Khóa học AIOC2026 IC72 (2026) đã thảo luận về các thách thức trong phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery) và các lựa chọn thay thế trong những tình huống lâm sàng phức tạp. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng sự hiện diện của bệnh lý đồng mắc thường chuyển đổi một ca phẫu thuật thường quy thành một thách thức đòi hỏi tư duy chiến lược về thời điểm, phương pháp tiếp cận và lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo (IOL).
Quản lý đục thủy tinh thể nhi kèm bán trật khớp
Trong các trường hợp đục thủy tinh thể nhi có bán trật khớp (pediatric lens subluxation) cực độ, lên tới 300 độ, phẫu thuật viên cần quyết định giữa việc bảo tồn túi bao hoặc thực hiện cắt bỏ thủy tinh thể (lensctomy), cắt dịch kính trước (anterior vitrectomy) và cố định IOL vào củng mạc (transcleral fixation of IOL). Việc bảo tồn túi bao là mục tiêu ưu tiên nếu có thể. Trong quá trình thực hiện, việc xé bao (capsulorhexis) có thể khó khăn do bao dày, đòi hỏi sử dụng kẹp retinal (retinal forceps) để loại bỏ màng trước khi bắt đầu xé bao liên tục. Các móc (hooks) được áp dụng vào mép bao để ổn định túi bao trong quá trình thủy phân (hydrodissection) và hút chất nhân. Sau khi ổn định, các phân đoạn (segments) như MHS hoặc vòng hai lỗ (two eyelet ring) được đặt vào túi bao, cố định bằng chỉ polypropylene 9-0. IOL hydrophobic acrylic được đặt vào túi bao sau khi đã loại bỏ chất nhầy (viscoelastic).
Quản lý hội chứng giả bong bao (Pseudoexfoliation Syndrome)
Hội chứng giả bong bao (pseudoexfoliation syndrome) có tỷ lệ bán trật khớp từ 8,4% đến 10,6%, với 50% bệnh nhân phát triển bệnh Glaucoma. Phẫu thuật đục thủy tinh thể ở nhóm này có nguy cơ cao hơn. Việc sử dụng IOL toric kết hợp với phẫu thuật lọc (trabeculectomy) là một lựa chọn khả thi. Các cân nhắc tiền phẫu bao gồm đánh giá độ lỏng lẻo của dây chằng (zonular laxity). Trong phẫu thuật, việc thủy phân nhẹ nhàng, sử dụng vòng căng bao (CTR) và các thiết bị mở rộng đồng tử dựa trên mống mắt là cần thiết. Một nghiên cứu tiến cứu so sánh trên 40 mắt cho thấy kết quả khúc xạ tốt hơn khi sử dụng IOL toric trong phẫu thuật kết hợp, với độ loạn thị tồn dư thấp hơn đáng kể.
Kỹ thuật Pinhole Pupiloplasty trong Keratoconus
Đối với bệnh nhân Keratoconus kèm đục thủy tinh thể, kỹ thuật pinhole pupiloplasty được đề xuất để cải thiện chất lượng thị giác bằng cách tạo ra độ sâu tiêu cự mở rộng (extended depth of focus). Kỹ thuật này giúp loại bỏ các quang sai bậc cao (higher order aberrations - HOA). Giá trị RMS bình thường là khoảng 0,3, khi vượt quá 6, chất lượng hình ảnh bị suy giảm nghiêm trọng. Việc tùy chỉnh kích thước đồng tử (thường là 1mm đến 1,5mm) dựa trên đánh giá tiền phẫu là chìa khóa thành công. Mặc dù kỹ thuật này đòi hỏi kỹ năng tạo hình đồng tử, nó mang lại thị giác sắc nét và có thể đảo ngược bằng laser YAG nếu bệnh nhân gặp vấn đề về thị giác ban đêm.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ bán trật khớp trong giả bong bao | 8,4% đến 10,6% |
| Tỷ lệ Glaucoma trong giả bong bao | 50% |
| Cỡ mẫu nghiên cứu IOL toric | 40 mắt |
| Giá trị RMS bình thường | khoảng 0,3 |
| Ngưỡng HOA gây suy giảm thị giác | trên 6 |
| Tỷ lệ bong võng mạc sau phẫu thuật đục thủy tinh thể | khoảng 1% |
| Tỷ lệ PVD ở nhóm 50-60 tuổi | 24% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 IC72, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như pinhole pupiloplasty và cố định IOL vào củng mạc đòi hỏi kinh nghiệm phẫu thuật cao. Việc lựa chọn giữa phẫu thuật một thì hay hai thì trong chấn thương cần cá thể hóa dựa trên tình trạng viêm và sự ổn định của cấu trúc nhãn cầu.
- Ưu tiên bảo tồn túi bao trong phẫu thuật đục thủy tinh thể nhi nếu cấu trúc dây chằng cho phép.
- Sử dụng IOL toric trong hội chứng giả bong bao giúp cải thiện đáng kể kết quả khúc xạ nếu được tính toán SIA (Surgically Induced Astigmatism) chính xác.
- Cân nhắc kỹ thuật pinhole pupiloplasty cho bệnh nhân Keratoconus có HOA cao để cải thiện chất lượng thị giác.
- Trong chấn thương, phẫu thuật hai thì (khâu vết thương trước, phẫu thuật đục thủy tinh thể sau) thường an toàn hơn để kiểm soát viêm và đánh giá cấu trúc.
- Luôn đánh giá kỹ tình trạng dây chằng và dịch kính trước khi quyết định phương pháp cố định IOL.
Tài liệu tham khảo:
AIOC2026, 2026, IC72 - From Tradition to Transformation: the New Ophthalmic Paradigm, aioseditorproceedings, Video ID: _JDWw1HpJpU.