Chiến lược phẫu thuật và đổi mới trong quản lý hốc mắt co rút ở trẻ em và người lớn

Bs Ngô Hữu Thế
21.10.26
Last Updated

Hội thảo AIOC2026 IC471 đã trình bày các chiến lược phẫu thuật và đổi mới trong quản lý hốc mắt co rút (contracted socket), nhấn mạnh sự khác biệt trong tiếp cận giữa trẻ em và người lớn. Việc quản lý hốc mắt ở trẻ em đòi hỏi sự can thiệp sớm để hỗ trợ sự phát triển của hốc mắt, trong khi ở người lớn, trọng tâm là giải quyết các biến chứng sau phẫu thuật và phục hồi thể tích.

Quản lý hốc mắt ở trẻ em

Sự phát triển của hốc mắt đạt khoảng 90% trong 5 năm đầu đời. Việc can thiệp sớm là quy tắc vàng để tránh mất đi phần phát triển quan trọng không thể bù đắp. Đối với trẻ bị microphthalmia (nhãn cầu nhỏ) hoặc anophthalmos (không nhãn cầu), cần một đội ngũ đa chuyên khoa bao gồm bác sĩ nhãn khoa, bác sĩ nhi khoa và chuyên gia làm mắt giả (ocularist). Mục tiêu là đạt được vẻ ngoài thẩm mỹ thay vì chức năng thị giác. Quá trình này đòi hỏi sự kiên trì, bắt đầu bằng việc sử dụng conformer (khuôn nong hốc mắt) nhỏ và tăng dần kích thước khi hốc mắt giãn nở. Trong trường hợp có nang (cyst), việc trì hoãn can thiệp trong 5 năm đầu có thể giúp hốc mắt phát triển tự nhiên trước khi thực hiện hút nang và tiêm chất gây xơ (sclerosing agent).

Quản lý hốc mắt co rút recalcitrant

Các hốc mắt recalcitrant (khó điều trị) thường được phân loại theo thang điểm của Krishna G et al., đặc biệt là độ 4 và 5, với đặc điểm là mất thể tích và bề mặt. Các lựa chọn thay thế thể tích bao gồm ghép mỡ tự thân (dermis fat graft - DFG) hoặc ghép màng niêm mạc (mucous membrane graft - MMG). Đối với DFG, khuyến cáo nên quá kích thước (oversizing) khoảng 30% để bù đắp cho sự co rút của mỡ theo thời gian. Các biến chứng như lộ implant (implant exposure) cần được đánh giá kỹ lưỡng về mức độ mạch máu hóa thông qua MRI có cản quang gadolinium trước khi quyết định can thiệp.

Đổi mới trong kỹ thuật và vật liệu

Việc sử dụng công nghệ in 3D cho phép tạo ra các implant tùy chỉnh (custom-made implant) để chặn các góc phần tư bị di lệch (migration) của implant cũ. Đối với các trường hợp hốc mắt quá nặng không thể lắp mắt giả, Digital Spectacle Orbital Prosthesis (DSOP) là một giải pháp thay thế mới, sử dụng hình ảnh kỹ thuật số được in và gắn vào kính để phục hồi thẩm mỹ. Các chất bổ trợ như tiêm thuốc chống chuyển hóa (anti-metabolite) cũng được đề cập để giảm sẹo quanh hốc mắt.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ phát triển hốc mắt trong 5 năm đầu90%
Khuyến cáo quá kích thước khi ghép mỡ (DFG)30%
Trọng lượng mắt giả trước khi giảm3.22 gram
Trọng lượng mắt giả sau khi giảm1.4 gram
Phân loại hốc mắt co rút4 loại dựa trên khả năng giữ conformer
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 IC471, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá nhân hóa điều trị dựa trên tình trạng cụ thể của hốc mắt. Một điểm lưu ý quan trọng là việc sử dụng chất gây xơ trong nang hốc mắt cần được thực hiện thận trọng để tránh tổn thương các cấu trúc lân cận. Việc sử dụng in 3D là một bước tiến mới nhưng cần lưu ý về tính tương thích sinh học của vật liệu in trước khi đưa vào hốc mắt.
  • Ưu tiên can thiệp sớm ở trẻ em để tận dụng giai đoạn phát triển hốc mắt.
  • Sử dụng MRI có cản quang để đánh giá mạch máu hóa của implant trước khi phẫu thuật lại.
  • Cá nhân hóa kích thước và trọng lượng mắt giả để giảm áp lực lên mi mắt và hốc mắt.
  • Cân nhắc các giải pháp không phẫu thuật như DSOP cho các trường hợp hốc mắt co rút nặng.
  • Luôn tư vấn kỹ cho bệnh nhân về tính chất kéo dài và cần nhiều can thiệp của quá trình điều trị.

Tài liệu tham khảo:

AIOC2026, 2026, IC471 - Conquering the Contracted Socket: Surgical Strategies, Innovations, aioseditorproceedings, Video ID: 9DXn7Y-JcsQ.

Xem thêm