Ngoài ra, việc tiếp xúc với ánh sáng ngoài trời có khả năng điều hòa tín hiệu võng mạc qua trung gian dopamine. Trong thực hành lâm sàng tại Ấn Độ, tuổi khởi phát sớm và tiền sử cận thị của cha mẹ là những yếu tố dự báo mạnh mẽ cho sự tiến triển của cận thị. Việc sử dụng bách phân vị chiều dài trục nhãn cầu (baseline axial length percentile) là công cụ hữu ích để phân tầng nguy cơ. Các bác sĩ được khuyến cáo luôn thực hiện khúc xạ liệt điều tiết (cycloplegic refraction) và đo chiều dài trục nhãn cầu nếu có thể.
Can thiệp dược lý: Atropine liều thấp
Các nồng độ atropine 0,01% và 0,05% hiện có sẵn trên thị trường. Nghiên cứu LAMP (Low-Concentration Atropine for Myopia Progression) là một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, mù đôi, so sánh hiệu quả của các nồng độ 0,05%, 0,025% và 0,01%. Kết quả cho thấy nồng độ 0,05% có hiệu quả vượt trội trong việc kiểm soát sự tiến triển của chiều dài trục nhãn cầu và tương đương cầu (spherical equivalent) với tác dụng phụ chấp nhận được trong thời gian theo dõi từ 3 đến 5 năm. Mối quan hệ liều-đáp ứng (dose-response relationship) đã được ghi nhận. Hiệu quả đỉnh của atropine thường bắt đầu sau khoảng 2 năm điều trị. Mặc dù hiện tượng hồi ứng (rebound phenomenon) chưa hoàn toàn rõ ràng, nồng độ 0,05% có vẻ gây ra nhiều hiện tượng hồi ứng hơn so với 0,01%.
Can thiệp quang học và công nghệ mới
Các lựa chọn bao gồm kính tiếp xúc hai tiêu cự (dual focus soft contact lens) như MySight, đã được nghiên cứu trong thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng 3 năm với kết quả giảm tiến triển cận thị và kéo dài trục nhãn cầu bền vững. Tuy nhiên, vấn đề vệ sinh kính tiếp xúc cần được tư vấn kỹ lưỡng. Orthokeratology (Ortho-K) cũng cho thấy hiệu quả giảm kéo dài trục nhãn cầu nhất quán qua nhiều phân tích gộp (meta-analyses). Đối với kính gọng, các công nghệ mới như DIMS (Defocus Incorporated Multiple Segments), H.A.L.T. và C.A.R.E. từ các hãng Hoya, Essilor và Zeiss đang ngày càng phổ biến. Các công nghệ này giúp loại bỏ mất tiêu điểm ngoại vi (peripheral hyperopic defocus), mang lại hiệu quả kiểm soát cận thị khoảng 60-70%.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Hiệu quả kiểm soát của kính DIMS/H.A.L.T./C.A.R.E. | 60-70% |
| Ngưỡng tiến triển bình thường (trẻ > 10 tuổi) | lên đến 0,5 diopter/năm |
| Ngưỡng tiến triển bình thường (trẻ < 10 tuổi) | dưới 0,5 diopter/năm |
| Thời gian theo dõi định kỳ | 6 tháng |
| Thời gian tái khám đánh giá thích nghi | 4 đến 6 tuần |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị dựa trên tuổi, khả năng tài chính và các bất thường thị giác hai mắt (binocular vision anomalies). Cần lưu ý rằng dữ liệu về an toàn dài hạn của liệu pháp ánh sáng đỏ cường độ thấp (RLRL - repeated low-level red light) vẫn đang được đánh giá.
- Khuyến khích trẻ dành ít nhất 2 giờ mỗi ngày cho các hoạt động ngoài trời.
- Áp dụng quy tắc 20/20/20 để giảm mỏi mắt khi làm việc gần.
- Theo dõi tiến triển mỗi 6 tháng; cân nhắc liệu pháp kết hợp nếu tiến triển > 0,5 diopter/năm.
- Tư vấn kỹ về nguy cơ viêm giác mạc do vi khuẩn (microbial keratitis) khi sử dụng kính tiếp xúc.
- Ưu tiên sử dụng atropine 0,05% hoặc các phương pháp quang học đã được chứng minh qua các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT).
Tài liệu tham khảo:
Dr. Srikanth R, 2026, Myopia Correction, Control Strategies Including Latest Advances, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: V-XTltBLoNw.